1. Check je buffers

De kosten voor levensonderhoud lopen nog steeds op. Heb je nog genoeg geld op je spaarrekening staan om een onverwachte grote uitgave of inkomensdaling te dekken? Een vuistregel is om een halve maand uitgaven op een bankrekening te hebben staan zodat je bijvoorbeeld de kapotte wasmachine kunt vervangen. Zorg er verder voor dat je geld hebt om drie tot zes maanden vooruit te kunnen in het geval je inkomen deels of geheel wegvalt. En, mocht je willen beleggen, doe dit dan met geld dat je niet nodig hebt. Beleg ook pas wanneer je buffer groot genoeg is om tegenvallers op te vangen.

2. Maak een begroting

Het is een open deur, maar met een begroting krijg je inzicht in je dagelijkse uitgaven. Hiermee krijg je ook meer grip op je geld. Wanneer je alle vaste kosten van je inkomen aftrekt, houd je je besteedbaar inkomen over. Veel mensen zullen een deel hiervan kunnen sparen. Anderen moeten misschien eerst hun uitgaven onder controle krijgen. Neem je bankafschriften door en zeg onnodige automatische incasso’s of abonnementen op.

3. Controleer of je plan nog klopt om je doelen te bereiken

De eerste stap wanneer je begint met beleggen is nadenken over de financiële doelen die je wilt bereiken. Wanneer je al een tijdje belegt, ga dan na of je doelen dan nog steeds hetzelfde zijn. Misschien heb je inmiddels andere prioriteiten gekregen. Lig je nog steeds op schema om je doelen te bereiken? Ook kleine bedragen die je investeert hebben invloed, en hoe langer de looptijd van een belegging is, hoe meer je opbouwt. Maandelijks 50 euro per maand extra beleggen kan na twintig jaar meer dan 20.000 euro extra opleveren.

4. Verlaag je beleggingskosten

Realiseer meer beleggingsrendement door niet te veel platform- en fondskosten te betalen. Als je als maatstaf 1 procent bespaarde kosten neemt op een totale portefeuille van 100.000 euro, dan komt dat neer op een extra investering van 1.000 euro per jaar. Als die kostenbesparing een gemiddeld jaarlijks nettorendement van bijvoorbeeld 5 procent zou opleveren, loopt dit binnen 15 jaar op tot 21.578 euro.

5. Spaar automatisch

Vind je het lastig om elke maand geld opzij te zetten? Een automatische incasso is een geweldige manier om dit toch voor elkaar te krijgen. Je stelt een bedrag in dat je maandelijks kunt missen en laat dat een dag nadat je inkomen is gestort, automatisch op een spaarrekening zetten.

6. Breng je beleggingen in balans met je doelen

Als je doelen veranderen, is het herbalanceren van je beleggingen een optie. Hoe je je beleggingen verdeelt over aandelen en obligaties is belangrijk voor het portefeuillerendement. De verdeling zou moeten afhangen van je doelstellingen. Maar ook als je doelen niet zijn veranderd, kunnen aanpassingen nodig zijn. Als je bijvoorbeeld een mix hebt van 80 procent aandelen en 20 procent obligaties en je aandelen presteren beter dan je obligaties over het hele jaar, kan je portefeuille meer beleggingen met een hoger risico hebben dan je eerst van plan was. Sommige fondsen herbalanceren automatisch, maar bij andere fondsen moet je het zelf doen.

7. Verspil geen geld

Heb je een overschot aan liquide middelen op je beleggingsrekening? Dit kan zijn vanwege uitgekeerde dividenden of omdat het soms niet lukt om elke keer dat je geld op je account stort, een exact aantal fondseenheden te kopen. Als dat zo is, is dit misschien een goed moment om ervoor te zorgen dat dit geld volledig wordt belegd. Het is tenslotte de tijd in de markt, niet de timing van de markt, die op de lange termijn het meest telt en alle kleine beetjes helpen.

