Het wetsvoorstel moet vandaag officieel worden goedgekeurd, maar ondanks felle weerstand aan de flanken van beide partijen kan het naar verwachting rekenen op een ruime meerderheid. Een wanbetaling door de Amerikaanse overheid is daarmee afgewend. De financiële markten bereiden zich nu voor op de stortvloed aan Amerikaanse staatsobligaties die in korte tijd zullen worden uitgegeven om de schatkist weer te vullen. De Visie van eToro’s marktanalist Jean-Paul van Oudheusden.

De opluchting komt met twee grote kostenposten

Opluchting op de beurzen, omdat met het bereikte akkoord er weer één zorg minder is. De koersen op de aandelenbeurzen zijn licht positief. Niet euforisch, omdat beleggers zich realiseren wat de twee directe gevolgen zijn van het ondertekenen van het akkoord.

1. Nieuwe uitgifte Amerikaanse staatsobligaties voor ~$1 biljoen

Om de schatkist weer te vullen worden staatsobligaties uitgegeven. Relatief veel, want zonder akkoord heeft dat in de afgelopen maanden niet kunnen plaatsvinden. De verwachting van een groot, nieuw aanbod drukt de prijzen van bestaande staatsobligaties omlaag. En dus de gevraagde rentes omhoog.

2. Structurele verlaging van het overheidsbudget met $350 miljard per jaar

Elk jaar zoveel minder overheidsuitgaven staat gelijk aan 0,15% van het bruto nationaal product en verlaagt de verwachte economische groei in de Verenigde Staten met 20%. Tel daar bij op de rente van 5% en minder kredietverlening door banken en de macro-economische tegenwind neemt verder toe.

Welke lessen kunnen wij trekken uit 2011?

Een verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond na zware onderhandelingen is niet nieuw. In 2011, onder president Obama, speelde het ook al. Toen kwamen aandelenkoersen over de hele wereld onder druk te staan. In de periode tussen mei en december 2011 daalde de S&P 500 Index met 12% en een index van internationale aandelen zelfs met 25%. Beleggers maakten geld vrij om de nieuwe staatsobligaties te kunnen kopen, die meteen ook als veilige haven werden bestempeld. De koersen stegen met 32%. Ook de goudprijs (in US dollar) won 18% in dezelfde periode.

Wat is de verwachting voor 2023?

De situatie nu is natuurlijk in een aantal opzichten echt anders. We hebben te maken met een hogere rente, die de nieuwe staatsobligaties aantrekkelijker maken. Tegelijkertijd weten we dat er landen zijn die liever hun strategische reserves voor een kleiner deel aan de Amerikaanse staat toevertrouwen. Dat geldt niet voor de bondgenoten van de VS. Wat gelijk blijft is de verwachting dat de aandelenkoersen, zowel in Amerika als in Europa, wederom onder druk komen te staan. Wij verwachten dat dit een technisch effect is dat van relatief korte duur zal zijn.

De impact van de lagere overheidsuitgaven zal pas duidelijk worden in september, als het Amerikaanse budget voor 2024 wordt gepresenteerd. Vooralsnog ziet het er naar uit dat de afwaardering op aandelen in de sectoren defensie, gezondheidszorg en duurzame energie, waar sommigen rekening mee hielden, uitblijft. Zowel Medicaid als de groene belastingvoordelen uit de Inflation Reduction Act blijven vooralsnog overeind en ook Defensie lijkt gevrijwaard van bezuinigingen. Wel is door de Republikeinen een streep gehaald door het plan van Joe Biden om studentenleningen kwijt te schelden. De terugbetaling daarvan zullen we terugzien in de statistieken bij de bestedingen van de Amerikaanse consument met een kleine beurs.

Het bericht eToro: ‘De impact van een verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond’ verscheen eerst op The Asset.

“Een omgeving waarin geen verdere wetgeving wordt aangenomen, kan relatief constructief zijn”, zegt ook Rosanna Burcheri, portefeuillebeheerder bij Fidelity International en gespecialiseerd in Amerikaanse aandelen.

Volgens Fidelity zal vooral het monetaire beleid in de VS de komende twee jaar doorwegen op de beurzen. De inflatie, de rente en de conjunctuur zullen meer invloed hebben op aandelen en andere risicovolle activa dan het politieke gesteggel.

Op politiek vlak verwacht Fidelity namelijk weinig beweging door de verdeeldheid in Washington, tenzij de economische situatie drastisch verandert. De betrekkingen tussen de VS en China kunnen weliswaar een impact hebben, maar eerder op specifieke sectoren zoals technologie, halfgeleiders, auto’s, zware industrie enz.

