Ruud Hadders
Responsible Investment Officer ACTIAM

Beste Caspar,

Op 15 november jongstleden kondigde het bestuur van Royal Dutch Shell een voorstel aan om de aandelenstructuur van het bedrijf te vereenvoudigen. In het voorstel, dat op 10 december werd voorgelegd aan aandeelhouders, brengt Shell haar fiscale vestigingsplaats onder in het Verenigd Koninkrijk (VK). De voorzitter van het bestuur van Shell stelt dat de voorgestelde wijziging de slagkracht van het bedrijf vergroot om de transitie naar een wereldwijd koolstofarm energiesysteem te kunnen versnellen. De vraag is echter of het voorstel daadwerkelijk Shell zal helpen om “een leidende rol te spelen in de energietransitie”, of dat het een slimme truc is om steun voor het voorstel te genereren?

De wens om de aandelenstructuur te vereenvoudigen bestaat al langer. Toch komt de aankondiging als een verrassing. Shell stelt dat de vereenvoudiging het makkelijker maakt om overnames te doen en kapitaal aan te trekken. Volgens Shell is deze vereenvoudigde structuur bedoeld om haar concurrentievermogen en de strategie om een emissievrij bedrijf te worden te versnellen. Shell heeft zich namelijk tot doel gesteld om tegen 2050 een producent met netto nul uitstoot te worden, maar de huidige plannen lijken daar niet in te voorzien.

Volgens een onderzoek van Global Climate Insights (GCI) zal namelijk op basis van de huidige plannen de uitstoot van Shell in 2030 met 4,4 procent zijn gestegen ten opzichte van 2019. Eerder dit jaar zette de accountant van Shell, EY, ook al vraagtekens bij de mismatch tussen de gestelde doelen en de plannen die het bedrijf heeft voor de exploitatie en verkoop van olie en met name gas. Ook oordeelde de rechtbank in Den Haag eerder dit jaar dat Shell verplicht is de CO2-uitstoot die het veroorzaakt ook op kortere termijn al drastisch te verminderen.

“De vraag is of het voorstel daadwerkelijk Shell zal helpen om “een leidende rol te spelen in de energietransitie”, of dat het een slimme truc is om steun voor het voorstel te genereren.”

Shell stelt in een reactie op het rapport dat ze altijd al gezegd hebben dat de huidige plannen het bedrijf niet naar netto nul uitstoot gaan brengen. “Er zouden op termijn nieuwe plannen moeten komen”, zegt Shell. Hoewel de wijze waarop de energietransitie zich vorm zal geven niet in steen gebeiteld is, roept deze houding wel twijfels op bij de legitimiteit van de gestelde doelstellingen door Shell, inclusief de argumentatie dat de voorgestelde vereenvoudiging van de structuur gaat helpen om meer vermogen aan te trekken voor het investeren in duurzame energie.

Als één van de argumenten voor fiscale wijziging stelt Shell namelijk dat zij in de Rotterdamse haven een groene waterstofhub kunnen creëren. Hoe de huidige structuur, verdeeld over twee landen, dergelijke investeringen tegenhouden, is niet duidelijk. Dit terwijl andere gevolgen van het voorstel, zoals de mogelijke vertrekboete die het bedrijf boven het hoofd hangt en het verhoogde risico op een ongecontroleerde opsplitsing van het bedrijf, zoals de activistische belegger Third Point onlangs opperde, veel duidelijker aanwezig zijn.

Kortom: als Shell niet meer duidelijkheid geeft over hoe het voorstel bijdraagt aan de energietransitie, dan blijft de mogelijkheid bestaan dat de berichtgeving rondom het voorstel de meest pure vorm van greenwashing is. Maar naast het ethische aspect, ben ik benieuwd hoe aandeelhouders vanuit een financieel perspectief kijken naar het voorstel. Hoe zou jij hebben gestemd als ACTIAM Shell niet reeds zou hebben uitgesloten?

Groet,

Ruud

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen ACTIAM

Hi Ruud,

De verhuizing van Shell (althans fiscaal) moet niet als een hele grote verrassing komen: er is al vaker over gesproken en ook het kabinet heeft het er in 2017/18 over gehad om de dividendbelasting te schrappen om zo de grote multinationals binnen te houden. Dus na Reed Elsevier (Relx) en Unilever volgt ook Shell.

De voornaamste reden zal niet zijn geweest dat Shell nu ineens heel anders zal gaan opereren met het oog op de energietransitie. Het rendement voor duurzame projecten moet namelijk net als nu rendabel zijn en moeten in ieder geval gelijk zijn aan de interne rendementsdoelen.

De voornaamste reden zal wel zijn dat de duale structuur het voor Shell lastig heeft gemaakt om kapitaal terug te geven aan de aandeelhouders. Mede doordat de investeringsmogelijkheden voor groei beperkt zijn in de olie- en gassector, waardoor het rendement voor de aandeelhouder voornamelijk uit dividenden of het inkopen van aandelen zal moeten gehaald worden in plaats van groei van de bestaande activiteiten. Door de dividendbelasting in Nederland kost het Shell meer om Nederlandse aandelen in te kopen. Hier wordt in Nederland namelijk ook belasting over geheven wat in het VK niet het geval is.

Shell was dus met een duale structuur beter uit om de Britse aandelen terug te kopen. Het probleem hiermee was dan weer dat er een limiet staat op de inkoop van eigen aandelen, die afhangt van de volumes van het verhandelde aandeel. Met de nieuwe structuur wordt er meer verhandeld in de VK-aandelen waardoor er dus meer kan worden ingekocht. Gezien het feit dat Shell al voornemens was om voor $ 2 miljard aandelen in te kopen, maar ook de opbrengsten van de verkoop van schalie-olievelden van $ 7 miljard uit te keren aan aandeelhouders, is dat makkelijker in de beoogde nieuwe structuur.

“De voornaamste reden zal wel zijn dat de duale structuur het voor Shell lastig heeft gemaakt om kapitaal terug te geven aan de aandeelhouders.”

Daarnaast heeft Shell ondervonden dat door deze structuur en het overheidsbeleid, overnames of afsplitsingen van onderdelen van het bedrijf vaak gemoeid gaan met additionele complicaties (waarbij wederom de dividendbelasting een rol speelt). Met de overname van BG group, moest Shell eerst met de Nederlandse overheid overleggen om te kijken hoe de overname binnen de huidige structuur zou passen. Dit zal wegvallen met een simpelere structuur. Dus ook overnames van duurzame bedrijven kunnen makkelijker worden uitgevoerd.  Met betrekking tot afsplitsingen komt de dividendbelasting weer om de hoek kijken voor de Nederlandse aandelen, aangezien dit vaak gepaard gaat met een uitbetaling aan de bestaande aandeelhouders. Ook als Shell extra aandelen zou willen uitgeven om geld op te halen voor een overname kan dit makkelijker na het vertrek uit Nederland.

Dan is er natuurlijk nog de vraag waarom Shell überhaupt in Nederland zou willen blijven als je al deze complexiteiten bij elkaar optelt. Naast het stuk van de fiscale structuur, kan je hierbij optellen de problemen in Groningen, maar ook de rechtszaak die gevoerd is met betrekking tot het duurzaamheidsbeleid van Shell.

De beleggers die Shell in de portefeuille hebben zullen gezien de energietransitie en de oliesector, van Shell niet verwachten dat het net als een technologiebedrijf ontzettend gaat groeien. Zij zullen dus ook eisen het geld dat ze verdienen weer terug te geven aan de aandeelhouder, in de vorm van dividend of de inkoop van aandelen. Oftewel: als een structuur het Shell makkelijker maakt om dit te bewerkstelligen is het eigenlijk een “no-brainer”. De toegevoegde waarde van de duale structuur of een structuur in Nederland ziet er vanuit financieel oogpunt niet heel aantrekkelijk uit. Dus als wij Shell in portefeuille zouden hebben, dan zou ik enkel kijkend naar het rendement ook zeker vóór stemmen. De impact op de Nederlandse economie is nog te bezien, in ieder geval zal de schatkist wat moeten inleveren op het vlak van de geinde dividendbelasting.

