North Virginia, het eerste mondiale centrum van datacenters, is uitgegroeid tot een symbool van deze weerstand. Ook hebben er grote protesten plaatsgevonden in Arizona, Texas, Pennsylvania, Michigan en in de staat New York. Europa, India en Brazilië volgen hun voorbeeld.

De inwoners laten zich met name kritisch uit over de stijgende elektriciteitsprijzen, de geluidsoverlast van de installaties, de druk op de watervoorraden en de transformatie van landschapsgebieden tot bedrijventerreinen.

Beleggers ervaren het risico nu reeds. Volgens Morgan Stanley is tussen 2025 en het eerste kwartaal van 2026 bijna 286 miljard dollar aan geplande datacenters uitgesteld of geannuleerd. Dit is niet alleen toe te schrijven aan de lokale weerstand maar deze draagt er wel toe bij, met vertragingen bij de bouw en hogere kosten tot gevolg.

Er is vooral veel ophef over de hulpbronnen, en in de eerste plaats het waterverbruik. De nieuwe AI-datacenters produceren enorme hoeveelheden warmte, hetgeen koelsystemen vereist die veelal gebruik maken van verdamping. Juist dit waterverbruik is een heet hangijzer nu perioden van droogte en hittegolven zich in steeds sneller tempo opvolgen. In gebieden die reeds te maken hebben met waterstress, zoals het westen van de Verenigde Staten, wijzen de tegenstanders van geplande datacenters erop dat de behoeften van huishoudens, de landbouw, de industrie en natuurlijke ecosystemen tegen elkaar moeten worden afgewogen.

De kritiek richt zich niet alleen op het waterverbruik. Datacenters worden er tevens van beschuldigd de elektriciteitsnetten onder druk te zetten, bij te dragen aan de uitstoot van broeikasgassen en het verdwijnen van landbouwgrond. Morgan Stanley is dan ook van mening dat de wereldwijde ontwikkeling van rekeninfrastructuur ten behoeve van AI tussen nu en 2030 circa 2,5 gigaton cumulatieve CO₂-emissies zou kunnen genereren, een volume dat gelijk is aan ongeveer 40% van de huidige jaarlijkse uitstoot van de Verenigde Staten.

Verschillende oplossingen tegen het licht

Om deze schadelijke gevolgen te beperken, worden verschillende oplossingen tegen het licht gehouden. Met name technologieën voor koeling met behulp van vloeistof, die minder water verbruiken, hergebruik van water, of de nuttige toepassing van vrijgekomen warmte. Ook zou de bouw van kleinere datacenters hun maatschappelijke acceptatie ten goede komen.

Maar door de hevige concurrentie tussen de grote spelers, of het nu gaat om bedrijven of overheden, krijgen deze oplossingen niet veel tijd om aan de weg te timmeren. Temeer daar er om geopolitieke redenen haast wordt gezet achter de bouw van datacenters.

Datacenters zijn uitgegroeid tot kritische infrastructuren voor nationale en regionale soevereiniteit, evenals elektriciteitsnetten of mijnen voor de winning van zeldzame metalen. De rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China op dit punt brengt een wedloop om digitale capaciteit met zich mee.

Keuze uit twee opties

Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, hebben beleggers in AI de keuze tussen twee opties. De eerste optie is om de knelpunten ten aanzien van de hulpbronnen en de maatschappelijke acceptatie van AI-fabrieken volledig te integreren, hetgeen op korte termijn waarschijnlijk ten koste zal gaan van de winstgevendheid voor hyperscalers als Alphabet, Amazon, Microsoft en Meta, maar deze wel veerkrachtiger zal maken. De tweede optie, eenvoudiger maar minder duurzaam, en waar op langere termijn dus haken en ogen aan zitten, is om te gaan investeren in regio’s die de lat momenteel minder hoog leggen, zoals Maleisië, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië of Indonesië. Het is echter lang niet zeker dat deze optie beschikbaar zal blijven: deze regio’s zullen wellicht op de een of andere manier financieel voordeel willen halen uit hun grotere tolerantie met betrekking tot de exploitatie van hun lokale hulpbronnen.