Het bericht Fidelity: ‘Amerikaanse patstelling kan constructief zijn’ verscheen eerst op The Asset.

Een combinatie van sterke consumentenbestedingen in de VS, overheidsuitgaven en kapitaaluitgaven van bedrijven (capex) zal in de komende jaren tot een hogere groei van de Amerikaanse economie leiden. Na de coronacrisis wordt de Amerikaanse economie vooral aangedreven door consumentenbestedingen. Kaynor verwacht dat dit zal veranderen. Een deel van het spaargeld uit de pandemie is reeds uitgegeven, de bestedingen gaan verschuiven richting diensten naarmate de heropleving van de economie zich doorzet.

De capex-cyclus in de VS is opmerkelijk. Het is al een aantal jaren geleden dat bedrijven het vertrouwen hadden om langetermijnkapitaal te investeren. Overtollige liquide middelen werden gebruikt om aandelen terug te kopen, wat op korte termijn een impuls geeft aan de waarderingen. Bedrijven zullen meer gaan uitgeven dankzij de lage kapitaalkosten en het toegenomen vertrouwen. Bovendien zijn bedrijven nu voorzichtiger met hun toeleveringsketens. Productie en toeleveranciers worden dichterbij gehaald.

Small- en midcaps zullen het meest profiteren

In dit klimaat zullen Amerikaanse small- en midcapbedrijven waarschijnlijk meer profiteren dan largecapbedrijven. Daar is een bredere keuze aan bedrijven met blootstelling aan de Amerikaanse economie. Die grotere breedte en diversiteit van de small- en midcapmarkt biedt meer manieren om toegang te krijgen tot die groei. De hogere groeivooruitzichten gaan wel gepaard met het risico van kosteninflatie. Hoewel de knelpunten in de toeleveringsketen en de inflatie van de grondstofkosten van voorbijgaande aard kunnen blijken, zal de loondruk hardnekkiger zijn omdat arbeidskrachten schaars blijven.

Beschermen van winstmarges essentieel

Een hogere omzetgroei is mogelijk bij bedrijven. Maar de echte winnaars zijn de bedrijven die hun winstmarges weten te beschermen. Waarderingen van bedrijven zullen meer bepaald worden door winstcijfers en rendement dan nominale groei alleen, denkt Kaynor. Het small- en midcapsegment is klaar om in 2022 een superieure winstgroei te realiseren. Dit was de afgelopen paar jaar consequent al het geval, maar largecaps presteerden de afgelopen jaren desondanks beter dan smallcaps. Dit heeft geleid tot aantrekkelijke waarderingen in smallcaps versus largecaps.

Hogere rente kan dure waarderingen op de proef stellen

In 2022 treden verschuivingen op. Mogelijke renteverhogingen in reactie op hogere inflatie zal de hoge waarderingen voor grotere bedrijven op de proef stellen. Afgezien daarvan, voorziet Kaynor in 2022 een betere groei voor smallcaps. Het is moeilijk voor te stellen dat de markten dezelfde rendementen zullen halen als in het afgelopen jaar, maar er zijn nog altijd goede beleggingsmogelijkheden.

Het bericht ‘Amerikaanse small- en midcaps sorteren voor op aantrekkelijke winstgroei in 2022’ verscheen eerst op The Asset.

Voor het zomerreces keurde de Amerikaanse Senaat een tweeledige infrastructuurwet van $550 miljard en een niet-bindend budget van $3500 miljard goed. Daarna keurde het Huis de begroting goed en plande een stemming over de tweeledige infrastructuurwet voor eind september.

Hoewel Pimco verwacht dat het budget van $3500 miljard uiteindelijk lager uitvalt dan oorspronkelijk begroot, zullen beide begrotingspakketten op de langere termijn een positief groei-effect hebben.

Pimco constateert dat beleggers vooralsnog optimistisch zijn over de kansen dat dit najaar een ontwrichtend schuldplafond wordt vermeden. Tijdens de ambtstermijn van president Barack Obama waren er drie confrontaties met het schuldenplafond die er bijna toe leidden dat de Amerikaanse overheid niet in staat was zijn betalingsverplichtingen na te komen. Destijds werd er telkens op het laatste moment een oplossing gevonden.

Dat betekent niet dat beleggers zich nu geen zorgen hoeven te maken. Nu het schuldenplafond nadert, zorgt dit ook voor onduidelijkheid over het vermogen van de Amerikaanse overheid om aflopende obligaties af te lossen en rond die tijd couponbetalingen te doen. Dat zou kunnen leiden tot volatiliteit in meer dan $ 4700 miljard aan uitstaand schatkistpapier met couponbetalingen die eind oktober en half november moeten worden uitgekeerd.