Groet,

Caspar

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: Royal Dutch Shell 

Het bericht Van twee kanten: Royal Dutch Shell verscheen eerst op The Asset.

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen ACTIAM

Beste Ruud,

De klimaattop in Glasgow is in volle gang. Ook op beleggingsvlak gebeurt er veel met betrekking tot nieuwe ambities bij grote institutionele beleggers. PME, Pensioenfonds Horeca en recent ABP nemen afscheid van hun beleggingen in bedrijven die actief zijn in fossiele olie- en gaswinning en -distributie. Graag wil wil ik het er met je over hebben. Alhoewel het niet meer beleggen in de olie- en gasindustrie misschien lijkt op een daadwerkelijke verandering, vraag ik mij af of dit niet juist contraproductief is.

De Franse businessschool en denktank Edhec heeft bijvoorbeeld een uitgebreide studie gepubliceerd waarbij juist werd bekeken wat nu precies de daadwerkelijke impact was van groene fondsen en het bijbehorende beleggingsbeleid. Eén van de conclusies was dat met uitsluitingen de dialoog met deze bedrijven niet meer mogelijk is. Hierdoor wordt de stimulans vanuit aandeelhouders beperkter, waardoor de impact van uitsluiting niet het beoogde effect heeft.

En op het gebied van olie wordt dat verduidelijkt door een artikel uit het FT met de kop “Hedge funds cash in as green investors dump energy stocks”. Hier wordt duidelijk aangegeven dat de nieuwe aandeelhouders van de oliebedrijven die worden uitgesloten, zeker niet tegen investeringen in olie zijn of veel tegenwerking bieden om klimaatbeleid te implementeren. Met de olieprijzen die zo astronomisch stijgen, zijn de rendementen goed. Dit is des te meer reden om dezelfde strategie te blijven volgen.

Vanuit beleggingsperspectief is er al veel geschreven over de toekomstige kosten en risico’s van klimaatverandering. Maar vanuit het perspectief van uitsluiten versus verandering teweegbrengen is het misschien goed om te kijken naar bedrijven die van origine op het vlak van duurzaamheid niet goed scoorden, maar mede door druk van aandeelhouders een volledige ommezwaai hebben gemaakt.

Het meest in het oog springende voorbeeld is het nutsbedrijf Orsted. Dit bedrijf was ooit één van de meest fossielintensieve energiebedrijven in Europa. Tegenwoordig zijn ze 's werelds meest duurzame energiebedrijf en een wereldleider in de transitie naar groene energie (en dat in minder dan tien jaar tijd). Dit heeft Orsted ook geen windeieren gelegd in termen van rendement: in de afgelopen vijf jaar heeft de onderneming het maar liefst 230% beter gedaan dan de Europese index van nutsbedrijven.

“Het niet meer beleggen in de olie- en gasindustrie lijkt misschien op een daadwerkelijke verandering, maar is dit juist niet contraproductief?”

Andere meer recentere transities zijn te zien bij bijvoorbeeld Volkswagen: van het emissieschandaal in 2015, naar de groene revolutie die het automerk in de afgelopen jaren heeft doorlopen. Volkswagen wil een volledig nieuwe productie aan nieuwe elektrische voertuigen uitrollen in de aankomende jaren en in 2035 uitsluitend elektrische auto’s fabriceren. Hierdoor heeft het bedrijf dit jaar, ondanks de strubbelingen in de keten door de naweeën van COVID-19, een mooi relatief rendement van bijna 15% behaald ten opzichte van de brede Europese index.

Deze voorbeelden liggen wellicht voor de hand; het is natuurlijk begrijpelijk dat er wordt gekozen om de meest vervuilende bedrijven uit te sluiten in het kader van risicobeperking, maar moeten we niet juist inzetten op het verbeteren van bedrijven? Als we als beleggers niet meer de dialoog aangaan, bestaat er niet het risico dat deze bedrijven helemaal geen druk voelen vanuit aandeelhouders? En is de impact die je kan maken via engagement niet groter dan de impact van uitsluiten?

Groet,

Caspar

Ruud Hadders
Responsible Investment Officer ACTIAM

Hi Caspar,

Volgens ABP is het uitsluiten van olie en gas nodig om een forse versnelling in te zetten die nodig is om klimaatverandering tegen te gaan. Bovendien luistert het pensioenfonds hiermee naar de wens van deelnemers die zich in de actiegroep Fossielvrij NL hebben verenigd om uit de olie- en gasindustrie te stappen. Maar zoals je terecht stelt, moeten deelnemers hier wel zo gelukkig mee zijn kijkende naar de daadwerkelijke impact van het besluit op de wereld om ons heen? Maar ook gezien het feit dat zij hierdoor mogelijk rendement mislopen?

Bijna alle Nederlandse pensioenfondsen, samen goed voor meer dan € 2.000 miljard aan beheerd vermogen, staan onder druk van deelnemers en van klimaatactiegroepen om hun belangen in fossiele bedrijven te verkopen. De gedachte hierbij is, zonder dat hier bewijs voor is, dat het desinvesteren de aandelenkoersen van de bedrijven zal drukken, wat een aansporing zou zijn om meer te investeren in de energietransitie. Bovendien kunnen pensioenfondsen door het uitsluiten van bedrijven met een hoge CO2-uitstoot, stappen zetten richting hun eigen klimaatdoelstellingen. Denk bijvoorbeeld aan het doel van PME om haar CO2-uitstoot te halveren in 2025 ten opzichte van 2015.

Shell-topman Ben van Beurden noemde de aankondiging van ABP om zich terug te trekken uit fossiele brandstof symboolpolitiek. En hier zit wel een kern van waarheid in als je kijkt naar de impact die het besluit heeft. Het verkopen van posities in olie- en gasbedrijven zal namelijk geen enkel vat olie van de markt verwijderen of CO2 uit de atmosfeer halen.

De aandelen van onder andere Shell zullen worden overgenomen door beleggers die hoogstwaarschijnlijk minder aandacht voor het milieu hebben. Hiermee zal de druk op de ketel bij oliemaatschappijen om te verduurzamen juist minder worden. En dat nu er juist eindelijk resultaat wordt geboekt door aandeelhouders met duurzaamheid hoog in het vaandel. Zo werden er tijdens de jaarlijkse vergadering van ExxonMobil drie klimaatexperts in het bestuur benoemd die waren aangedragen door de activistische belegger Engine No. 1, en gesteund door de grootste aandeelhouders van het bedrijf: BlackRock, Vanguard en State Street.

“Beleggers moeten zich de vraag stellen of een oliemaatschappij de transitie wel kan, mag én wil maken.”

Veel beleggers ageren daarom tegen het uitsluiten als strategie. Zij kunnen dan niet langer via engagement oliemaatschappijen verzoeken om transparanter te worden over de strategie, het beleid en daadwerkelijke investeringen om de klimaatdoelstellingen waar te maken. Bovendien verliest een belegger de mogelijkheid om als aandeelhouder duurzame resoluties te steunen.

Toch mag de invloed die je als aandeelhouder kan aanwenden geen reden zijn om maar geïnvesteerd te blijven. Beleggers moeten zich de vraag stellen of een oliemaatschappij de transitie wel kan, mag én wil maken. Zo heeft bijvoorbeeld het Britse BP al wel een net-zero doelstelling opgesteld, maar gaat nog niet eens 5% van alle investeringen van BP naar duurzame energiebronnen. Er moet daarom een zorgvuldige afweging worden gemaakt over wat de kans is dat een bedrijf progressie zal boeken. Want als dit niet het geval is, ondanks de goede bedoelingen en openheid naar aandeelhouders toe, dan vormt een bedrijf een financieel risico en kan uitsluiten alsnog de beste optie zijn.