8. Houd je papierwerk op orde

Heb je je nalatenschap goed geregeld? Het is niet iets waar mensen graag over nadenken, maar het is het overwegen waard, vooral als je kinderen hebt. Niemand weet wat de toekomst zal brengen. Zo is het handig dat nabestaanden je financiële zaken kunnen inzien wanneer je er niet meer bent. Verder kun je overwegen een volmacht te geven aan een geliefd of vertrouwd persoon, zodat die in de toekomst, indien nodig, namens jou beslissingen kan nemen.

Het bericht Back to the future voor beleggingssucces in 2024 verscheen eerst op The Asset.

Belangrijke factoren voor de verbetering van de pensioenomstandigheden zijn verbeterde economische omstandigheden, de groei van de werkgelegenheid doordat economieën weer aantrekken na de pandemie, loonstijgingen en hogere rentetarieven die de dekkingsgraad van veel pensioenregelingen hebben verbeterd.

Nederland stijgt in de Global Retirement Index van plek acht naar zes. Die stijging heeft Nederland met name te danken aan de prestaties in de subindex Financiën. In die subindex stijgt Nederland van plek 26 naar plek 16. Wat betreft de subindexen Gezondheid en Materieel Welzijn presteert Nederland iets minder goed dan voorgaande jaren, maar kan het desalniettemin rekenen op een plek in de top tien.

Robert Koopdonk, Country Head & Managing Director bij Natixis IM: “Over het algemeen heeft Nederland, net als veel andere landen, te maken met tegenwind van hogere inflatie en rentetarieven, maar de onderliggende economische fundamenten blijven sterk. Deze fundamenten, samen met de sterke pensioen- en gezondheidszorgstelsels van het land, zorgen ervoor dat Nederland stevig in de top van de GRI blijft staan. Daarnaast is in veel landen een vooruitgang te zien op het gebied van milieu en duurzaamheid. Mede als gevolg van de Russische invasie in Oekraïne investeren steeds meer landen bijvoorbeeld in initiatieven op het gebied van schone energie.”

Ten opzichte van vorig jaar is de top 4 ongewijzigd. Noorwegen staat voor het tweede achtereenvolgende jaar op de eerste plaats met een totaalscore van 83%. Zwitserland, IJsland en Ierland complementeren de top 4. Daarnaast staan Luxemburg, Nederland, Australië, Nieuw-Zeeland en Denemarken ook dit jaar in de top tien.

Het bericht Voor het eerst in 10 jaar staat pensioen er beter voor verscheen eerst op The Asset.

De positieve trend van vrouwelijke beleggers zette zich voort in 2021 en aan het begin van 2022. In het lopende jaar verwelkomde maar liefst de helft van de kantoren van Saxo Bank meer dan 25% nieuwe vrouwelijke klanten. De instroom van nieuwe vrouwelijke klanten is over het algemeen ook jonger.

De meerderheid van de nieuwe klanten bij Saxo Bank is tussen de 31 en 40 jaar oud. Meer dan 50% van de nieuwe vrouwelijke cliënten is echter tussen de 20 en 40 jaar oud. Dat is in overeenstemming is met de wereldwijde trend dat meer jongeren dan ooit tevoren beleggen.

“Op deze Internationale Vrouwendag vinden wij het bemoedigend om te zien dat meer vrouwen voor Saxo kiezen. Hoewel we nog steeds ver verwijderd zijn van een gelijke vertegenwoordiging, gaat de trend momenteel de goede kant op”, meent Kim Fournais, oprichter en CEO van Saxo Bank. “Saxo is vastbesloten om de kloof tussen mannen en vrouwen op het gebied van beleggen te blijven dichten en vrouwen te ondersteunen bij hun beleggingen. We doen dit door middel van diverse initiatieven voor klanten, zoals het bieden van deskundige inzichten over beleggen, educatieve seminars en lage kosten”, aldus Fournais.

Voor de belangrijkste markten zijn dit de populairste aandelen bij vrouwelijke klanten in 2022 (gegevens verzameld op 24/02/2022):

Nederland

1. Shell

2. ASML

3. Philips

4. ING

5. ASMI

6. Aegon

7. ArcelorMittal

8. BESI

9. Just Eat Takeaway’

10. Unilever

Wereldwijd

1. Meta

2. Tesla

3. Novo Nordisk

4. Microsoft

5. Apple

6. ASML

7. iShares Core S&P 500 UCITS ETF

8. Vestas

9. Nvidia

10. Shell

Het bericht Wat kopen vrouwelijke beleggers? verscheen eerst op The Asset.