Het in aanmerking nemen van ESG-factoren in de AI-economie is dus niet enkel meer een maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar wordt bepalend voor de langetermijnwaardering. Het vestigen van rekencentra op de maan of op Mars zal hier niets aan veranderen: ook daar zouden de hulpbronnen beperkt blijven en zouden datacenters onvermijdelijk op bezwaren stuiten. De weerstand tegen datacenters komt als geroepen om ons eraan te herinneren dat de AI-economie niet alleen virtueel maar ook materieel en politiek van aard is.

Het bericht Ophef over bouw datacenters zet beleggers voor het blok verscheen eerst op The Asset.

Met een beurswaardering van nagenoeg vijftigmaal de volgens de Bloombergconsensus verwachte winst per aandeel in 2026 is het een van de duurste Europese largecaps. Nu het in één jaar tijd met bijna 130% is gestegen (per 8 juli) is het ook het waardevolste Europese bedrijf, met een beurskapitalisatie van momenteel zo’n 600 miljard euro. Daarmee ligt het ver achter op de Amerikaanse mastodonten, maar ook ver voor op de rest van de Europese beurzen.

Waaraan dankt het die wonderbaarlijke positie? Hoofdzakelijk aan het feit dat het uniek is in de wereld. Terwijl zelfs de allergrootste digitale spelers elkaar beconcurreren, heeft ASML zo’n grote technologische voorsprong uitgebouwd dat niemand met zijn meest geavanceerde producten kan wedijveren.

Toonaangevende technologie

Wat het doet, is dan ook niet eenvoudig: het bouwt de lithografiemachines waarmee computerchips worden gemaakt. Daarvoor gebruikt het een toonaangevende technologie: extreem ultraviolet licht (EUV). Die straling produceren is een huzarenstukje: op microscopische druppeltjes tin wordt een laser afgevuurd om een plasma te creëren dat heel even een temperatuur bereikt die heter is dan het oppervlak van de zon. Met dat licht kunnen vervolgens de meest complexe elektronische componenten ter wereld worden geëtst.

Zonder ASML geen Nvidia-chips van de nieuwste generatie, geen geavanceerde producten bij TSMC, Samsung of Intel. In de wereldwijde AI-goldrush is ASML niet de verkoper van houwelen, maar de bouwer van de machines waarmee houwelen worden gemaakt.

Het opmerkelijkst van al is dat ASML helemaal niet voorbestemd was om alleenheerser over deze markt te worden. Toen het in 1984 werd opgericht als joint venture van Philips en ASM International, was het weinig meer dan een outsider die het opnam tegen de Japanse reuzen Nikon en Canon. De Nederlanders waagden echter een enorme gok: ondanks talloze moeilijkheden en torenhoge kosten investeerden ze bijna twintig jaar lang in EUV. Nu die technologie eindelijk productierijp is, is de voorsprong van ASML bijna niet meer in te halen. Het is Nikon en Canon nooit meer gelukt om aan te haken.

ASML is overigens geen exclusief Nederlands succesverhaal, maar een Europees. De uiterst nauwkeurige optische componenten komen hoofdzakelijk van het Duitse Zeiss, de krachtige lasers van het Duitse Trumpf, en een dicht netwerk van onderaannemers strekt zich uit over Nederland, Duitsland, België en Frankrijk. Dit is Europa op zijn allerbest: dankzij industriële samenwerking tussen bedrijven is een van de meest complexe technologieën tot stand gebracht die de mens ooit heeft ontwikkeld.

Blijvende inkomsten

ASML dankt zijn succes bovendien niet alleen aan de verkoop van nieuwe machines. Een groot deel van de apparatuur die het bouwt, blijft tientallen jaren in productie. Daardoor haalt de groep blijvend inkomsten uit onderhoud, onderdelen en de modernisering van zijn unieke industriële machinepark.

En het verhaal van ASML is nog lang niet uit. Het bedrijf werkt al aan de volgende generatie van zijn producten, zogeheten ‘High-NA EUV’ machines. Die zijn buitengewoon duur – bijna 400 miljoen euro per stuk, meer dan een modern groot passagiersvliegtuig – en maken het overwicht van het bedrijf nog groter.

Het spreekt voor zich dat die dominantie ook risico’s inhoudt. De halfgeleidermarkt kan vertragen. Een eventuele aanval op Taiwan zou TSMC verzwakken. China zou zijn technologische achterstand op dit gebied kunnen inhalen. Maar ook in elk van die scenario’s zal het nog heel wat jaren duren voor de voorsprong van ASML bedreigd wordt.