Groet,

Ruud

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story - Fossil free investments: exclusion or engagement?

Het bericht Van twee kanten: Fossielvrij beleggen: uitsluiten of engagen? verscheen eerst op The Asset.

Beste Caspar,

De SPD heeft eind september de parlementsverkiezingen in Duitsland gewonnen. De centrumlinkse partij was goed voor 25,7 procent van de stemmen en bleef daarmee de alliantie CDU/CSU net voor. Voor verkrijgen van de meerderheidscoalitie, is de SPD aangewezen op de medewerking van de twee kleinere partijen: de Groenen werden derde met 14,8 procent, terwijl de liberale Vrije Democraten (FDP) de vierde grootste partij werden met 11,5 procent. Hiermee is ook een duidelijke tweedeling ontstaan in de wijze waarop invulling moet worden gegeven aan de verduurzaming van Duitsland. Een discussie die beleggers nauwgezet volgen.

De verkiezingen luiden het einde van het tijdperk van bondskanselier Merkel in. In de 16 jaar dat Merkel aan het roer stond van Duitsland, kreeg ze vele etiketten opgeplakt, waaronder dé klimaatkanselier. Dat Angela Merkel al in haar vroege regeringsjaren dit etiket kreeg, was mede het gevolg van de bevlogenheid die ze aan de dag legde als jonge milieuminister onder Helmut Kohl in de jaren negentig. Echter, sinds haar aantreden als bondskanselier heeft Merkel grotendeels gekozen voor behoud van de status quo door traditionele industrieën, zoals de autosector, te beschermen.

Hiermee heeft Merkel bijgedragen aan de opkomst van de Groenen. "De volgende regering moet een klimaatregering zijn", zei de partijleider van de Groenen, Annalena Baerbock. Ze voegde eraan toe dat haar partij "enorme investeringen" wil in infrastructuur die gericht zijn op vergroening en modernisering van het land. Ze is voorstander van een hoger niveau van overheidsingrijpen in de economie.

De FDP daarentegen gelooft dat de vrije markt de klimaatdoelen zal moeten halen. "De verkiezingsuitslag maakt één ding duidelijk", zei Volker Wissing, secretaris-generaal van de partij: "Burgers willen geen klimaatbescherming ten koste van welvaart”, waarbij hij onder andere verwijst naar het pensioenstelsel in Duitsland dat onder druk staat door de vergrijzende bevolking.

Uit onderzoek van de denktank Agora Energiewende blijkt dat de Duitse staat, om de klimaatdoelstelling voor 2030 te halen, de geplande investeringen in klimaatbescherming moet verdrievoudigen. Deze investeringen zijn nodig omdat, hoewel Duitsland in Europa de koploper is in het verlagen van de CO2-voetafdruk van de energiesector, andere sectoren juist ver achterlopen qua verduurzaming. Zo is de CO2-uitstoot van de Duitse industrie sinds 2012 alleen maar toegenomen. De beperkende factor is met name de capaciteit van het elektriciteitsnet dat uitgebreid moet worden om grootafnemers van duurzaam opgewerkte elektriciteit te kunnen voorzien.

“Duitsland kan geld besparen door nu de nodige investeringen te doen in het klimaatbestendiger maken van het land in plaats van voortdurend met veel geld de gevolgen van klimaatverandering te herstellen.”

Tegelijkertijd zijn de kosten van het niets doen misschien nog wel veel hoger dan de beoogde investeringen. Zo bedragen de kosten van de overstromingsramp in West-Duitsland, waarbij meer dan 180 mensen in het land omkwamen, alleen al € 30 miljard aan wederopbouwhulp. Duitsland kan kortom geld besparen door nu de nodige investeringen te doen in onder andere het klimaatbestendiger maken van het land in plaats van voortdurend met veel geld de gevolgen van klimaatverandering te herstellen. In hoeverre voeren beide kampen daarom wel de juiste discussie door duurzaamheid en pensioenopbouw als elkaar uitsluitende werkelijkheden te beschouwen?

Bovendien, teren de investeringen die nu gemaakt moeten worden daadwerkelijk in op het pensioenstelsel van de Duitse burger, een situatie waar de FDP van weg wil blijven? En hoe anticipeer je als belegger op de impact van deze aanstaande beleidskeuzes?

Groet,

Ruud

Hi Ruud,

Dat pensioenen een belangrijk onderdeel van de Duitse verkiezingen zijn en waren, is geen verrassing. Onze oosterburen hebben net als wij en andere Europese landen last van vergrijzing. De Duitse bevolking wordt ouder: waar nu een vijfde ouder is dan 65, wordt geschat dat dit in 2060 is gestegen naar één op drie. Dit is net als in Nederland een probleem als we kijken naar pensioenen.

In Duitsland hebben ze grofweg eenzelfde soort pensioensysteem als in Nederland: een staatspensioen (onze AOW) en eventuele aanvulling hiervan. In Duitsland is de sector die private pensioenen aanbiedt niet vergelijkbaar met die in Nederland. Veel Duitsers zijn dan ook uitsluitend afhankelijk van het staatspensioen. Hervorming op het gebied van pensioenen is de afgelopen jaren niet gekomen en ook nu weer zijn de hervormingsplannen van de partijen in de verkiezing vaag. Want linksom of rechtsom: de kosten moeten ergens vandaan komen.

Dit kan betekenen meer kosten, hogere pensioenleeftijden of minder uitkering van pensioen. Over de verdere verhoging van de pensioenleeftijd naar 68 in 2042 heeft Olaf Scholz al gezegd dat hij hier geen voorstander van is. Dus zou je wellicht kunnen gaan denken aan een extra bijdrage vanuit de overheid of minder indexeren, waarbij het laatste zou betekenen dat mensen die uitsluitend afhankelijk zijn van het staatspensioen nog minder overhouden. De opmerking van Volker Wissing is dan ook prima te begrijpen, wanneer dit zou betekenen dat het investeren in klimaatbescherming de verhoogde bijdrage aan het staatspensioen zou verhinderen.

Als Duitsland veel groene investeringen doet, zijn ook niet alle risico’s vermeden. Ook andere landen zullen namelijk moeten acteren om het Klimaatakkoord van Parijs te behalen. Wat dan weer wel interessant is, is dat het Duitsland geld kan opleveren als het richting CO2-neutraal beweegt. Volgens een studie van Boston Consultancy Group (BCG) kan het zelfs positief voor de Duitse economie uitpakken om alle benodigde investeringen te maken voor een energieneutraal Duitsland. De grote reden hiervoor is, dat Duitsland erg veel fossiele brandstoffen importeert, die het gebruikt voor elektriciteitscentrales. Zo importeert het land 94% van al het aardgas dat het nodig heeft. Ook niets doen kost geld. Doordat Duitsland erg afhankelijk is van de zware industrie, zullen CO2-prijzen en verdere Europese maatregelen rondom uitstoot grote impact hebben op de bedrijven die nu actief zijn in het land.

“Het kan positief voor de Duitse economie uitpakken om alle benodigde investeringen te maken voor een energieneutraal Duitsland.”

Hervorming van het pensioenstelsel als gevolg van vergrijzing is nodig, maar Duitsland kan ook profiteren of in ieder geval de risico’s mitigeren door te acteren op klimaatverandering. Dit hoeft niet strijdig te zijn. Waar het uiteindelijk op neerkomt is dat Duitsland meer geld moet gaan uitgeven. Het land is onder Merkel ontzettend zuinig geweest met de schuldenlast van het land, waar andere landen juist de portemonnee hebben getrokken. Met het coronavirus is al wel afgeweken van het beleid van de hand op de knip, en met de aankomende formatie zullen verhoogde overheidsuitgaven hoog op de agenda staan. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid goed zijn voor de Duitse economie. Kortom: de Energiewende raast voort in Duitsland met een grotere pot met geld. Dit zal positief zijn voor “groene” Duitse bedrijven, maar ook voor fabrikanten van windturbines of andere groene technologieën die Duitsland kunnen rekenen tot grote afnemer.

