Japan zet niet alleen een punt achter decennia van lage groei en dreigende deflatie, het land is ook bezig om zijn economische model ingrijpend te herstructureren met het oog op een aantal strategische uitdagingen: een krimpende bevolking, energieafhankelijkheid en de AI-race.

Centraal daarin staat het nieuwe industriële beleid dat de regering van Sanae Takaichi heeft aangekondigd rond 17 strategische sectoren, waaronder AI, defensie, halfgeleiders, kwantumtechnologie, kritieke grondstoffen en cyberbeveiliging. Voor elk van die sectoren wil de regering een routekaart voor publiek-private investeringen uitstippelen, meerjarige budgetten vrijmaken en inzetten op sectoroverschrijdende synergiën.

Met die grote inhaalbeweging in strategische investeringen kan Japan de achterstand goedmaken die het in een aantal sectoren heeft opgelopen, zoals halfgeleiders, waarvoor het naar soevereiniteit streeft met het project Rapidus, dat steun krijgt van de overheid en verschillende grote binnenlandse groepen. Tegelijk zal Japan echter ook zijn bestaande troeven kunnen versterken. Onder meer op het gebied van fysieke AI – robotisering, intelligente machines – heeft het land dankzij zijn jarenlange ervaring met automatisering een structureel voordeel.

Maatschappelijke noodzaak

Die nadruk op fysieke AI is meer dan een industriële strategie en een hefboom voor de productiviteit. Voor Japan is het ook een maatschappelijke noodzaak. Aangezien de bevolking van de eilandengroep jaar na jaar krimpt, vormt fysieke AI er eerder een oplossing voor het tekort aan arbeidskrachten dan een manier om werknemers te vervangen. Die nuance vermindert de maatschappelijke weerstand aanzienlijk en versnelt dus wellicht de invoering, zeker in de sectoren waar de personeelstekorten het nijpendst zijn. Daardoor kan Japan een pionier worden in de grootschalige uitrol van deze technologie.

De tweede grote krachtlijn van de economische transformatie van Japan heeft te maken met energie. Japan importeert vandaag 90% van zijn energiebehoeften en is daarmee bijzonder kwetsbaar voor geopolitieke schokken en productieonderbrekingen. De strategie van het land om daar wat aan te doen, berust op drie pijlers: de aanvoer van fossiele brandstoffen diversifiëren, kernenergie heropstarten en hernieuwbare energie ontwikkelen.

Financiering energietransitie

Voor dat laatste aspect, en meer in het algemeen voor de financiering van de energietransitie, geeft het specifieke obligaties uit, zogeheten ’transition bonds’, vooral via het overheidsprogramma GX – Green Transformation. Daarmee wil het tegen 2030 circa 150.000 miljard yen (ongeveer 1.000 miljard dollar) aan publieke en private investeringen realiseren.

Op de financiële markten, tot slot, begint Japan de vruchten te plukken van de in 2023 aangevatte hervorming van de Tokyo Stock Exchange, die tot doel had de kapitaalefficiëntie van Japanse ondernemingen en hun omgang met aandeelhouders te verbeteren. Samen met de daling van de yen heeft die hervorming geleid tot een fors hogere waardering van de Japanse markt, die sinds eind 2023 de Amerikaanse en Europese markten ver achter zich laat. Alle structurele hervormingen die het land vandaag inzet kunnen Japanse activa bovendien nog aantrekkelijker maken, zodat ze na een lange periode van afwezigheid weer een logisch onderdeel vormen van een gediversifieerde portefeuille.

Het bericht De discrete revolutie van Japan verscheen eerst op The Asset.