Soms lijkt het alsof Europa niet meedoet in de digitale race en hopeloos achterloopt op de Verenigde Staten, China en Zuid-Korea, maar ASML, de specialist van het licht, ontkracht die stelling op oogverblindende wijze: zonder die stralende Europese ster ís er eenvoudigweg geen digitale revolutie. Een inspirerend lichtpunt voor de Europese industrie.

Het bericht ASML, de stralende Europese ster verscheen eerst op The Asset.

Dat beeld is echter misleidend. Binnenlandse aandelen van de beurzen van Sjanghai en Shenzhen (‘A-aandelen’) gingen er in diezelfde periode ongeveer 12% op vooruit, een scherp contrast met de ondermaatse prestaties van aandelen die genoteerd staan in Hongkong. Bovenal rijgt een bepaald segment van de Chinese beurs de successen aan elkaar: de index van in Sjanghai genoteerde technologieaandelen boekte uitgedrukt in dollar in zes maanden bijna 70% winst!

De zwakke beursprestatie van China heeft in werkelijkheid niet zozeer te maken met de Chinese economie, maar eerder met een beperkt aantal internetplatformen die samengepakt zitten op de beurs van Hongkong, zoals Tencent (-27%) en Alibaba (-34%). Die pioniers van de digitale economie voor het brede publiek staan niet meer in het middelpunt van de belangstelling bij beleggers, die de blik nu vooral op AI en industriële technologie richten.

Technologische veerkracht

En juist op het gebied van industriële AI-toepassingen en innovatieve technologieën in verband met de elektrificatie in het algemeen telt China tal van bedrijven die de westerse kampioenen het vuur aan de schenen kunnen leggen. In de halfgeleidersector is SMIC (Semiconductor Manufacturing International Corporation), waarvan het aandeel de eerste helft van het jaar uitgedrukt in dollar circa 33% hoger koerste, symbolisch voor China’s technologische veerkracht. Het bedrijf heeft nog steeds een achterstand op TSMC en Samsung, maar slaagt er ondanks de Amerikaanse beperkingen op de modernste apparatuur toch in om geavanceerde chips te maken (van de zogeheten ‘7 nanometer’-klasse).

Hogerop in de waardeketen heeft Cambricon Technologies, waarvan het aandeel in diezelfde periode 80% winst boekte, de ambitie om de Chinese tegenhanger te worden van het Amerikaanse Nvidia. Het ontwikkelt processors voor datacenters, industriële toepassingen en ingebedde systemen. De technologische kloof met Nvidia blijft groot, maar Cambricon kan bogen op een gigantische en grotendeels afgeschermde binnenlandse markt en krijgt steun van de wens van Beijing om Amerikaanse technologie te vervangen en het streven van Washington om China de toegang tot de geavanceerdste chips van Nvidia te ontzeggen.

Kandidaten voor beursgang

De beurs biedt daarenboven een onvolmaakt beeld van de technologische vooruitgang in China, want verschillende bedrijven die vooroplopen in hun vakgebied zijn niet beursgenoteerd, zoals DeepSeek (artificiële intelligentie), DJI (drones) en Unitree Robotics (humanoïde robots). Daar kan echter verandering in komen, want verschillende van die bedrijven zijn mogelijke kandidaten voor een beursgang in de komende jaren, wat voor de nodige animo op de Chinese beurzen belooft te zorgen.

De dynamische technologiesector in China blijft dus onopvallend maar onophoudelijk opmerkelijke resultaten boeken. Volgens de ‘Hamilton Index’, een indicator die is uitgewerkt door het Hamilton Center on Industrial Strategy om in tien geavanceerde sectoren wereldwijd de industriële dominantie te meten, tekent China vandaag voor bijna 25% van de wereldwijde productie in de geavanceerde industrie, tegen 19% in 2012. En volgens diezelfde index overtreft China al in zeven van de tien onderzochte sectoren de Verenigde Staten.

Ver van het spektakel rond Amerikaanse beursintroducties en de neergang van op consumenten gerichte internetbedrijven op de beurs van Hongkong blijft China dus onverstoorbaar terrein winnen aan de technologische frontlinie. Dat kan tot vuurwerk op de beurs leiden wanneer de grote boom van Alibaba het woud van bedrijven die koploper zijn geworden in de strategisch belangrijkste technologieën van het moment, niet langer aan het oog zal onttrekken.