Aan de andere kant zal de rekening uiteindelijk ook moeten worden betaald. Bedrijven die achterlopen zullen zich heel snel moeten aanpassen of ze zullen een deel van de rekening van de energietransitie op hun bord krijgen. De beleggingskansen zullen op de langere termijn liggen (waar ze al lagen). Meer overheidsuitgaven om de groene transitie te bewerkstelligen, zal de groene aandelen goed doen en ook zal de weg die is ingeslagen door autofabrikanten op de langere termijn positief zijn voor de bedrijfsresultaten. Op de korte termijn zullen de tekorten van fossiele brandstoffen en de verstoorde toeleveringsketens van groter belang zijn, desalniettemin kan dit ook een koopkans opleveren, met de aanname dat de ketens weer stabiliseren en de energieprijzen weer wat normaliseren.

Groet,

Caspar

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: German elections

Het bericht Van twee kanten: Duitse verkiezingen verscheen eerst op The Asset.

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen ACTIAM

Beste Ruud,

Afgelopen jaar was er veel aandacht voor de EU-taxonomie, een raamwerk dat bedrijven uniforme rapportagevereisten oplegt als het gaat om de impact van het bedrijf op het milieu. Dat de implementatie door bedrijven maar langzaam vormkrijgt, neemt niet weg dat de standaardisatie een grote stap in de goede richting is: voor beleggers betekent het meer transparantie, waardoor ‘green washing’ wordt bemoeilijkt. Ook het feit dat fondshuizen moeten voldoen aan bepaalde richtlijnen voordat ze een fonds als duurzaam mogen bestempelen, draagt hieraan bij.

Het raamwerk richt zich echter uitsluitend op milieutechnische aspecten (oftewel de E binnen ESG), maar dit is slechts één onderdeel van duurzaam beleggen. De EU heeft dit onderkend en is gestart met de ontwikkeling van de “Social Taxonomy”. De huidige taxonomie zal als blauwdruk dienen voor de ontwikkeling van een taxonomie met betrekking tot sociale aspecten van duurzaamheid. De combinatie van deze twee taxonomieën zal uiteindelijk moeten leiden tot een uniforme en holistische aanpak en rapportage van bedrijven en vermogens- en fondsbeheerders.

Dat er eerst is gekozen voor de introductie van de zogenaamde “Green taxonomy” komt doordat de impact van productie en producten en diensten op het milieu gemakkelijker wetenschappelijk kan worden onderbouwd. De milieueffecten op bedrijven en de bijkomende beleidsontwikkeling zoals een CO2-taks, tonen direct de materialiteit van dit onderwerp. Hierdoor kunnen milieuaspecten makkelijker gemeten worden.

Sociale aspecten zijn minder te vinden in de producten en diensten, maar meer in productieprocessen van bedrijven. Ook de EU onderkent dit: uitsluitend producten en diensten van vastgoedondernemingen en farmaceuten zijn een voorbeeld van sectoren waar sociale impact kan worden gegenereerd. Bij vastgoedbedrijven is dit bijvoorbeeld de bouw van goedkope appartementen, zodat minderbedeelden ook toegang hebben tot vastgoed en bij farmaceuten is dit bijvoorbeeld toegang tot medicatie voor dezelfde groep. Het is te betwijfelen of dit zorgt voor enorme kansen voor beleggers. Veelal drukt dit aanbod van producten en diensten de marges van bedrijven en dus zal dit niet direct leiden tot een beleggingskans.

“Dat de implementatie door bedrijven maar langzaam vormkrijgt, neemt niet weg dat de standaardisatie een grote stap in de goede richting is.”

Waar de sociale taxonomie wel interessant kan zijn voor beleggers is de nadruk op het voeren van een ‘due diligence’ binnen de waardeketen. Met nadrukkelijke controles binnen de waardeketen met betrekking tot bijvoorbeeld eerlijk loon en veiligheidsmaatregelen, kan de sociale taxonomie zorgen dat bedrijven zichzelf kunnen beschermen voor reputatierisico en financiële consequenties, mochten toeleveranciers het niet zo nauw nemen met de veiligheid of andere stakeholderbelangen.

Een voorbeeld hiervan is Rio Tinto. Bij dit bedrijf moesten de CEO en twee topfunctionarissen opstappen, omdat door Rio Tinto een Aboriginalgrot in de Juukan-kloof werd vernietigd. De impact op de beurswaarde direct na het nieuws was circa 10%.

Voor beleggers is de sociale taxonomie met betrekking tot daadwerkelijke beleggingskansen nog redelijk beperkt. Er wordt beoordeeld hoe een bedrijf maatschappelijke onderwerpen adresseert en er wordt een vergelijking gemaakt met de sector. Bij IT-bedrijven zal het accent liggen op het behoud van kennis en kunde bij werknemers. Bedrijven actief in opkomende landen of in natuurgebieden zouden moeten zorgdragen voor voldoende overleg met (en onderkenning van) de rechten van de gemeenschap.

Ook moet er meer gerapporteerd worden over sociale aspecten en resultaten. Dit zal impact hebben op de totale beoordeling van een bedrijf, veelal uitgedrukt in ESG-scores. Het hebben van beleid alleen is niet genoeg. Het lijkt er dus meer op dat de taxonomie een zogenaamde “license to operate” is.

Is dat in jouw ogen ook zo? Of heeft de sociale taxonomie op andere vlakken een meerwaarde voor beleggers?

Groet,

Caspar

Ruud Hadders
Responsible Investment Officer ACTIAM

Hi Caspar,

Net als bij eerdere crises, is als gevolg van de COVID-19 pandemie de ongelijkheid in de wereld groter geworden. Volgens de ILO heeft de pandemie geleid tot een inkomensverlies van $ 3,7 biljoen voor de wereldwijde beroepsbevolking, equivalent aan 255 miljoen voltijdbanen die verloren zijn gegaan.

De pandemie heeft ook ongelijkheden blootgelegd binnen landen en met name de laaggeschoolden, etnische minderheden en jongvolwassenen geraakt. Ook heeft de pandemie zichtbaar gemaakt dat veel van de essentiële diensten waarop we vertrouwen, worden uitgevoerd door personen met zwakke vormen van werknemers-bescherming. De aankondiging van de Europese Commissie om ook een sociale taxonomie te introduceren, waarin wordt vastgelegd wat er van bedrijven wordt verwacht in hoe zij omgaan met zowel haar werknemers als de maatschappij waarin zij opereren, is daarom nog belangrijker geworden.

In toenemende mate zien beleggers toe op hoe bedrijven waarin zij investeren de basisrechten van de bevolking waarborgen, zoals de bescherming van mensenrechten en het voorkomen van kinderarbeid.

Echter, naast deze ethische ondergrens en het voldoen aan wettelijke eisen, is het belangrijk om daadwerkelijk de levensstandaard van werknemers te verhogen. Enerzijds, omdat bedrijven en beleggers op die manier voldoen aan internationale verdragen en richtlijnen als de UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs). Anderzijds, omdat zij op die manier minder financiële risico’s ondervinden. Dit komt doordat de kans op protest en personeelsverloop afneemt. Ook zijn werknemerstevredenheid en gezondheid beter als bijvoorbeeld een leefbaar loon wordt betaald of als werknemers toegang hebben tot goede zorg. Dit bevordert de productiviteit en ketenveerkracht.

In tegenstelling tot informatie over hoe bedrijven omgaan met het milieu, wordt er nog maar beperkt gerapporteerd over deze maatschappelijke impact. Doordat er geen gestandaardiseerde manier is waarop deze impact inzichtelijk wordt gemaakt, is de aankondiging om de taxonomie uit te breiden met sociale thema’s inderdaad een stap in de goede richting.

“Er moet nog veel uitgekristalliseerd worden voordat beleggers de sociale taxonomie kunnen gebruiken om te sturen op het verbeteren van de maatschappelijke impact.”

