Trump heeft gedreigd acht Europese landen te treffen met nieuwe tarieven om Denemarken onder druk te zetten over Groenland, wat tot bezorgdheid heeft geleid bij de regeringen van de EU en het Verenigd Koninkrijk. De EU-landen hebben zich ongewoon eensgezind getoond en zijn van plan tegenmaatregelen te nemen, waaronder tegenheffingen, opschorting van handelsovereenkomsten en mogelijke digitale belastingen. De impact van directe Amerikaanse invoerheffingen op Europese bedrijven lijkt klein, maar het risico op escalatie blijft groot en er is bezorgdheid dat de markten onverschillig zijn.Dat stelt vermogensbeheerder Janus Henderson.
De Amerikaanse president Trump heeft gedreigd om vanaf 1 februari 2026 een extra tarief van 10% op te leggen aan acht Europese landen om Denemarken onder druk te zetten om Groenland op te geven. Als er geen akkoord wordt bereikt, worden de tarieven vanaf juni verhoogd tot 25%.
Tot de meest opvallende getroffen landen behoren de EU-lidstaten Duitsland, Frankrijk en Nederland, en het Verenigd Koninkrijk. Trump heeft expliciet geweigerd militair geweld uit te sluiten, ondanks dat dit een potentiële bedreiging vormt voor andere NAVO-leden.
Signalen uit Washington
Tot nu toe hebben de EU-lidstaten zich verenigd in hun reactie en bereiden ze tegenmaatregelen voor, terwijl ze nog steeds proberen de situatie te de-escaleren. Er is enige hoop op dialoog tijdens het bezoek van president Trump in Davos deze week. Maar de Amerikaanse minister van Financiën, Bessent, die als geen ander de zorgen op de financiële markten begrijpt, volgde Trumps lijn en waarschuwde dat tegenmaatregelen van de EU “onverstandig” zouden zijn.
Bessent wees er ook op dat de in 2025 onderhandelde handelsovereenkomst nog niet is afgerond en dat de VS van mening is dat noodmaatregelen gerechtvaardigd kunnen zijn. In enigszins afwijzende bewoordingen stelde hij dat Europa te zwak is en zich beter op Oekraïne dan op Groenland kan richten.
De potentiële directe gevolgen van de invoerheffingen voor Europa lijken vrij beperkt, gezien de relatief sterke consensusprognoses voor de winstgroei in 2026 (12% voor de Stoxx Europe 600 en 13% voor de EuroStoxx 50). Het echte risico komt voort uit een eventuele escalatie. De dreigementen van de VS hebben geleid tot een zeldzaam moment van eenheid tussen Europese landen en over het hele politieke spectrum, inclusief populistische partijen in landen als Duitsland. Er heerst een algemeen gevoel dat Europa al een grote stap heeft gezet en zoveel mogelijk compromissen heeft gesloten toen het vorig jaar instemde met de handelsovereenkomst.
Welke tegenmaatregelen kan de EU nemen?
De EU kan op verschillende manieren reageren. Het Europees Parlement kan bijvoorbeeld besluiten om de ratificatie van het handelsakkoord tussen de VS en de EU, die oorspronkelijk voor deze week gepland stond, op te schorten. Het kan tarieven invoeren op ongeveer 90 miljard euro aan Amerikaanse importproducten, een maatregel die vorig jaar werd voorbereid, maar nooit is uitgevoerd.
De EU kan ook het zogenaamde ‘anti-dwanginstrument’ activeren, waardoor Amerikaanse bedrijven worden uitgesloten van publieke aanbestedingen in de EU. Of een belasting op digitale diensten invoeren voor diensten als WhatsApp, Google, Amazon of X. In een dergelijk scenario verwacht Janus Henderson dat de klap voor de winstgroei van Europese largecaps vele malen groter zal zijn en waarschijnlijk zal worden beantwoord met een verdere escalatie van Amerikaanse zijde voordat de onderhandelingen tot een akkoord kunnen leiden.
Europa kan er ook voor kiezen om zijn enorme bezit aan Amerikaanse financiële activa, waaronder (ongeveer) 6 biljoen dollar aan aandelen, 2 biljoen dollar aan staatsobligaties en 2 biljoen dollar aan bedrijfsobligaties, als wapen in te zetten. Janus Henderson acht dat echter onwaarschijnlijk. Het merendeel van deze activa is in handen van private instellingen, die hun eigen fiduciaire verplichtingen en zakelijke belangen hebben.
Escalatierisico – wat kan er gebeuren?
De politieke relatie tussen Europa en de VS is momenteel gespannen. In deze context was de gematigde reactie van de aandelenmarkten op maandag 19 januari verrassend. Zeker gezien de reactie op ‘Liberation Day’, toen Trump voor het eerst zijn plan aankondigde om ‘wederzijdse’ tarieven in te voeren.
Hoewel de tarieven en hun impact nu beter worden begrepen dan negen maanden geleden, ziet Janus Henderson een zekere onverschilligheid in deze eerste reactie van de markten op het risico van escalatie.
Het Amerikaanse Hooggerechtshof kan oordelen dat de handelstarieven van Trump onwettig zijn, maar volgens Janus Henderson is er geen garantie dat dan alles bij het oude blijft. Het aanvankelijke uitblijven van een krachtige reactie van de financiële markten kan beide partijen wel eens aanmoedigen om de situatie verder te escaleren. Vanuit beleggingsperspectief verwacht Janus Henderson dat de tekenen van een verstandige risicoafbouw doorzetten. Indien markten tekenen van stress beginnen te vertonen, dan kan dat dit proces versnellen. Nu de geopolitieke herordening onverminderd doorgaat, blijft nauwgezette aandelenselectie cruciaal in dit onzekere beleggingsklimaat.