Wilt u zo goedkoop mogelijk transacties uitvoeren via platforms als die van DeGiro of kiest u voor rijkelijk aangeklede systemen met nieuws, analyses, watchlisten, technische analyse, feedback en andere zaken die u belangrijk vindt? In dat geval zult u snel kijken naar de platforms van onder meer ABN Amro, Binck Bank, IG, ING, Rabo en Saxo.

Fitvermogen en Synvest zijn beperkt qua aanbod, maar bieden voldoende mogelijkheden om zelf te werken aan de opbouw van een goed gespreide portefeuille.

Welke vermogensbeheerder

Een stuk lastiger is het kiezen van een vermogensbeheerder. Beleggingsmatch.nl en Vermogensbeheer.nl helpen u te kiezen uit de meer dan 100 vermogensbeheerders. Directeur Bart Spronk van Beleggingsmatch. “Alle partijen zijn opgenomen en kunnen gratis hun gegevens beschikbaar stellen. Wij controleren alle gegevens en beoordelen de vermogensbeheerder. Zo kunnen eenvoudig kosten, rendementen en risico’s van vermogensbeheer worden vergeleken. De beste vermogensbeheerder? Dat kan per situatie verschillen.”

“De laatste jaren is Robobeleggen sterk in opkomst”, aldus Thomas Schets, vermogensbeheerder bij Van Lieshout & Partners. “De nieuwe generatie beleggers, de millennials, zijn opgegroeid met de mogelijkheden die de digitale wereld biedt en hebben beleggen via hun smartphone omarmd. Ook de ‘oudere’ generatie (generatie X) zal in toenemende mate gebruikmaken van de technologische mogelijkheden zoals chatten en contact via bijvoorbeeld Skype of FaceTime. De verwachting is dat deze groep beleggers gebruik blijft maken van een hybride manier van beleggen. Vooral voor deze groep blijft de kern van goed vermogensbeheer persoonlijke aandacht, dat afspraken worden nagekomen en dat er zo veel als mogelijk maatwerk wordt geleverd. Beheerders zullen keuzes moeten maken of zij een hybride of een volledig geautomatiseerd model van vermogensbeheer aanbieden. Traditionele partijen zullen steeds meer marktaandeel verliezen.

Digitalisering

“Banken en vermogensbeheerders zullen gedwongen worden mee te gaan in het proces van digitalisering”, meent Martine Hafkamp, directeur Fintessa. “De CEO van ING sprak op het congres van Fintech al over ‘het einde der banken’. Vooral voor banken die achterop geraakt zijn op het gebied van digitalisering lijkt de toekomst somber. Fintech (Adyen, et cetera) zal een steeds groter deel van het businessmodel van de bestaande banken opeten. Dat gaat niet ineens, maar geleidelijk. Op zekere dag zal men tot de ontdekking komen dat banken, zoals wij die nu kennen, niet meer bestaan.”

“Kosten worden nog belangrijker. BlackRock, de grootste vermogensbeheerder ter wereld, is zijn tijd ver vooruit en beheert ruim 6.000 miljard dollar met opvallend weinig mensen. Daardoor kan de TKR (Totale Kostenratio) verder dalen. Het zal steeds efficiënter gaan worden, mede door de inzet van blockchain. Digitalisering zal leiden tot meer efficiëntie en lagere kosten. Schaalgrootte zal in dit proces een grote rol spelen. Hoe groter, hoe goedkoper. De opkomst van ETF’s leidt al tot een enorme kaalslag onder beleggingsfondsen.”