Pimco waarschuwt dat het daarom belangrijk is om de kalmte en het geduld in de markt niet te interpreteren als een omgeving van verminderde risico’s. ‘Beleggers moeten rekening houden met momenten van verhoogde volatiliteit zo richting het einde van 2021.’

Het bericht Pimco: ‘Nieuwe shutdown van de Amerikaanse overheid dreigt’ verscheen eerst op The Asset.

De berekening van 5.000 dollar is afkomstig van VS-president Biden. Consumenten worden volgens hem gedupeerd door de macht van grote bedrijven. Kleine overnames worden gedaan om de concurrentie te verminderen. Lonen staan onder druk. Ze zetten een rem op groei en innovatie. De markt regeert krijgt een flinke knauw. Het hoort bij het veranderingsproces van welvaart naar welzijn.

Sectoren die door Biden op de korrel worden genomen zijn: technologie, internet, banken, farmacie, zorg, luchtvaart en landbouw.

De 5.000 dollar moet worden afgezet tegen onder meer de omvang van de economie van ruim 20.000 miljard dollar en het BNP per hoofd van de bevolking van 53.749 dollar. In de VS zijn 128,5 miljoen huishoudens op 335 miljoen inwoners. De veronderstelde impact op de economie is dus erg groot.

Het bericht Gebrek aan concurrentie kost Amerikaan 5.000 dollar per jaar verscheen eerst op The Asset.

Begin juni werden de ministers van Financiën van de G7 het eens over de noodzaak van een wereldwijde belastinghervorming met twee belangrijke pijlers. De eerste pijler houdt in dat de “grootste en meest winstgevende multinationale ondernemingen” worden belast in het land waar zij hun inkomsten genereren. Deze herverdeling geldt voor 20% van de winst boven een marge van 10%. De tweede pijler behelst de invoering van een wereldwijde minimumbelasting van 15%.

Deze hervorming gaat in tegen de trend van dalende effectieve belastingtarieven, die zich al jaren in een neerwaartse spiraal versterken – tal van landen verlaagden hun belastingen als reactie op de concurrentie van belastingparadijzen. De hervorming pakt dus enerzijds de kwestie van belastingrechtvaardigheid aan. Anderzijds is de timing van de G7-overeenkomst ook een reactie op de stijgende overheidstekorten in de nasleep van de Covid-19-pandemie.

Het is nog niet mogelijk het precieze effect van de hervorming op de bedrijfswinsten – en bij uitbreiding op de aandelenmarkten – te kwantificeren, omdat er nog geen duidelijkheid over de maatregelen is en er geen wereldwijde consensus bestaat. Het is echter denkbaar dat de hervorming verschillende gevolgen zal hebben naar gelang de sector. Er zijn twee tegengestelde kampen:

• Sectoren die reeds zwaar worden belast, zoals de energie- of automobielsector. Het gaat om kapitaalintensieve bedrijven waardoor winstverschuivingen niet mogelijk zijn. Deze sectoren zullen over het algemeen geen extra belastingdruk ondervinden.
• Sectoren met specifieke kenmerken, zoals een focus op digitale bedrijfsmodellen en intellectuele eigendom, die in het verleden systematische belastingontwijkingen in de hand werkten. Dit geldt met name voor de farmaceutische en de technologiesector. Maar ook hier zal de belastinghervorming – door de lage proportionele herverdeling (pijler 1) en de relatief lage minimumbelasting (pijler 2) – slechts een matig effect hebben op de bedrijfswinsten en beurswaarderingen.

Niet structureel

Dit geldt ook voor de plannen om de Amerikaanse vennootschapsbelasting van 21% naar 28% te verhogen. Volgens modellen om de beurswaardering te evalueren zou dit een eencijferig effect kunnen hebben op de Amerikaanse aandelenmarkt. We mogen er echter van uitgaan dat deze geplande Amerikaanse belastingverhoging al tot op zekere hoogte in de markt is ingeprijsd, aangezien ze eind maart werd aangekondigd.

De belastinghervormingen hebben weliswaar telkens een slechts marginale invloed op de algemene markt. Toch is het belangrijk ze in de algemene evaluatie van de aandelenmarkt te erkennen als potentiële onzekerheids- en stressfactoren, en hun concrete invloed te onderzoeken op het niveau van de afzonderlijke aandelen. Dus impliciet ook op het niveau van de sector- en landenallocatie.

