Bij een overschot of een tekort op de lopende rekening van een land, kijkt men voor een verklaring vaak naar de demografie of het inkomen per hoofd van de bevolking. Maar volgens Patrick Artus, econoom bij vermogensbeheerder Ossiam (onderdeel van Natixis Investment Managers), speelt er vandaag maar één factor: het rendement op kapitaal.
“Dat rendement ligt duidelijk hoger in de VS dan elders”, stelt Artus. “Zonder dat voordeel kan het land zijn tekort op de lopende rekening en zijn netto buitenlandse schuld niet langer financieren.” In theorie zijn er drie factoren die het saldo op de lopende rekening kunnen beïnvloeden. Demografie is er één: landen met een jongere bevolking bouwen doorgaans buitenlandse vermogens op en hebben een overschot, terwijl vergrijzende economieën juist teren op eerder opgebouwde activa en tekorten laten zien.
Een tweede verklaring is het welvaartsniveau: de klassieke economische theorie veronderstelt dat kapitaal van rijke naar armere landen stroomt, waar het rendement hoger ligt. De derde factor is technologische vooruitgang en innovatie, die bepalend is voor de winstgevendheid van het geïnvesteerde kapitaal.
Bij een vergelijking tussen de VS, de eurozone, Japan en China, vallen de eerste twee verklaringen al zeker af, aldus Artus. “Japan en China vergrijzen sterker dan de eurozone of de VS. Gezien hun demografie zouden zij een tekort op de lopende rekening moeten hebben.” Ook de inkomensverschillen bieden volgens hem geen overtuigend antwoord. “Japan en China hebben een lager inkomen per hoofd van de bevolking dan de eurozone en de Verenigde Staten. Op basis van dit criterium zouden ook zij externe tekorten moeten vertonen.”
Wat overblijft als verklaring, zijn de winstgevendheid en de productiviteit van de investeringen, zeg maar het rendement op kapitaal. In de VS ligt dit structureel hoger dan in andere grote economieën. Dat heeft onder andere te maken met de innovatie en de aantrekkingskracht van de Amerikaanse financiële markten. “Wordt dat voordeel ondermijnd”, waarschuwt Artus, “dan dreigt een ernstige schok. Zonder dat hogere rendement op kapitaal verliest de VS het fundament onder haar externe financiering.”