“De rol van vermogensbeheerders gaat zeker veranderen”, onderschrijft directeur Martijn Meijer bij Wijs & van Oostveen. “De toegenomen wet- en regelgeving beperkt een vermogensbeheerder in zijn handelen. Schaalgrootte is belangrijk wil je als vermogensbeheerder een rol van betekenis blijven spelen. De vermogensbeheerder zal een full-service-organisatie worden, waarbij financial planning steeds belangrijker wordt. Een cliënt verwacht steeds meer van haar beheerder en wil daar steeds minder voor betalen. De markt is al een stuk transparanter geworden en die transparantie zal in de komende jaren alleen maar toenemen. Verder kun je als vermogensbeheerder niet om innovatie heen, niet alleen als het gaat om processen, maar ook op het gebied van beleggingsthema’s. Zo kun je je blijven onderscheiden en toegevoegde waarde bieden.”

Rendement

Beleggers zullen echter vooral kijken naar rendement; hoe goed heeft mijn beheerder het gedaan. Beleggersmatch schrijft op zijn website dat de vermogensbeheerders op basis van een offensief profiel over 2017 een samengesteld rendement hebben behaald van 8,6% en van 6,9% over 2016.

Deze Pro NL-index sluit aan bij de uitkomsten van Vermogensbeheer, waaraan partner Jos Leeser toevoegt: “Onze VBR-index, een index gebaseerd op de resultaten van ongeveer 70 in Nederland opererende vermogensbeheerders scoorde in 2017 8,8% en in 2016 7,7%, rekening houdend met kosten en risicoprofiel. De AEX won in die jaren circa 13% respectievelijk 8,8%.” Verschillen zijn echter altijd anders dan op het eerste gezicht lijkt. “De VBR-index voor dit profiel geeft ruimte om tot 20% obligaties op te nemen. In beide jaren deden aandelen het substantieel beter dan obligaties. De VBR-index is bovendien een wereldwijd gespreide index.

De AEX gaat alleen over Nederland en effectief over enkele multinationale ondernemingen. 2017 was het jaar waarin de euro fors in waarde steeg. Dus andere valuta daalden. Hier heeft de AEX geen last van gehad, maar alle niet-euro beurzen juist wel. Het verschil in resultaat tussen de VBR-index en AEX is daarom toe te schrijven aan valuta-effecten.”

Klik hier om het onderzoek online beleggen te downloaden als pdf.

Het onderzoek is ook te lezen in de in juli verschenen uitgave van cash magazine. Klik hier voor een abonnement.

Het bericht Onderzoek online beleggen: van goedkoop platform tot beheer verscheen eerst op The Asset.

Wat gaat er wijzigen?

Er komt een toeslag op de standaardtarieven van:

• + 0,018% op effectentransacties (met uitzondering van US en Canadese markten). Het tarief voor bijvoorbeeld een aandelentransactie op Euronext Amsterdam komt nu uit op €2,00 + 0,038%.

• + €0,15 op derivatentransacties. Zo kost bijvoorbeeld een optie op Euronext Amsterdam nu €1,00 per contract.

Bovenstaande toeslagen worden per 15 augustus 2018 ingevoerd voor maximaal 18 maanden. DeGiro onderzoekt alternatieven om de kosten weer naar het gewenste niveau te brengen. Dit kan een zelf ontwikkelde oplossing zijn, of een extern beschikbare variant.

Het bericht DeGiro verhoogt (tijdelijk) de tarieven verscheen eerst op The Asset.

Dat blijkt uit onderzoek onder de lezers van Cashcow.nl in opdracht van FitVermogen.nl. Cashcow hield net als in 2014 een onderzoek waarin werd gevraagd naar de beleggingsdoelen van lezers en de manieren waarop ze die wilden bereiken. De uitkomsten van beide onderzoeken geven een mooi beeld van de verschuivingen die hebben plaatsgevonden.