Het bericht De onopvallende, dynamische tech-sector in China verscheen eerst op The Asset.

Het prijspeil is sindsdien inderdaad heel wat sneller gestegen dan de 2% die de Fed officieel nastreeft. Sinds juni 2021 bedroeg de inflatie gemiddeld 3,8% en lag deze op geen enkel moment onder de 2,6%. Maar, zo orakelde de nieuwe voorzitter, trouw aan zijn orthodoxe monetaire standpunten, “inflatie is een keuze”. En die keuze is dus op het conto van de Fed van gisteren te schrijven. Alles moet anders. Alles wordt anders.

Eerste verandering: de Fed zal de markten geen prognoses over het toekomstige beleid meer geven. Warsh is van mening dat de Fed zich voortaan moet laten inspireren door de signalen die uitgaan van de markten in plaats van andersom. Dat is dus het tegenovergestelde van een gewoonte die we sinds de crisis van 2008 kennen, toen de financiële markten, zwaargehavend door een crisis die ze niet hadden zien aankomen, die voorspelbaarheid van het monetaire beleid op prijs stelden. Het directe gevolg daarvan is dat het persbericht van de centrale bank geen impliciet traject voor het monetaire beleid meer schetst, maar louter feiten opsomt.

Voor beleggers wil dat zeggen dat zij niet langer systematisch kunnen anticiperen op hoe de Fed op elk macro-economisch cijfer zal reageren, maar gelaten moeten afwachten tot die van zich laat horen. Dat kan met name het mantra ‘bad news is good news’ een stuk minder toepasselijk maken.

Focus op inflatie

Tweede grote verandering: de Fed zal haar inspanningen hoofdzakelijk richten op de inflatie, waardoor het tweede deel van haar mandaat, volledige werkgelegenheid, waarover in de jongste communicatie met bijna geen woord werd gerept, naar de achtergrond dreigt te verdwijnen. Niet dat de werkloosheid – vandaag 4,3% – op dit moment veel aandacht behoeft, maar zelfs toen dat in 2010 bijna 10% was, liet Kevin Warsh zich al opmerken met een veel minder verruimend standpunt dan zijn collega’s.

Dat is ook de reden waarom hij in 2011 de Fed verliet, uit ongenoegen over de uitbreiding van de activa-aankopen. Tijdens de acute fase van de crisis van 2008 had hij nauw samengewerkt met Ben Bernanke, maar een verdere aangroei van de balans vond hij niet nodig en hij maakte zijn bezwaar kenbaar door zich terug te trekken.

Die onverzettelijkheid vormt vandaag de voedingsbodem voor een derde breuk met het verleden. Warsh, benoemd door Donald Trump, die wellicht gecharmeerd was door zijn kritiek op de keuzes van Jerome Powell – de favoriete zondebok van de president – is niet van plan om de lijn van zijn voorganger voort te zetten.

Hervormer en doodgraver

Hij profileert zich als een hervormer en zelfs doodgraver van een aantal praktijken uit het verleden en wil daarvoor vijf grote hefbomen onder handen nemen: de communicatie (geen ‘forward guidance’ meer); de omvang en samenstelling van de balans, die hij wil normaliseren; de statistische instrumenten, die hij gebrekkig vindt; de analyse van de ontwikkeling van de werkgelegenheid en de productiviteit in het tijdperk van kunstmatige intelligentie; en tot slot, en vooral, de dogmatische strijd tegen de inflatie, terwijl de afgelopen jaren juist werd geopperd om het streefdoel los te laten.

Door een hemelbestormer aan het hoofd van de Fed te benoemen, slaat Trump de pagina-Powell om. Tegelijk kiest hij echter voor iemand met diepgewortelde overtuigingen, die er niet voor terugdeinst om tegen heilige huisjes te schoppen. Nu meer en meer beleggers een renteverhoging beginnen te verwachten, terwijl het Witte Huis juist een verruimender monetair beleid voorstaat, valt een botsing niet uit te sluiten.

Tijdens Trumps eerste ambtstermijn verzuurde de relatie met de Fed al na amper zes maanden. Hoelang zullen de wittebroodsweken duren nu de centrale bank een voorzitter heeft die nog een stuk onverzettelijker is?

