Passief beleggen in obligaties wordt vaak gepresenteerd als efficiënt en goedkoop, maar volgens Gary Smith, hoofd obligaties in Europa bij vermogensbeheerder Columbia Threadneedle, worden de risico’s van passieve obligatieproducten onderschat. “De obligatiemarkten krijgen dit jaar te maken met oplopende overheidstekorten, een sterke toename van investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) en een forse golf aan nieuwe obligatie-uitgiftes. Dat is precies het soort omgeving waarin de nadelen van passief beleggen zichtbaar worden.”
Volgens Smith zijn die risico’s structureel van aard, maar worden ze versterkt door de huidige marktdynamiek. “De concurrentie om kapitaal neemt toe, terwijl de investeringen in AI zich momenteel snel uitbreiden naar sectoren als telecom, nutsbedrijven, datacenters en industrie. Voor bedrijven die kapitaal willen ophalen via de obligatiemarkt en weinig ruimte hebben om extra schuld aan te gaan zonder hun kredietrating op het spel te zetten, vertaalt dat zich vaak in hogere risicopremies en meer volatiliteit in spreads.”
Een belangrijk probleem zit volgens hem in de opbouw van obligatie-indices. “Deze indices zijn gewogen naar de hoeveelheid uitstaande schuld. Dat betekent dat uitgevers van obligaties met de grootste schulden automatisch het zwaarst doorwegen, los van hun kredietkwaliteit”, zegt Smith. “Passieve beleggers vergroten zo hun blootstelling aan de kwetsbaarste delen van de markt, vaak op het moment dat de risico’s juist toenemen.”
Ook op sectorniveau leidt dat volgens Smith tot scheefgroei. “Sectoren waarin de schulden snel oplopen, groeien uit tot zwaargewichten in de index vlak vóór stressmomenten. Tijdens de herstelperiode neemt hun gewicht juist af, waardoor passieve beleggers minder profiteren van dat herstel.”
Daarnaast wijst Smith op de rol van indexregels voor passieve producten die obligaties automatisch in- of uitsluiten op basis van hun kredietratings. “Wanneer een obligatie een investment-grade status verliest, zijn passieve fondsen verplicht te verkopen bij de volgende herweging, ongeacht de fundamentele vooruitzichten. Dat zorgt vaak voor prijsdruk. Bij een upgrade gebeurt het omgekeerde: passieve fondsen stappen pas in nadat een groot deel van de koersstijging al heeft plaatsgevonden.”
De relatief hoge indexomzet in obligatiemarkten vormt een structurele uitdaging voor passief beleggen, zegt Smith. “Door nieuwe uitgiftes, aflossingen en ratingmigraties ligt de jaarlijkse turnover van veel obligatie-indices tussen 15 en 25 procent. Passieve fondsen volgen die bewegingen noodgedwongen, met bijbehorende transactiekosten die niet altijd zichtbaar zijn in het indexrendement. Actieve beheerders hebben meer ruimte om die fricties te beperken.”
Tot slot waarschuwt Smith voor onbedoelde risicoverschuivingen. “Obligatiebenchmarks kampen de afgelopen twintig jaar met een lagere kredietwaardigheid en langerelooptijden. In een omgeving waarin duration opnieuw een bepalende rol speelt in het rendement, is het idee dat passief beleggen risiconeutraal is simpelweg onhoudbaar.”
Met stijgende begrotingstekorten en een snelgroeiende private-creditmarkt neemt de volatiliteit in obligatie markten waarschijnlijk toe. “In zo’n omgeving wordt het onderscheid tussen passief volgen en actief navigeren steeds relevanter”, besluit Smith.