In dit nieuwe onderzoek ziet 41% van de ondervraagden zichzelf als een ervaren belegger en 48% als een minder ervaren belegger. Dat we hier met een echte beleggersdoelgroep te maken hebben, blijkt bijvoorbeeld uit de antwoorden op de vraag hoe de respondenten hun inleg voor het studiepotje van hun (klein)kind het liefst verdelen tussen sparen en beleggen. De meeste deelnemers (40%) kozen voor de verhouding 70% beleggen / 30% sparen. Zowel bij de ervaren als bij de minder ervaren beleggers was dit het geval. 17% kiest zelfs alleen maar voor beleggen, terwijl slechts een krappe 4% haar inleg alleen op een spaarrekening zet. De spaarmarkt is de afgelopen vier jaar sowieso minder populair geworden, blijkt uit dit onderzoek. In 2014 was 80% van de ondervraagden het nog eens met de stelling ‘Beleggen kan een aantrekkelijk alternatief zijn voor sparen wanneer men perspectief wil op een hoger rendement en geld voor een langere tijd opzij kan zetten’. In 2018 is zelfs 94% het hiermee eens.

Wat zouden de oorzaken kunnen zijn van deze verschuiving? Ronald Sminia, directeur FitVermogen.nl: “De spaarrente is nu al een aantal jaar historisch Veel ouders willen hun kinderen hierin helpen met een studiepotje. En met die lage spaarrente is beleggen dan een interessante optie.” Een ruime meerderheid van de beleggers (58%) vindt het belangrijk om zo vroeg mogelijk te starten met vermogen opbouwen voor een studiepotje, vanaf dat het (klein)kind 0-2 jaar is. En als deze beleggers geld opzij zetten, dan kiest 64% ervoor om dit maandelijks met een vast bedrag te doen, tegenover 29% incidenteel.

Wat zegt dit u? Sminia: “Dat zijn natuurlijk twee zaken: zo vroeg mogelijk beginnen en met wat voor frequentie. Dat ruim de helft van de respondenten het liefst binnen twee jaar na de geboorte met het opbouwen begint, vind ik alleen maar positief om te lezen. Hoe eerder je begint, hoe groter het mogelijke eindbedrag kan worden en hoe minder je per maand (of jaar) hoeft weg te zetten om je doelkapitaal te bereiken. Met beleggen loop je risico. Als je voor een langere tijd belegt, heb je meer tijd om eventuele tegenvallende resultaten op te vangen.”

Onderzoek beleggend sparen door Cashcow in opdracht van Fitvermogen.pdf

Het bericht Steeds meer willen sparen voor hun (klein)kinderen verscheen eerst op The Asset.

Volgens de Global Investor Study 2018 van Schroders bestaat er in Nederland een flinke kloof tussen de verwachtingen van de niet-gepensioneerden en de financiële werkelijkheid van de gepensioneerden.

Gepensioneerden hebben ook een lager inkomen dan wat mensen die de pensioenleeftijd naderen, verwachten straks nodig te hebben om comfortabel van te leven. Uit het onderzoek – waarin meer dan 22.000 mensen uit 30 landen werden ondervraagd – blijkt dat nog werkenden in Nederland verwachten gemiddeld 75% van hun huidige salaris of inkomen nodig te hebben om echt comfortabel te leven, terwijl gepensioneerden in werkelijkheid gemiddeld 69% ontvangen: een duidelijk bewijs dat het pensioengat echt bestaat. Het gat is echter een stuk kleiner dan elders in Europa. In België bijvoorbeeld verwachten nog niet gepensioneerden 75% van hun huidige inkomen nodig te hebben, terwijl gepensioneerden in werkelijkheid maar 54% hiervan ontvangen.

Fig. 1 Verwachte verdeling van de uitgaven (niet-gepensioneerden)
Gestelde vraag: Als u denkt aan uw jaarinkomen in de actieve jaren van uw gepensioneerde leven (het bedrag dat u jaarlijks ontvangt), hoeveel procent daarvan verwacht u dan ongeveer uit te geven aan elk van de volgende bestemmingen? Nederland (n=800)

Fig. 2 Werkelijke verdeling van de uitgaven (gepensioneerden)
Gestelde vraag: Als u denkt aan uw jaarinkomen in de actieve jaren van uw gepensioneerde leven (het bedrag dat u jaarlijks ontvangt), hoeveel procent daarvan geeft u dan ongeveer uit aan elk van de volgende bestemmingen? (Nederland n=200)

Van de verwachtingen van de nog niet gepensioneerde Nederlanders, zoals een tweede huis kopen (wens van 5%) of investeren in vastgoed om te verhuren (bij 7% van de ondervraagden), komt in werkelijkheid vrijwel niets terecht. Volgens het onderzoek geven Nederlanders wanneer ze uiteindelijk gepensioneerd zijn, daar hoegenaamd geen geld aan uit, vermoedelijk omdat er de andere kosten tegenvallen en er niets voor overblijft.