Het bericht ‘Belastingplan Biden geen effect voor beleggers’ verscheen eerst op The Asset.

“De vraagzijde is aan een inhaalbeweging begonnen maar we onderschatten waarschijnlijk zowel de omvang als de duur ervan”, zegt portefeuillebeheerder Chris Buchbinder.

Dankzij de toenemende consumptie en de miljarden aan stimuleringsmaatregelen is het Amerikaanse BBP in de eerste drie maanden van het jaar met 6,4% op jaarbasis gestegen. De totale economische productie van de VS kan eind 2021 alweer het niveau van vóór de pandemie bereiken, jaren eerder dan verwacht.

Veel Amerikaanse consumenten hebben cash voorhanden en zijn ook bereid dat uit te geven. Geholpen door cheques en de herstellende banenmarkt is de spaarquote in het eerste kwartaal van 2021 gestegen tot 21% van het besteedbaar inkomen.

Onderschat de oude garde niet

Gezien hun spectaculaire winsten van het afgelopen decennium springen de technologiebedrijven het meest in het oog. Maar beleggers mogen de oude garde niet vergeten. Ze hebben de middelen om te concurreren en de wil om te leren van hun jonge concurrenten. Retailers als Target, Costco en Home Depot gaan de strijd aan met Amazon. En General Motors en Volkswagen dagen Tesla uit.

“Een interessant thema voor beleggers dit jaar is de vraag of het ‘empire’ terugslaat – of deze oude knarren kunnen innoveren en presteren in een omgeving met zoveel concurrentie”, zegt portefeuillebeheerder Carl Kawaja. “Ik zou de gevestigde bedrijven zeker niet onderschatten.”

Tijdelijk sterke inflatie

De snelheid van het Amerikaanse herstel is opmerkelijk, maar het heeft ook geleid tot tekorten aan de aanbodzijde. Door de daaropvolgende inflatie vragen beleggers zich af of het herstel wel kan worden volgehouden.

“Het sterke inflatiecijfer in april was niet te wijten aan een deugdzame, sterke vraag naar arbeid. Het was te wijten aan een heropening van de economie en tijdelijke knelpunten in het aanbod. Na verloop van tijd zal de inflatie dan ook terugkeren naar het niveau van voor de pandemie”, zegt portefeuillebeheerder Ritchie Tuazon.

In het verleden hebben sterke prijsstijgingen van industriële grondstoffen – zoals koper, katoen, rubber, dierlijk vet en zink – weinig invloed gehad op de consumentenprijsindex (exclusief voedsel en energie), de meest gebruikte maatstaf voor de inflatie op lange termijn, voegt Capital Group nog toe.

Het bericht Amerikaanse economie ontwaakt verscheen eerst op The Asset.

Joe Biden, die op 20 januari 2021 als president werd beëdigd, aanvaardde het ambt tijdens een buitengewone crisis. Meer dan 400.000 Amerikanen verloren het leven aan de wereldwijde pandemie terwijl bijna 10 miljoen banen werden weggevaagd. Biden kwam in het Witte Huis slechts een paar weken na een geval van “binnenlands terrorisme” op Capitol Hill, een aanval die illustreerde hoe gepolariseerd de Amerikaanse bevolking is na vier jaar onder het presidentschap van Trump. Bovendien werden de eerste dagen van Biden’s presidentschap ook geconfronteerd met uitdagingen van de klimaatcrisis en opnieuw opduikende geopolitieke spanningen.

Biden legde tijdens zijn eerste 100 dagen vooral de nadruk op snel handelen. Vanaf de eerste dag waren zijn prioriteiten de bestrijding van de Covid-19-pandemie en het verlenen van economische bijstand aan Amerikaanse gezinnen. Het terugdraaien van enkele van Trump’s meest controversiële beleidsmaatregelen stond ook hoog op Biden’s agenda. Uren na zijn beëdiging ondertekende hij een historische 17 uitvoerende orders om het beleid van Trump op het gebied van regelgeving, immigratie, belastingen en klimaat terug te draaien.

Met de steun van een meewerkend Congres is Biden er bijzonder goed in geslaagd de beleidsprioriteiten voor zijn eerste 100 dagen in functie te verwezenlijken. Gebaseerd op het oude zakelijke adagium “beloof weinig en lever veel”, heeft Biden de verwachtingen strategisch gematigd gehouden om zijn eigen doelstellingen te overtreffen.

En… actie

Wat de pandemie betreft, gaf Biden zijn regering de opdracht om in de eerste 100 dagen van zijn ambtstermijn 100 miljoen Amerikanen in te enten.