De aankondiging heeft al wel geleid tot de eerste gefronste wenkbrauwen. Zo heeft Eumedion namens Nederlandse beleggers aan de Commissie gevraagd hoe er wordt omgegaan met de samenhang tussen sociale en andere duurzaamheidsfactoren, bijvoorbeeld wanneer in de praktijk de aanpak van klimaatvraagstukken gepaard gaat met negatieve maatschappelijke impact – of omgekeerd.

Daarnaast is het net als bij de groene taxonomie de vraag hoe “hard” de indicatoren van de Europese Commissie zullen zijn om daadwerkelijk onderscheid te maken naar bedrijven die een positieve maatschappelijke impact hebben. Tot slot rijst de vraag hoe er wordt omgegaan met culturele verschillen tussen landen waarin bedrijven actief zijn.

Er moet dus nog veel uitgekristalliseerd worden voordat beleggers de sociale taxonomie kunnen gebruiken om te sturen op het verbeteren van de maatschappelijke impact. Daarom is het des te belangrijker om als belegger per bedrijf te identificeren wat de maatschappelijke impact is. Hoewel het traditioneel gezien vaak de negatieve impact betreft die ongewenst sociaal gedrag kan hebben op de waardering van een bedrijf, zullen er in toenemende mate ook bedrijven zijn die zich in positieve zin weten te onderscheiden en daarmee bijvoorbeeld nieuwe markten aanboren en de ‘war on talent’ qua personeelsbeleid kunnen winnen.
Het is interessant om de uitrol van de sociale taxonomie op de voet te volgen, maar ook om hier actief een bijdrage aan te leveren.

Het vertalen van deze ontwikkelingen en data naar de dienstverlening naar klanten, staat dan ook hoog op mijn agenda!

Groet,

Ruud

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: social taxonomy

Het bericht Van twee kanten: social taxonomy verscheen eerst op The Asset.

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen - ACTIAM

Beste Ruud,

Nadat in september vorig jaar een voorstel van het duurzame vastgoedbedrijf Alstria door de aandeelhouders werd afgeslagen, hebben de aandeelhouders eenzelfde voorstel toch aangenomen afgelopen mei. Het voorstel betrof “groen dividend”. De aandeelhouders konden stemmen om het groene dividend dat 1 cent per aandeel betrof, uit te laten betalen of door Alstria te laten investeren in groene oplossingen die niet per se de rendements-doelstellingen halen. Met deze laatste stemming is er dus voor het eerst sprake van een groen dividend, dat vanuit aandeelhoudersperspectief een mix is van regulier rendement en een investering in de energietransitie.

De introductie van het groene dividend door Alstria komt voort uit de marginale winst die te behalen valt binnen verduurzaming en nieuwbouw van vastgoed met betrekking tot CO2-reductie. Verduurzaming in vastgoed levert per geïnvesteerde euro niet heel veel op als je kijkt naar CO2-besparing. De door Alstria geïdentificeerde projecten in vastgoed kosten € 29.000 per ton CO2-besparing.

Andere projecten buiten onroerend goed kunnen gemiddeld per € 350, 1 ton CO2 besparen. Dit verschil was te groot volgens Alstria en daarom ook een reden om aandeelhouders hierover te laten stemmen.

Het uitkeren van dividend geeft doorgaans aan dat een bedrijf niet voldoende mogelijkheden heeft om gelden efficiënt en voldoende winstgevend te investeren. Alstria geeft aan deze gelden te kunnen investeren, maar dan wel buiten de standaard investeringen en ook tegen een lager rendement (maar wel erg duurzaam).

Wel staat het tegenover rendement, al is het 1 cent per aandeel of 2% van het dividend, dat een belegger ontvangt.

Wat nu als je dit doortrekt naar de wereldwijde aandelenmarkt? Hoeveel geld zou hiermee in theorie kunnen worden opgehaald per jaar om investeringen in de energietransitie op te schalen? Als we 2019 nemen waar het totale wereldwijde dividend € 1,21 biljoen betrof, dan zou er met 2% van dit bedrag € 24,2 miljard vrij worden gespeeld voor investeringen in groene projecten.

Vanuit beleggingsperspectief zal bij de keuze van een groen dividend altijd de overweging moeten meespelen of de projecten die ermee worden gefinancierd überhaupt wel winstgevend zijn. Dat de standaard rendementsdoelstellingen niet worden gehaald, maar projecten wel winstgevend en van toegevoegde waarde zijn voor een bedrijf, zal ondanks een lager dividend zeer van belang zijn.

“Vanuit beleggingsperspectief zal bij de keuze van een groen dividend altijd de overweging moeten meespelen of de projecten die ermee worden gefinancierd überhaupt wel winstgevend zijn.”

Wanneer een bedrijf met het groene dividend gaat investeren in verlieslatende projecten, omdat er nu eenmaal groene investeringen moeten worden gedaan, dan is het vanuit beleggingsperspectief opportuun om het dividend te laten uitbetalen en te investeren in bedrijven die wel winstgevend in soortgelijke projecten kunnen investeren.

Als Alstria als vastgoedbedrijf ineens windparken verlieslatend gaat bouwen, omdat ze de expertise missen, kan je beter het uitbetaalde dividend in beurs-genoteerde windparkontwikkelaars met een winstgevend track record stoppen.

Het lijkt mij dat vanuit een duurzaamheidsperspectief initiatieven zoals het groene dividend worden toegejuicht. Wat ik wel interessant vind is om te weten hoe er tegen deze bedrijven wordt aangekeken.

Is een bedrijf dat een groen dividend heeft gelijk meer duurzaam?

Groet,

Caspar

Ruud Hadders
Responsible Investment Officer - ACTIAM

Hi Caspar,

Het initiatief van Alstria om aandeelhouders de keuze te bieden om het dividend te investeren in de verduurzaming is een goede stap. Het groene dividend biedt bedrijven een uniek hulpmiddel om hun ecologische voetafdruk te verkleinen tegen marginale kosten. Bovendien kan dit een positieve dynamiek veroorzaken die door andere bedrijven kan worden opgepakt. Met deze informatie zouden beleggers in theorie in staat moeten zijn om meer gestructureerde groene kapitaalallocaties op te bouwen.

Het feit dat de marginale kosten van verduurzaming echter hoger liggen dan de baten, zelfs voor de vastgoedsector waar de focus ligt op de lange termijn, legt echter ook de pijn bloot. Olivier Elamine, de CEO van Alstria, stelt dat groen dividend een reactie is op onder andere het falen van overheden om een CO2-belasting in te voeren die de maatschappelijke kosten van klimaatverandering representeert.

Bedrijven worden daardoor geconfronteerd met de vraag of we “meer moeten doen dan wat economisch zinvol is?”, aldus Elamine.

Dat regelgeving tekortschiet blijkt onder andere uit het conceptrapport van het vooraanstaand Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) dat vorige maand uitlekte en dat deze zomer zal worden gepubliceerd. Uit het rapport blijkt dat de huidige maatregelen om de broeikasgas-uitstoot in te perken, ruim tekortschieten om grootschalige klimaatrampen te voorkomen. Zelfs in de nabije toekomst.

Het rapport, dat in handen kwam van het Franse persbureau AFP, is één van de meest serieuze en strenge waarschuwingen die het IPCC heeft afgegeven. Dat komt met name naar voren uit de zogeheten omslagpunten. Bij zulke omslagpunten heeft de opwarming van de aarde een dusdanig kritiek niveau gepasseerd, dat er een onvermijdelijk domino-effect ontstaat van desastreuze gevolgen. Als de aarde met 1,5 graden opwarmt, leidt dit tot het smelten van de Arctische permafrost en komt uit de ontdooide bodem methaan vrij. Dit is  een krachtig broeikasgas dat op zijn beurt meer opwarming veroorzaakt.