Fig. 3 Pensioeninkomen (gevraagd aan 55+-ers)
Gestelde vragen: Hoeveel jaarlijks inkomen denkt u na pensionering nodig te hebben om comfortabel te leven, als percentage van uw huidige salaris of inkomen?
Hoeveel jaarinkomen ontvangt u sinds uw pensionering, als percentage van uw laatste salaris?

Never mind the gap

Ondanks dit pensioengat blijken Nederlandse gepensioneerden relatief tevreden afgezet tegen Europa, want maar liefst 60% geeft aan dat ze voldoende inkomen hebben om comfortabel te leven. Dat is bijna twee keer zoveel als het aantal Belgen dat deze vraag positief beantwoordde, slechts 33%. Aan de positieve kant vallen de Denen op: met 64% zijn zij nog meer tevreden dan de Nederlanders met wat hun pensioeninkomsten.

Aan de andere kant van het spectrum geeft 7% van de Nederlanders aan dat ze niet genoeg hebben om comfortabel te leven, terwijl 34% zegt wel wat meer te kunnen gebruiken. In vergelijking daarmee is het aantal mensen dat niet tevreden is met hun inkomen in heel Europa gemiddeld twee keer zo hoog als in Nederland. België kent zelfs een extreem hoog aantal mensen dat zegt niet genoeg te hebben om comfortabel van te leven. Dit geldt voor maar liefst 30%, een percentage dat de Oost-Europese cijfers benadert.

Nederlanders zien het aflossen van de hypotheek als grootste prioriteit (na het voorzien in hun eigen levensonderhoud met 33%) tijdens hun pensioen. Ongeveer 11% van het totale bedrag dat beschikbaar is (pensioen, spaargeld en ander liquide vermogen) zal naar verwachting van de nog niet gepensioneerden opgaan aan aflossen van de hypotheek. In de praktijk blijkt dit overigens maar 7% te zijn, als men daadwerkelijk gepensioneerd is.

Hein Kuijpers, Head of Intermediary Netherlands, concludeert: “Het pensioengat, waarover zoveel te doen is, blijkt daadwerkelijk te bestaan, maar daarbij speelt een te optimistische inschatting een grote rol. Er bestaat een reëel risico dat mensen onderschatten hoeveel van hun pensioeninkomen ze nodig zullen hebben voor de kosten van levensonderhoud en hoeveel geld ze nodig hebben om na hun pensioen comfortabel te leven, zeker nu de rendementen op spaargeld en beleggingen zo laag zijn en de inflatie oploopt. Er is geen toverformule. Om te voorkomen dat de toekomstige generaties na hun werkzame levens krap bij kas komen te zitten, zullen mensen het belang ervan moeten inzien om zo jong mogelijk te beginnen om geld apart te zetten. Wie tot zijn vijftigste of zestigste wacht, is te laat om dit tekort aan te vullen. Het is aan te raden om een plan op te stellen en advies in te winnen van een adviseur.”

https://www.cashcow.nl/hein-kuijpers-schroders-pensioen-leven-duurder-dan-je-denkt/

Het bericht Hein Kuijpers (Schroders): ‘Pensioen-leven duurder dan je denkt’ verscheen eerst op The Asset.

In dit artikel worden verschillende methodieken beschreven en met elkaar vergeleken. Ook wordt een voorzet gedaan om verschillende definities van de term ‘risicoprofiel’ uniform te omschrijven. Tot slot besteden we aandacht aan veranderingen die het gevolg zijn van nieuwe wetgeving.

Vanaf 3 januari 2018 is MiFID II van toepassing en zullen de regels op het gebied van ‘suitability and appropriateness’ verder worden aangescherpt. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de vragenlijst niet meer toereikend is als enig instrument om een risicoprofiel vast te stellen en om een beleggingsportefeuille in te vullen.