Het hulppakket van 1,9 biljoen dollar voor het coronavirus, een belangrijke mijlpaal voor de verwezenlijking van Biden’s prioriteiten voor zijn eerste 100 dagen, heeft de Amerikaanse economie een flinke duw in de rug gegeven. Het wetsontwerp “American Rescue Plan” dat hij op 11 maart ondertekende, is een belangrijk wetgevend wapenfeit dat erop gericht is de pijn van de pandemie voor Amerikaanse gezinnen en kleine bedrijven te verzachten totdat de Amerikaanse economie weer volledig op gang kan komen. Op 31 maart presenteerde hij een infrastructuurinvesteringsplan van meer dan 2 biljoen dollar, dat zijn weerga niet kent. Het “American Jobs Plan” heeft tot doel wegen heraan te leggen, bruggen te herstellen, de strijd tegen de klimaatverandering te versnellen en te investeren in onderzoek. Het omvat ook een lange lijst van projecten die miljoenen banen moeten creëren en het Amerikaanse concurrentievermogen moeten versterken.

Op binnenlands vlak heeft Biden zich ook bijzonder actief getoond op kritieke punten die als mislukkingen van de vorige regering werden beschouwd, zoals klimaatverandering, rassengelijkheid, immigratie en wapenbeheersing.

Op internationaal vlak streeft Biden ernaar het buitenlands beleid van de VS te heroriënteren op het vlak van diplomatie en multilateralisme, door samen te werken met bondgenoten en op te treden tegen de tegenstanders van Amerika. Hoewel hij zich aanvankelijk vooral op binnenlandse aangelegenheden richtte, heeft hij zijn eerste 100 dagen in functie ook gebruikt om een aantal symbolische stappen in de internationale arena te zetten. Onder andere het omkeren van het isolationistische beleid van Trump om zich opnieuw aan te sluiten bij zowel de Wereldgezondheidsorganisatie als het klimaatakkoord van Parijs, en om aan te geven dat hij er voor open staat om het nucleaire akkoord met Iran weer te onderschrijven.

Positieve reactie van de markten

De verkiezing van Biden resulteerde in een beursrally die de beste marktprestatie na de verkiezingen was in de moderne geschiedenis. Tussen 3 november 2020 (verkiezingsdag) en 20 januari 2021 (dag van zijn inauguratie) steeg de Standard & Poor’s 500-index met maar liefst 14,3%. Tijdens de eerste drie maanden van het presidentschap van Biden zette de markt deze opwaartse trend voort, waarbij de Standard & Poor’s 500-index ongeveer 25% hoger noteerde dan op de dag van de verkiezingen. Ter vergelijking: in de periode tussen de verkiezing van Donald Trump in 2016 en zijn inauguratie in januari 2017 stegen de aandelen met ongeveer 6%, terwijl ze tijdens de eerste 100 dagen van Trumps ambtstermijn slechts een stijging van 5% kenden.

Verschillende factoren hebben bijgedragen tot de rally op de aandelenmarkt. Ondanks de aanvankelijke weigering van Donald Trump om formeel toe te geven, ervoeren de markten een gevoel van opluchting toen de verkiezingsuitslag uiteindelijk wees op een duidelijke overwinning voor Biden. De markten waardeerden waarschijnlijk ook de overgang naar een meer voorspelbaar en minder controversieel presidentschap na vier chaotische jaren onder Trump. Maar het allerbelangrijkste was dat de verkiezing van Biden een snellere en efficiëntere reactie op de Covid-19-pandemie betekende, evenals een omvangrijke fiscale ondersteuning van de Amerikaanse economie. De daaropvolgende overwinningen in de senaatsverkiezingen in Georgia bezorgden de Democraten de meerderheid in beide kamers van het Congres en voedden de marktverwachtingen voor een snelle goedkeuring en uitvoering van het “Amerikaanse reddingsplan” van 1,9 biljoen dollar.

De prestaties van Joe Biden met betrekking tot de prioriteiten van zijn regering, namelijk de bestrijding van de Covid-19-pandemie en het aanzwengelen van de Amerikaanse economie, hebben niet alleen de recente rally op de aandelenmarkten aangewakkerd, maar ook geleid tot een snelle stijging van de rente op Amerikaanse schatkistcertificaten op 10 jaar. Tegen de achtergrond van verbeterde economische vooruitzichten steeg de rente op 10-jaars Amerikaans schatkistpapier van ongeveer 0,75% op verkiezingsdag tot een maximum van 1,75% eind maart van dit jaar. Sindsdien is de rente op schatkistpapier licht gedaald tot 1,55-1,6%. De verwachtingen van een solide Amerikaans herstel en de stijging van het rendement op Amerikaanse overheidsobligaties leidden ook tot een vergroting van het rendementsverschil met Europese overheidsobligaties en tot een versterking van de Amerikaanse dollar, die (in tegenstelling tot de prognoses) in de eerste drie maanden van 2021 ten opzichte van de meeste valuta’s in waarde steeg.