De impact van klimaatverandering op de vastgoedsector wordt onderverdeeld in twee categorieën: fysiek en transitierisico (ook wel reguleringsrisico genoemd). Fysieke risico's zijn gerelateerd aan de schade aan gebouwen door extreme weers-omstandigheden als gevolg van klimaatverandering die onvermijdelijk lijkt. Bedrijven zoals Alstria moeten in hun risicomodellen daarom rekening houden met effecten van klimaatverandering die kunnen variëren afhankelijk van de geografische locaties.

“Het groene dividend biedt bedrijven een uniek hulpmiddel om hun ecologische voetafdruk te verkleinen tegen marginale kosten.”

Transitierisico’s refereren aan de gevolgen voor bedrijven als we als samenleving, bijvoorbeeld door striktere regelgeving, de opwarming van de aarde enigszins weten te beperken. Met de huidige stand qua regelgeving wereldwijd, zijn we echter nog ver verwijderd van het behalen van de in Parijs gestelde klimaatdoelstellingen.

Hierdoor, zo blijkt uit onderzoek van MSCI, is het transitierisico voor de vastgoedsector maar zeer beperkt. Minder dan één procent van de bedrijfswaarde in de vastgoedsector wordt geraakt door de huidige staat qua wetgeving wereldwijd om de uitstoot van gebouwen terug te dringen. Daarmee blijven bedrijven als Alstria grotendeels buiten schot en zullen private initiatieven de leegte moeten vullen om echt een verandering af te dwingen.

Het gebruiken van dividend voor CO2-reducerende initiatieven kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Het klimaatprobleem is echter zo omvangrijk dat dit een druppel op een (steeds meer) gloeiende plaat is. De grote vraag is daarom hoe zonder bijvoorbeeld een CO2-belasting de business case voor vergroening kan worden verbeterd, zodat Alstria vanuit haar kernactiviteit de uitstoot kan reduceren en daarmee ook echt een duurzamer bedrijf kan zijn.

Groet,

Ruud

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: green dividend

Het bericht Van twee kanten: groen dividend verscheen eerst op The Asset.

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen – ACTIAM

Beste Ruud,

De afgelopen maanden is het veel in het nieuws geweest: er is een chiptekort. En ja, dit wordt ook weer mede veroorzaakt door corona. Door de maatregelen waren bedrijven genoodzaakt om het werken vanuit huis te stimuleren, waardoor er een enorme vraag naar de juiste elektronica op gang kwam. Daarnaast konden mensen ook niet buitenshuis terecht voor vermaak, dus de vraag naar tablets, spelcomputers en andere elektronica trok ook aan.

Daartegenover stond wel dat de vraag naar auto’s wat afnam en dus ook de vraag van autofabrikanten naar chips die de elektronica van de auto’s aandrijft. Hierdoor verlegden de chipbedrijven de focus naar de grotere vraag naar chips in consumentenelektronica. De strubbelingen binnen de bevoorradingsketen van de chipfabrikanten als gevolg van corona die daar bovenop kwamen, zorgt voor een zogenaamde “perfecte storm”.

Inmiddels is de vraag naar chips namelijk niet meer afgenomen; sterker nog: de vraag is alleen nog maar gestegen. Na de beëindiging van de zwaarste lockdownmaatregelingen is de vraag naar nieuwe auto’s (verrassend) hoog gebleken en moest de productie weer op volle toeren draaien om de vraag te kunnen vervullen. Zeker nu auto’s steeds slimmer worden, zijn niet minder chips nodig. Er is dus duidelijk sprake van een chiptekort; verschillende partijen geven aan dat dit zeker voortduurt tot minimaal 2022 of 2023.

De impact van het chiptekort neemt verschillende vormen aan. Zo wordt de economische schade op de wereldwijde autosector inmiddels geschat op € 90 miljard. Dit komt doordat fabrieken moeten worden stilgelegd of productie moet worden teruggebracht omdat er gewoonweg te weinig chips zijn om auto’s te fabriceren (wereldwijd kan dit oplopen tot 3,9 miljoen auto’s minder).

Ook zijn er autofabrikanten, zoals General Motors, die de zuinigheid van sommige nieuwe auto’s hebben moeten terugschroeven, omdat dit normaliter wordt geregeld door de chips die op dit moment moeilijk verkrijgbaar zijn. Nissan laat navigatiesystemen achterwege door hetzelfde gebrek aan chips. De aandelen van de autosector hebben het de afgelopen tijd goed gedaan ten opzichte van de brede markt (60%), maar mede door het chiptekort wordt de stijgende lijn niet doorgetrokken. Op basis van de prognoses ten aanzien van het chiptekort zal dit ook niet veranderen op de korte termijn. Immers, als er minder wordt gemaakt kan er ook minder worden verkocht en zal de beoogde omzetgroei ook lastig gerealiseerd kunnen worden.

“Over de laatste anderhalfjaar is het rendement van chipbedrijven 43% hoger dan de brede wereldwijde markt.”

Ook de nieuwe spelcomputers van Microsoft en Sony hebben onder het chiptekort te lijden en er kan ook niet aan de vraag worden voldaan. Maar een echte prijsimpact op de aandelen van deze bedrijven (of in ieder geval de directe link met het tekort) lijkt uit te blijven. Chipbedrijven die het tekort nu moeten aanzien zitten gelukkig niet stil. Eén van de grootste chipfabrikanten ter wereld, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), heeft aangegeven $ 100 miljard te investeren in nieuwe productielijnen. Door de complexiteit zal het echter ook nog wel even duren voordat deze op volledige capaciteit draaien.

Voor het rendement van de chipbedrijven is dit absoluut niet slecht geweest: over de laatste anderhalfjaar is het rendement 43% hoger dan de brede wereldwijde markt. En over de laatste tweeënhalf jaar maar liefst meer dan 100% boven het marktrendement. Nu is het natuurlijk niet helemaal vreemd, omdat voor alle elektronica (als gevolg van het ‘internet of things’ oftewel het slimmer worden van bijvoorbeeld koelkasten) ook weer meer chips nodig zijn.

Een slechte belegging is het absoluut niet geweest en ook voor de lange termijn zijn wij als portefeuillemanagers positief ten aanzien van de chipsector. Ook voor de Nederlandse beursindex AEX is dit niet slecht geweest; ASML is met meer dan 16% van het gewicht van de index gelinkt aan chips. Zeker gezien het feit dat ASML het 90% beter heeft gedaan dan de index (waarvan zij dus zelf onderdeel zijn) is de conclusie snel te maken dat ASML een grote bijdrage levert aan het positieve rendement.

De aankomende jaren zal de chipindustrie nog niet zijn uitgegroeid. Dit komt o.a. door de al eerder aangehaalde groei van het ‘internet of things’, maar ook door slimme auto’s (denk aan de zelfrijdende auto’s van Tesla en de verdere elektrificatie bij andere autofabrikanten zoals Volkswagen). Daarnaast is het voor autofabrikanten en andere sectoren waar de impact gevoeld wordt dus nog wachten op de verhoogde capaciteit van de chipfabrikanten, met dus prognoses dat het in of na 2022 goed moet komen.

En hoewel het voor beleggers geen aanleiding is om de autosector te onderwegen is het voor deze bedrijven nu ook reden om niet stil te zitten; met name het ontwikkelen van nieuwe producten moet doorgang vinden. De schaarste zal goed in ogenschouw moeten worden genomen, maar zal nieuwe producten en diensten of de ‘simpele’ optie om te produceren met minder slimmigheidjes, niet belemmeren. Beleggers houden het tekort en andere ontwikkelingen nauwlettend in de gaten; het eerste nieuws zal zichtbare impact hebben op de koers.

Met alle rugwind die deze bedrijven ondanks de coronastrubbelingen de afgelopen tijden hebben gehad, vraag ik mij af hoe duurzaam deze bedrijven nu eigenlijk zijn?