Het bericht Warsh, de onverzettelijke verscheen eerst op The Asset.

De pijlsnelle groei van China vertaalt zich dus niet automatisch in beurswinst, ook al hebben de Chinese topbedrijven wereldwijd een verpletterend overwicht in hun sector – BYD voor elektrische auto’s, CATL voor batterijen, Huawei voor telecomapparatuur – en behoren ze tot de absolute top op het gebied van zeldzame aardmetalen, lithium, bouw, e-commerce (Alibaba), scheepvaart (Cosco), elektronica (Foxconn), olie (Sinopec) enz.

Hoe komt het dat er zo’n groot verschil is tussen het industriële succes van het land en het rendement van de beursindices? Drie mogelijke verklaringen springen eruit.

Ten eerste is er een verschil qua visie op de rol van de economie. Kort gezegd berust het Chinese stelsel op overheidskapitalisme, dat geopolitieke soevereiniteit en maatschappelijke stabiliteit als primaire doelstellingen heeft. De Verenigde Staten geven daarentegen voorrang aan waardecreatie voor de private aandeelhouders. Dat verschil in prioriteiten komt uiteraard ook tot uiting in de beurskoersen.

Naweeën vastgoedcrisis

Een meer conjunctuurgebonden verklaring is dat de Chinese beurs al enkele jaren gebukt gaat onder de naweeën van de vastgoedcrisis waarin het land sinds 2021 verzeild is geraakt. Grote projectontwikkelaars zoals Evergrande zijn failliet gegaan, waardoor de activiteit in de bouwsector is teruggevallen en banken minder snel krediet verlenen.

En door de dalende prijzen is ook het welvaartseffect op de huishoudens uitgehold, waardoor die zich genoodzaakt zagen de vinger op de knip te houden en meer te sparen. In een land waar vastgoed nog steeds het leeuwendeel uitmaakt van het vermogen van de huishoudens, heeft dat hun vertrouwen en dat van de banken en flinke knauw gegeven en de investeringen afgeremd.

Tot slot wordt de winstgroei de laatste tijd ondergraven door de kloof die is ontstaan tussen een aantal industriële sectoren die het relatief goed doen, zoals grondstoffen en technologie, en de sputterende consumptie van goederen en diensten. De eersten trokken de afgelopen maanden hun winstvooruitzichten op, terwijl de verwachtingen voor de binnenlandse consumptie naar beneden werden bijgesteld. Het gevolg is dat de MSCI China, waarin consumptiebedrijven en internetplatformen zoals Tencent of Alibaba zwaar doorwegen, sinds begin dit jaar ver achterblijft bij indices die meer op het binnenland zijn gericht, zoals de CSI 300. Die index telt meer industriële bedrijven en is er sinds 1 januari sterk op vooruitgegaan.

Wanneer wordt de inhaalbeweging ingezet?

Als de beurs ondanks de aanhoudende bbp-groei zo teleurstellend presteert, is de verleiding groot om te beleggen in de Chinese consumptiebedrijven die het verst zijn achtergebleven. De hamvraag is echter wanneer de inhaalbeweging – die er ongetwijfeld ooit zal komen – zal worden ingezet. De vastgoedmarkt blijft vooralsnog wankel, zeker in de middelgrote steden. De consumptie aanzwengelen vormt wel een van de centrale doelstellingen van het vijfjarenplan voor de periode 2026-2030, maar alle aangekondigde maatregelen zijn eerder op de middellange termijn gericht. Bovendien is het doel van de overheid niet zozeer om de consumptie massaal te stimuleren als wel het hele Chinese model van richting te veranderen, wat onvermijdelijk tijd zal vergen.

Op korte termijn kan de spreidstand tussen economische groei en beursrendement in China dus blijven bestaan, in ieder geval in sectoren die afhankelijk zijn van de consumptie. Het duurt wellicht nog enkele jaren voor de groei het rendement op sleeptouw neemt. Tot dan is het zaak goed het onderscheid te maken tussen de sectoren die volop profiteren van de nog altijd indrukwekkende groei in China, en degene die moeten wachten tot het nieuwe Chinese consumptiemodel op kruissnelheid komt.

Het bericht Waarom blijft de Chinese beurs zo achter? verscheen eerst op The Asset.