Hoe zal het beleid van Biden de markten verder beïnvloeden?

De grote vraag is hoe Bidens beleidsplannen en hun uitvoering een impact op de markten zullen hebben in de volgende weken en maanden. We moeten met veel factoren rekening houden om de markten voor de komende 100 dagen volledig in te schatten, met inbegrip van het beleid van andere landen. Hier volgen alvast enkele positieve en negatieve effecten, alsook enkele risico’s.

De hogere overheidsuitgaven (stimuleringspakket) zijn positief voor de aandelenmarkten en tot op zekere hoogte zijn de effecten al ingeprijsd. Anderzijds zullen eventuele risico’s voor de aandelenmarkten voortvloeien uit de komende discussie over de financiering van het stimuleringsplan, met name de voorgestelde belastingverhoging. In welke mate dit door het Congres zal komen, is momenteel moeilijk in te schatten.

Wat de obligatiemarkt betreft, en meer specifiek die van Amerikaanse Treasuries, zijn hogere overheidsuitgaven over het algemeen negatief. Ze impliceren immers meer emissies (een toename van het aanbod van Amerikaanse Treasuries) en op de middellange termijn een potentieel hogere inflatie. Dit fenomeen hebben de markten mogelijk ook al verdisconteerd door de sterke opwaartse beweging van de rente op Amerikaanse staatsobligaties die we in het eerste kwartaal zagen.

Het grootste risico van deze belangrijke overheidsstimuli – en dat wordt regelmatig geciteerd – is een permanente stijging van de inflatie in de VS. Het Amerikaanse ministerie van Financiën en de Fed zijn het op dit punt niet eens. De Fed beweert de middelen te hebben om een stijging van de inflatie te beheersen. De recente neerwaartse beweging van de rente op Amerikaanse Treasuries lijkt erop te wijzen dat de markt de Fed misschien begint te geloven en dat de markt minder bevreesd is voor een grote inflatiedruk.

Het bericht 100 dagen Biden verscheen eerst op The Asset.

Dit stelt AXA Group-hoofdeconoom Gilles Moëc in zijn wekelijks commentaar voor AXA Investment Managers. Het thema behelst de strijd om dominantie op het wereldtoneel. ‘Joe Bidens stimuleringspakket zal waarschijnlijk met afgunst worden bekeken in de rest van de wereld en vooral in Europa, helemaal als het doorkomen ervan gepaard gaat met een snellere heropening van de Amerikaanse economie en leidt tot een spectaculair midden van 2021.’

De Europese Unie kan niet veel meer dan haar al aangekondigde steunpakket naar voren halen en sneller dan gepland uitgeven. Individuele landen zouden wel zelf meer kunnen doen, maar dat zal dan beperkt zijn tot het optoppen van de bestaande steunregelingen. Die ‘missen de vertrouwens-boost en aandachttrekkende karakter van het Amerikaanse pakket. Twijfel over de voortzetting van monetaire ondersteuning door de ECB na maart 2022 maakt eurolanden ook voorzichtig.

Ondertussen groeit de lijst van opkomende economieën die richting monetaire verkapping worden geduwd. Na Turkije schuiven ook Rusland en Brazilië deze kant op. China blijft het weliswaar goed doen, maar ook hier is men beducht op ‘over-stimulering’. Voorlopig lopen alleen de VS echt kans op oververhitting, aldus Moëc. Hij verwacht dat de dollar verder zal aansterken.

Het bericht Enorme stimulering VS en hogere dollar verscheen eerst op The Asset.

Extreme temperaturen zorgden ervoor dat 4,4 miljoen Texanen enige tijd zonder stroom en verwarming kwamen te zitten. Sommigen zelfs weken. Iemand plaatste een foto met een helikopter die chemicaliën op de wieken van een windmolen sprayde; die foto ging al snel viraal. De schuld werd al direct gelegd bij de alternatieve-energiebronnen. De windmolens waren bevroren en er lag sneeuw op de zonnepanelen.