Dat computerchips en wellicht ook elektronica auto’s dus zuiniger kunnen maken, is hierbij denk ik wel belangrijk, maar zijn er andere zaken in de productieprocessen of het gebruik van de chips die eventuele negatieve impact hebben. En wat valt er te zeggen over de duurzaamheidsrisico’s die deze bedrijven lopen? Als we nu kijken naar de tekorten, kunnen deze risico’s materieel worden, waardoor de geschiedenis zich kan herhalen?

Groet,

Caspar Snijders

Ruud Hadders
Responsible Investment Officer – ACTIAM

Hi Caspar,

De toegenomen vraag, zoals je aangeeft, is een belangrijke drijver in de chiptekorten die zijn ontstaan en dit wordt ook wel “chipageddon” genoemd. Het tekort werd bovendien tijdelijk vergroot door de blokkade van het Suezkanaal eind maart, waardoor een belangrijke vaarroute voor het vervoer van chips een week gestremd was. Het tekort is echter, net als de blokkade, geen tijdelijk probleem dat zichzelf zal oplossen naarmate we het post-coronatijdperk naderen.

Het wereldwijde aanbod van chips is namelijk gehavend door een reeks natuurrampen. Het zware weer in Texas eerder dit jaar dwong Samsung om twee van zijn chipfabrieken in Austin tijdelijk te sluiten. De fabriek van de autochipmaker Renesas Electronics in Japan werd eerst getroffen door een aardbeving in februari en vervolgens door een brand in maart. De leidinggevenden geven aan dat het maanden gaat duren om weer op de oude productiecapaciteit te komen.

Door deze ontwikkelingen is de afhankelijkheid van Taiwan, de grootste chipproducent ter wereld, nog groter geworden. In het land wordt bijna tweederde van het wereldwijde aanbod geproduceerd. Verreweg de grootste producent van het land, TSMC, heeft meer dan de helft van de markt in handen via grote klanten zoals Apple. Bovendien besteden andere chipfabrikanten zoals Intel steeds vaker een deel van hun productie uit aan TSMC.

Maar ook in Taiwan ligt er gevaar op de loer. Voor het produceren van chips is namelijk veel water nodig, tot wel 38 liter per microchip, wat onder andere wordt gebruikt voor het schoonmaken van de verschillende lagen van de chip.

Seizoensgebonden tyfoons voorzien Taiwan van veel van zijn waterreserves die ook worden gebruikt door chipfabrikanten. Een gebrek aan stormen vorig jaar heeft de watervoorraden echter onder druk gezet. En dit probleem is structureel. Door de stijgende temperaturen is het aantal tyfoons dat Taiwan elk jaar meemaakt (belangrijk voor het aanvullen van de reservoirs) sinds 2010 gedaald van gemiddeld drie/vier naar tweeënhalf per jaar.

“Beleggers moeten anticiperen op hoe fabrikanten verstoringen in het productieproces als gevolg van klimaatverandering voorkomen.”

De meeste chipfabrieken van het eiland zijn gevestigd in waterschaarse gebieden. Zo is ongeveer 80% van de TSMC-productiefaciliteiten gevestigd in regio’s die te maken hebben met waterschaarste. Desondanks zijn verstoringen in de aanvoer van water beperkt gebleven, doordat de sector door de overheid is vrijgesteld van het rantsoen op water. Maar vrijstelling van de ene sector betekent een tekort voor andere sectoren en de gemeenschap, wat tot onrust en weerstand leidt. Bovendien voelen bedrijven de onzekerheid over de watervoorziening groeien.

In tijden van schaarste is de watertoewijzing een twistpunt geworden in Taiwan, met name voor de landbouw die het meest geraakt wordt door overheidsmaatregelen om het watergebruik terug te dringen. Hoewel de Taiwanese regering dit jaar subsidies heeft verleend aan boeren zonder water, zijn velen bezorgd dat een langdurig tekort hun land onvruchtbaar zal maken. De druk op de industrie om ook waterbesparende maatregelen door te voeren, neemt daardoor toe.

Micron Technology, een Amerikaanse chipmaker met productiefaciliteiten in Taiwan, heeft daarom al aangekondigd dat het veiligstellen van alternatieve waterbronnen en het versnellen van de waterbesparende maatregelen de productiekosten zullen verhogen. Bovendien zegt TSMC dat het onderzoekt hoe zij grondwater kan oppompen, terwijl er in de tussentijd vrachtwagens met extra water af- en aanrijden.

Door de extreme droogte zou per 1 juni ook het gebruik van water in de belangrijke productiecentra beperkt worden, waardoor de chipfabrikanten het waterverbruik met 17% zouden moeten verminderen. De fabrikanten zijn echter “saved by the bell” door hevige regenval in het eerste weekend van juni, die de start inluidt van wat Taiwan het 'pruimenregen'-seizoen noemt.

Door klimaatverandering zal het probleem echter blijven terugkeren en hoogstwaarschijnlijk met een minder gelukkige afloop. Chipfabrikanten moeten daarom op zoek naar oplossingen. Gezien deze onzekerheid over de watervoorziening, streeft TSMC ernaar om richting 2030 de hoeveelheid water die het per eenheid gebruikt met 30% te verminderen ten opzichte van 2010.

Het probleem is echter dat als de productie toeneemt, het absolute waterverbruik onveranderd hoog blijft ondanks efficiënter watergebruik. En daarmee ook de risico’s op verstoringen in het productieproces in tijden van droogte. Het hergebruiken van water is daarom een belangrijke aanvullende maatregel. Slechts een klein deel van het afvalwater is echter bruikbaar. TSMC is daarom begonnen met het ontwikkelen van een eigen waterzuiveringsinstallatie om het afvalwater te kunnen hergebruiken, wat op lange termijn kan helpen om de druk op externe waterbronnen te verlichten.

Hoewel Chinese chipfabrikanten investeren in capaciteitsvergroting en de VS hun eigen fabrieken willen opzetten, zal het nog jaren duren voordat zij echt een bijdrage kunnen leveren aan het bestrijden van het tekort. En ook deze partijen moeten rekening houden met hun watervoorziening. Beleggers moeten daarom anticiperen op hoe fabrikanten verstoringen in het productieproces als gevolg van klimaatverandering voorkomen.

Zolang de afhankelijkheid van externe waterbronnen blijft bestaan, zal het chiptekort langer aanhouden, ten minste tot en met 2023 volgens experts. En wat betekent dit voor de hightech bedrijven die zo afhankelijk zijn van het aanbod in chips?

Groet,

Ruud Hadders

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: chips

Het bericht Van twee kanten: chips verscheen eerst op The Asset.

Dit is de eerste podcast in een reeks van vier, waarin wij ingaan op hoe je met beleggen naast een financieel rendement ook maatschappelijke impact kan creëren.

Deze podcastserie wordt afgetrapt door Hilde Veelaert, recent benoemd tot CIO en al sinds 2011 Hoofd Aandelen bij ACTIAM. Hoe vindt de selectie van bedrijven plaats en welke rol speelt data daarbij?

Klik hier om deze podcast te beluisteren.

Het bericht ACTIAM Podcastserie: Beleggen met impact verscheen eerst op The Asset.

Ruud Hadders
Responsible Investment Officer - ACTIAM

Beste Caspar,

De financiële sector is de afgelopen jaren een belangrijk terrein geworden voor klimaatactie. Investeerders werken samen in allianties die pleiten voor een netto nul- sector als motor achter de transitie naar een duurzamere samenleving.

Over het algemeen vult de financiële sector klimaatactie in door het hanteren van ethische ondergrenzen en het beheersen van klimaatgerelateerde risico’s. Vooral op het gebied van klimaatrisico’s zijn er de afgelopen jaren stappen gezet. Dankzij het werk van onder andere de Task Force on Climate-Related Financial Disclosures (TCFD) is het nu steeds meer algemeen aanvaard dat uitstoot en 90 centrale banken en financiële toezichthouders zijn samengekomen in het Network for Greening the Financial System. Daarnaast ziet de Europese Unie de financiële klimaatgerelateerde effecten impact kunnen hebben op de waarde van een onderneming en dat deze informatie openbaar gemaakt moet worden.

