Vroeger werden een kleine overheid en de vrije markt als iets goeds beschouwd. In de afgelopen 15 jaar zijn overheden echter steeds interventionistischer geworden, wat gevolgen heeft voor hoe wij beleggen. Denk aan een golf van industriële subsidies, stijgende defensie-uitgaven, uitbreidende ruimteprogramma’s en een brede nucleaire opleving. Bovendien ligt overheidsinterventie aantoonbaar aan de basis van de stijgende goudprijs, met constante aankopen door centrale banken. Dat stelt Martijn Rozenmuller, CEO Europe bij VanEck.
Wat betekent dat voor onze manier van beleggen? Waar de grote overheid de afgelopen jaren haar geld heeft uitgegeven, zijn beleggers zo verstandig geweest om te volgen. Overheden hebben immers een enorme koopkracht die vaak vermenigvuldigd wordt door de daaropvolgende kapitaaluitgaven van de privésector. Hun interventionistische beleid kan de groeivooruitzichten van een sector veranderen – waar geld van de overheid naartoe gaat, kunnen de aandelenkoersen snel stijgen. Er is geen garantie dat overheidsuitgaven zullen leiden tot hogere aandelenkoersen of positieve rendementen voor beleggers. Het is mogelijk dat u geen hoge rendementen behaalt, en het risico bestaat dat u uw hele belegging verliest.
Dit fenomeen is deels het resultaat van een nieuw tijdperk van intense geopolitieke concurrentie. Regeringen over de hele wereld verschuiven hun investeringsprioriteiten en controles naar wat zij denken dat nodig is voor landen om te kunnen concurreren in de 21e eeuw.
Hoe interventie de koersstijgingen heeft aangejaagd
Hoewel ontwikkelingen in het verleden aantonen dat sectoren die door overheidsuitgaven worden gesteund een opmerkelijke groei hebben doorgemaakt, zijn dergelijke resultaten niet gegarandeerd en zullen ze zich niet noodzakelijk herhalen. Overheidsinterventie kan bedrijfsactiviteiten en aandelenkoersen beïnvloeden – zoals te zien is op gebieden zoals defensie, ruimtevaart, kernenergie en goud – maar deze markten blijven onderhevig aan volatiliteit en het risico op kapitaalverlies.
Laten we eerst naar defensie kijken. In 2024 stegen de wereldwijde militaire uitgaven voor het tiende achtereenvolgende jaar tot $ 2,7 biljoen, onder invloed van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en andere gewapende conflicten en geopolitieke spanningen, volgens het gerespecteerde Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Dit is het hoogste niveau dat SIPRI ooit heeft geregistreerd. Hoe hebben aandelen de snel stijgende defensie-uitgaven weerspiegeld? Als we de VanEck Defense UCITS ETF als maatstaf nemen, dan steeg deze met 60% per jaar in de 30 maanden tussen de lancering op 31 maart 2023 en eind september 2025, en presteerde daarmee beter dan de brede aandelenmarkten. Uiteraard biedt het verleden geen garantie voor de toekomst, en als kanttekening geldt dat een groot deel van deze koersstijging te danken is aan de verwachtingen van toekomstige orders voor defensiematerieel en niet aan reeds geplaatste orders.
Versnellende wapenwedloop
De versnellende wapenwedloop strekt zich uit tot de ruimte, waar de overheidsuitgaven in 2024 met 10% stegen tot een recordbedrag van 135 miljard dollar. Veel hiervan was gericht op defensietoepassingen, variërend van veilige communicatie en GPS tot geavanceerde bewakingssystemen en raketverdediging. In dit geval biedt de VanEck Space Innovators UCITS ETF een leidraad voor de koersontwikkeling. In de afgelopen twaalf maanden is de waarde met 109,02% gestegen, opnieuw gemeten tot en met 30 september. Overigens is de grote overheid niet de enige drijvende kracht: particuliere ondernemingen bouwen in rap tempo netwerken van satellieten in een lage baan om de aarde. Hoewel historische gegevens een mogelijke relatie tussen overheidsuitgaven en marktbewegingen laten zien, zijn potentiële rendementen onzeker en onderhevig aan marktrisico.
Ook de nucleaire sector profiteert van het overheidsbeleid. Landen als de VS, Denemarken, Duitsland, België, Nederland en het VK zijn in een race om atoomenergie om drie problemen op te lossen. Ze willen hun kernenergiecapaciteit uitbreiden om kunstmatige intelligentie van brandstof te voorzien, energiezekerheid te bevorderen en energieopwekking koolstofvrij te maken.
De acties van regeringen om de opwekking van kernenergie te stimuleren worden weerspiegeld in het rendement van onze VanEck Uranium and Nuclear Technologies UCITS ETF, die eind september dit jaar met 81% is gestegen.
Tot slot ondersteunt overheidsinterventie de goudprijs. In een tijd van intense geopolitieke concurrentie, en met vragen over de onafhankelijkheid van de Amerikaanse Federal Reserve, kopen centrale banken meer goud voor hun reserves. Uit gegevens die eerder in 2025 door de Europese Centrale Bank werden vrijgegeven, bleek dat goud de euro voorbij is gestreefd om de op één na grootste reservebelegging van de centrale banken te worden.
Tegen de achtergrond van een grote vraag en een krap aanbod is de goudprijs in 2025 met meer dan 50% gestegen, meer dan $ 4.000 per ounce, per 30 september 2025. Omdat beleggers er vertrouwen in krijgen dat goudmijnexploitanten profiteren van de ontwikkeling van de goudprijs, is de VanEck Gold Miners UCITS ETF in hetzelfde tijdsbestek met 125% gestegen.
De argumenten voor verdeling over beleggingscategorieën via ETFs
Dit alles suggereert dat als de overheidsuitgaven de markten zo sterk blijven beïnvloeden, beleggers het misschien effectiever vinden om dergelijke macrotrends op te vangen via een brede verdeling over beleggingscategorieën in plaats van via traditionele aandelenselectie. Velen lijken dat te doen, want de VanEck Defense UCITS ETF is bijvoorbeeld aanzienlijk gegroeid tot $ 7,7 miljard per eind september 2025.
Dat gezegd hebbende, moeten beleggers bedacht blijven op waarderings- en beleidsrisico’s. Perioden van sterke overheidssteun kunnen leiden tot hoge waarderingen in bepaalde sectoren, terwijl verminderde beleidssteun ertoe kan leiden dat sommige bedrijven zich aanpassen aan die niveaus. Deze dynamiek kan van invloed zijn op zowel ETF-gebaseerde beleggingen als beleggingen in afzonderlijke aandelen, wat het belang onderstreept van het stellen van realistische verwachtingen met betrekking tot rendement en volatiliteit.
Dit is zonder twijfel een nieuw tijdperk, waarin de sterkere overheidsinterventie de richting van de aandelenkoersen bepaalt. In deze omgeving biedt verdeling over beleggingscategorieën via ETFs een praktische manier om te profiteren van structurele trends, met behoud van brede spreiding en een langetermijnvisie.