Toegegeven, ook bij mij thuis was de elektriciteitsproductie erg laag. Op sociale media circuleerden beelden van helikopters die windmolens moesten ontijzen. Dat is koren op de molen van klimaatsceptici. Zie je wel, als het ertoe doet, moet een helikopter vol met kerosine allerlei chemicaliën op die duurzame windmolens spuiten anders werken ze niet. Voor veel klimaatontkenners is dit het bewijs dat de wereld niet kan vertrouwen op alternatieve energiebronnen.

Bron: airborne-de-icing-solutions-for-wind-turbines-energiforskrapport-2016-300.pdf (windows.net)

Deze foto op social media kwam helemaal niet uit Texas. De foto was in 2015 al te zien op de Zweedse site nyteknik.se en in een reclamefolder van het Zweedse bedrijf Energiforsk uit 2016. Overigens sprayden de helikopters helemaal geen chemicaliën, maar slechts heet water.

Fake news dus.

De feiten

Voordat wordt ingegaan op de gevolgen van de Deep Freeze, zetten we eerst de feiten op een rij. Als eerste was er in Texas vrijwel geen reservecapaciteit. De staat heeft een volledig geliberaliseerde energiemarkt. Voor het aanhouden van reservecapaciteit wordt niet betaald. Deze volledige liberalisering zorgt voor de laagste mogelijke stroomkosten. De prijs wordt echter betaald in noodsituaties zoals deze. Dat had opgelost kunnen worden als de stroomvoorziening aan andere staten zou zijn gekoppeld.

De Texanen staan erom bekend dat ze hun eigen boontjes wel kunnen doppen. Als ze afhankelijk zijn van andere staten, moet daar een prijs voor worden betaald (of in harde dollars, of dat Texas in noodsituaties moet leveren aan andere staten). Die prijs werd niet betaald. Niet voor niets gaan er voortdurend stemmen op om Texas onafhankelijk te maken van de rest van de Verenigde Staten. Het elektriciteitsnet is niet gekoppeld aan de andere staten, zodat bij een tekort er geen beroep op de buurstaten kan worden gedaan.

Daarnaast was er inderdaad uitval bij de alternatieve energie-bronnen. Alternatieve energie is goed voor 13% van de totale energievoorziening in Texas. Op het dieptepunt van de crisis leverden de windturbines nog maar de helft van wat ze zouden moeten produceren. Per saldo leverde de alternatieve bronnen ongeveer 1 gigawatt per uur minder aan stroom-productie. De vraag naar energie overtrof op dat moment het aanbod met maar liefst 11 gigawatt. De traditionele bronnen, kern- en kolencentrales en gasleveranciers, konden 30 giga-watt minder produceren.

Enerzijds kwam dat doordat er relatief veel centrales in onderhoud waren. Anderzijds omdat kern- en kolencentrales niet konden afkoelen, omdat het koelwater bevroren was. Gas kon niet geleverd worden, omdat de gasleidingen bevroren waren. En dat alles terwijl door de extreme kou juist heel veel vraag was naar energie. De elektriciteitsproductie door zonnepanelen was juist iets beter door het mooie winterweer. Ook in 2011 had Texas een energieprobleem als gevolg van streng winterweer. Sindsdien is de energievoorziening niet ‘winterklaar’ gemaakt. De windmolens in het noorden van de Verenigde Staten draaiden gewoon wel, ondanks dat het daar nog veel kouder was.

Het is politiek moeilijk te verkopen om je op toekomstige problemen/de lange termijn voor te bereiden. Vaak pas als het risico in de ogen worden aangestaard, worden er investeringen gedaan. Sommige Nederlanders zeggen dat Amerikanen altijd op korte termijn gericht zijn. Bedenk echter dat Nederlands trots “de Deltawerken” er pas kwam na de watersnoodramp van 1953. In veel studies, ver voor de Tweede Wereldoorlog, was al geconcludeerd dat de dijken langs de Nederlandse zeearmen veel te laag waren. Johan van Veen presenteerde in 1942 zijn ”Verlandingsplan” voor het Deltagebied. Pas na de watersnoodramp van 1953 kwam er daadwerkelijk een commissie die plannen moest maken om de kustlijn met ongeveer 700 kilometer te verkorten door het aanleggen van gesloten en doorlaatbare dammen tussen de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden.

Door het slechte weer werden de wegen ook nog eens zo slecht dat herstelactiviteiten gehinderd werden. Zo kon het gebeuren dat de staat die zo bekend staat om haar energie-voorziening letterlijk zelf in de kou kwam te staan.