Sommige activiteiten kunnen echter aanzienlijke externe effecten hebben zonder de waarde van een onderneming te beïnvloeden. Neem de aanwezigheid van conflictmineralen in de toeleveringsketens van elektronicabedrijven. Het inkopen van mineralen die in conflictgebieden worden gewonnen dragen in veel gevallen bij aan het in stand houden van het conflict en daarmee mensenrechtenschendingen. Aan de andere kant is het niet bewezen dat conflictmineralen een negatieve invloed hebben op de bedrijfswaarde. Oftewel het is niet financieel materieel in de traditionele zin van het woord.

In 2017 heeft de Europese Commissie het begrip dubbele materialiteit geïntroduceerd als onderdeel van de Non-Binding Guidelines on Non-Financial Reporting Update (NFRD). Dubbele materialiteit betekent hierbij dat een negatief of positief effect van een bedrijf ook materieel kan zijn als dit geen invloed heeft op de bedrijfswaarde. Bedrijven moeten zodoende ook deze negatieve effecten in kaart brengen en hierover rapporteren.

Dubbele materialiteit komt daarom voor een gedeelte al terug in de transparantieverplichtingen van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) van de EU. Bovendien dringt Mark Carney, voormalig voorzitter van de organisatie achter TCFD, nu, als speciale VN-gezant voor klimaatactie en financiën, aan op wereldwijde verplichte openbaarmaking van dubbele materialiteit voorafgaand aan de klimaattop COP26 in Glasgow later dit jaar.

“De basisdefinitie van dubbele materialiteit wordt algemeen aanvaard, maar de betekenis staat nog ter discussie.”

Hoewel de basisdefinitie algemeen wordt aanvaard, staat de betekenis ervan nog ter discussie. In principe kunnen de effecten van een bedrijf op het klimaat of de wijdere omgeving materieel zijn. Maar hoe weten we wat een materiële impact precies is? De materiële impact van watervervuiling is misschien relatief goed te meten, maar hoe ga je om met bijvoorbeeld de impact van bedrijven op sociale ongelijkheid?

Dubbele materialiteit is daarmee tot nu toe nog een abstract concept. De werkelijke betekenis ervan zal hoogstwaarschijnlijk nog een tijdje worden betwist. Totdat er een daadwerkelijke methodiek is voor het meten en rapporteren van dubbele materialiteit, zal eenieder zijn eigen invulling geven aan het begrip, waardoor er willekeur ontstaat en greenwashing op de loer ligt.

Het introduceren van dubbele materialiteit in verslaglegging zal ervoor zorgen dat er meer aandacht komt voor niet-financiële onderwerpen. Doordat bedrijven hierover moeten rapporteren, zullen zij eerder geneigd zijn actie te ondernemen en doelen te stellen om deze effecten te verlagen en kunnen overheden beleid implementeren om hierop te sturen. In dat geval zou de dubbele materialiteit een soort van voorspeller zijn of een onderwerp in de loop van de tijd ook materieel kan worden voor de waarde van een bedrijf.

Hoe kijk jij als belegger naar het concept? In hoeverre houd je rekening met de effecten van beleggingen op de maatschappij als deze (nog) geen directe invloed hebben op de belegging zelf?

Groet,

Ruud Hadders

Caspar Snijders
Portefeuillemanager Aandelen – ACTIAM

Hi Ruud,

De manier waarop beleggers kijken naar dubbele materialiteit zal heel erg samenhangen met de horizon van deze beleggers. Ik zal een paar voorbeelden geven om dit verder uit te leggen.

Tabak is al een aantal jaren een belegging die door veel (Nederlandse duurzame) beleggers wordt uitgesloten. De negatieve effecten van tabak op de volksgezondheid en de kosten die daarmee samenhangen voor de maatschappij zijn bij iedereen al jaren bekend. Als we alleen kijken naar de afgelopen 20 jaar, waarin ik met zekerheid kan stellen dat de negatieve effecten van sigaretten (in kosten bij elkaar goed voor 1,8% van het wereldwijde BBP) toch zeker bekend waren bij beleggers en de maatschappij, zie je dat de financiële materialiteit niet overeenkomt met de duurzame materialiteit.

Als we het rendement van de afgelopen 20 jaar van de brede markt in de vorm van MSCI World (212%) vergelijken met het rendement van de tabaksindustrie in de vorm van MSCI World Tobacco (592%), doet deze laatste het aanzienlijk beter. Oftewel: hier zie je dat de duurzame materialiteit (de kosten voor de samenleving) niet overeenkomt met financiële materialiteit (de kosten van de belegger). De waarde van de tabaksbedrijven steeg, terwijl de kosten voor de samenleving groot waren. Oftewel: de negatieve gevolgen van de tabaksindustrie werden niet verdisconteerd in de martkwaarde van de tabaksindustrie, anders zou de tabaksindustrie het niet beter doen dan de brede markt.

Maar als je verder kijkt zie je dat er de laatste vijf jaar een kentering lijkt plaats te vinden. Wanneer we dezelfde vergelijking doen over vijf jaar zien we dat het rendement van MSCI World (90%) vele malen beter is dan het rendement van MSCI World Tobacco (-8%). Juist de regulering rondom tabak en roken is in deze jaren aangescherpt, waar je dus ziet dat de duurzame materialiteit (impact samenleving) en de financiële materialiteit (impact marktwaarde) weer wel een sterk verband hebben.

Voor de olie-industrie kan je eenzelfde soort beeld schetsen. Ook daar zie je dat tot eind 2019 de oliesector het beter bleef doen dan de brede markt, waarbij ook weer het bewijs al jaren op tafel lag dat de uitstoot van broeikasgassen een significante impact heeft op het klimaat en dus ook de samenleving (kosten in de komende twee decennia worden geschat op € 250 miljard tot € 41 biljoen).

Je ziet dat de brede markt het vanaf eind 2019 (dus inclusief het pandemiejaar) veel beter doet dan de gehele oliesector. Dat heeft deels natuurlijk te maken met de verminderde vraag naar olie door reisverboden, maar als je verder kijkt, is dat ook deels te wijten aan de versnelde duurzame transitie die door de coronacrisis is opgestart. Beleggers zien de negatieve gevolgen van deze versnelde transitie op de oliesector.

“De praktische implementatie van dubbele materialiteit zal lastig zijn.”

Wat ik met bovenstaande voorbeelden durf te stellen, is dat het concept van dubbele materialiteit eigenlijk deels overbodig zou zijn wanneer de financiële materialiteit over een lange horizon wordt meegenomen. Dat is te zien met veel duurzaamheid gerelateerde onderwerpen.  Niet alleen het klimaat of de gezondheidszorg, maar ook diversiteit past hiertussen. Een bedrijf dat diversiteit niet hoog in het vaandel heeft staan, kan financieel geraakt worden door aangescherpte regelgeving, het verminderde aantrekken van nieuw talent of een “jaknikker”-cultuur waarbij andere geluiden niet gehoord worden. Ik denk niet dat het direct een financiële impact zal hebben, maar zeker wel op de langere termijn.

De praktische implementatie van dubbele materialiteit zal lastig zijn. De classificatie van wat nu duurzaam materieel is en wat financieel, zal door vele partijen anders worden geïnterpreteerd. De belangrijkste onderwerpen zal iedereen echter moeten kunnen identificeren. Wat spannend zal zijn, is of beleggers hierdoor ook zullen kiezen om bedrijven langer in de portefeuille te houden, omdat ze of over meer informatie beschikken of dat ze zich toch weer snel laten beïnvloeden door de laatste kwartaalcijfers die ietwat tegenvielen.

Groet,

Caspar Snijders

Dit artikel is ook beschikbaar in het Engels: Two sides of the story: double materiality

Het bericht Van twee kanten: dubbele materialiteit verscheen eerst op The Asset.