Gevolgen

Naast de elektriciteitstekorten had de extreme kou ook invloed op de Texaanse olieproductie. De olie-industrie kon maar liefst 1 miljoen barrels per dag minder leveren. Dat is gelijk aan 4% van de totale olieproductie van de gehele OPEC. Dit duurde slechts een week, maar toch. Een ander gevolg was de dat de prijs van natuurlijk gas omhoog spoot. De prijs van gas geleverd in Texas schoot op het hoogtepunt van de crisis van U$ 2,80 naar U$ 217 per metric ton. Nu is de prijs weer genormaliseerd naar U$ 2,65.

Er zijn veel lessen die uit de energieramp in Texas getrokken kunnen worden:

1.   Eén plaatje zegt niet alles.
Zelf nadenken is te belangrijk om aan anderen over te laten. De plaatjes van helikopters die chemicaliën op de windmolens spuiten geven klimaatsceptici de wind in de zeilen. Beleggers zullen nepnieuws van echte informatie moeten onderscheiden.

2.   Samenwerking is nuttig.
Als je geen samenwerking wilt omdat je denkt het beter te kunnen dan de rest, bedenk dat er ook een tijd kan komen dat jij hulp nodig hebt. Ik denk dat het elektriciteitsnet in Texas snel een betere aansluiting krijgt met die in de rest van de VS. Misschien ook belangrijk om te bedenken in het kader van de Europese samenwerking.

3.   Investeren voor lange termijn is en blijft politiek moeilijk te verkopen.
Je kunt je in Texas afvragen of de kosten voor het winterproof maken van de energievoorziening opweegt tegen eenmaal in de tien jaar een paar weken zonder stroom en gas te zitten. De Texanen hebben de keuze in het verleden gemaakt. Wellicht dat de huidige crisis dat in de toekomst verandert. Mensen hebben een kort geheugen. Zeker als de rekening voor deze plannen wordt gepresenteerd. In de rest van de wereld (o.a. Nederland) worden gelukkig wel beslissingen gemaakt voor de langere termijn.

4.   Hernieuwbare energie is het punt op de horizon.
De weg er naartoe is hobbelig. Dat geldt voor iedere grote structurele trend, zoals de energiecrisis.

5.   Diversificatie van energiebronnen is belangrijk.
De Texaanse energiecrisis was een zogenaamde ‘perfect storm’. Het geeft aan dat je nooit alle risico’s kan uitsluiten. Alternatieve energiebronnen waren een welkome aanvulling, maar waren blijkbaar niet genoeg. Dat zou er eerder voor pleiten om meer in plaats van minder alternatieve bronnen te creëren. Dat zien we nu al in Texas. Sinds de crisis is de vraag naar met name zonnepanelen juist sterk toegenomen. Het bijkomende voordeel van deze vorm van energie is dat je voor je energieopwekking niet afhankelijk bent van anderen.

6.   Investeren in opslagcapaciteit is belangrijk.
Een bedrijf als Tesla is met haar dochter Gambit Energy Storage nu al bezig om opslagcapaciteit ter grootte van 100 megawatt in Texas te bouwen. Ook zullen er diverse bedrijven profiteren van de investeringen om de herwinbare energieopwekking om te zetten naar het elektriciteitsnet. Een bedrijf als ABB is daar onder andere mee bezig.

Conclusie

Hoewel de klimaatontkenners deze energiecrisis graag toe willen schrijven aan de opkomst van alternatieve energie, is dat effect zeer beperkt. Sterker nog: sinds de crisis is de vraag naar met name zonnepanelen juist sterk toegenomen. Het bijkomende voordeel van deze vorm van energie is dat je voor je energieopwekking niet afhankelijk bent van anderen.

Door deze crisis zal alternatieve energie eerder een boost krijgen. Ook blijkt wel dat opslag en een betere infrastructuur belangrijker worden. Daar zullen dus meer investeringen gedaan worden. De Texaanse energiecrisis zal bedrijven in de opslag, energie en infrastructuur nog aantrekkelijker maken. Biden’s groene investeringsplannen en de EU-investeringen zullen daar zeker een bijdrage aan leveren.

Energieopwekking per energiebron

Bron: Extreme winter weather is disrupting energy supply and demand, particularly in Texas - Today in Energy - U.S. Energy Information Administration (EIA)

Installaties zonnepanelen Texas

Bron: Texas.pdf (seia.org/states)

Gasproductie Texas

Bron: Texas natural gas production fell by almost half during recent cold snap - Today in Energy - U.S. Energy Information Administration (EIA)

Het bericht Alternatieve energie: kan het vriezen of kan het dooien? verscheen eerst op The Asset.