Betekent dit dat het einde van de risicoprofielvragenlijst in zicht is? Bepaalt u het risicoprofiel nog steeds per beleggingsportefeuille, of wordt het risicoprofiel per doelstelling of op klantniveau leidend?

Risicoprofilering anno 2017

De vragenlijst is in de financiële advieswereld nog altijd een veelgebruikte methode om inzicht te krijgen in de risicohouding van een klant. Voor veel adviseurs is een vragenlijst hét middel om de risicotolerantie van klanten te bepalen. Via een puntenweging worden de antwoorden op de vragen vertaald naar een risicogetal. Dit getal is meestal de standaarddeviatie en past bij een modelportefeuille. In veel gevallen wordt de vragenlijst voor elke beleggersrekening doorgenomen en wordt voor elke portefeuille afzonderlijk een risicoprofiel bepaald.

Deze methode kent een aantal beperkingen en aandachtspunten. De belangrijkste beperking ligt in het feit dat veel klanten meer rekeningen en/of meer doelen hebben. In de meeste vragenlijsten wordt echter uitgegaan van maximaal één doelstelling. Daarnaast wil een klant niet per se voor elk doel hetzelfde risico lopen. Het kopen van een boot heeft voor een klant vaak een heel andere lading dan het aanvullen van een pensioentekort.

Een andere beperking is dat met de vragenlijst alleen de emotionele risicohouding van een klant kan worden vastgesteld; hoeveel risico wil een klant lopen? Dit zegt niets over de vraag of een klant dit risico wel kán lopen, en het geeft zeker geen inzicht in de consequenties van het mogelijk niet halen van het doel. Dat laatste is een belangrijk aandachtspunt bij MiFID II, en wordt aangeduid als the capacity to bear losses.

Tot slot maakt een vragenlijst de doelstelling niet concreet. Hierdoor kan niet worden bepaald hoeveel vermogen nodig is om een doelstelling te realiseren, en dus blijft onbekend hoe realistisch de doelstelling is. De klant krijgt wel inzicht in de impact van het risico op korte termijn, vaak vertaald naar risico ofwel volatiliteit bij een horizon van een jaar. Wat ontbreekt, is inzicht in de consequenties van keuzes, in het neerwaarts risico op de lange termijn en/of de haalbaarheid van de doelstelling.

Samenvattend kan worden gesteld dat de huidige methodiek voor het bepalen van een risicoprofiel op de volgende belangrijke punten tekortschiet

• doelen worden onvoldoende concreet gemaakt;
• het risico dat een klant kán lopen wordt niet inzichtelijk gemaakt;
• verschillende combinaties van rekeningen en doelen zijn niet mogelijk.

Doelstellingen concreet

Volgens wet- en regelgeving moet een beleggingsportefeuille aansluiten op de situatie van de klant en zijn doelstelling(en). Er moet dus sprake zijn van geschiktheid, ofwel ‘suitability’. Hoewel in veel vragenlijsten wel wordt gevraagd naar het beleggingsdoel van de klant, wordt dit doel niet concreet gemaakt. Het volgende voorbeeld laat zien waarom een concreet doel belangrijk is.

Bij de risico-inventarisatie geeft een klant aan dat hij zijn hypotheek wil aflossen. Er wordt echter niet gevraagd naar de hoogte van de hypotheek, zodat het doel niet concreet wordt gemaakt. Wanneer je kijkt naar de mogelijke ontwikkelingen van de beleggingsportefeuille bij verschillende ontwikkelingen van de financiële markten, blijkt hoe belangrijk het is om dit wél te doen. Stel: de hypotheek bedraagt € 300.000. Bij een verwachte marktontwikkeling resulteert een vermogen van € 200.000, in een slechte markt resulteert € 150.000 en in een goede markt is de verwachte eindwaarde € 280.000. Het doel van € 300.000 blijkt zelfs in het beste geval niet haalbaar te zijn.

De vraag is of zonder deze informatie een klantgericht advies kan worden gegeven dat in lijn is met wet- en regelgeving (inclusief Europese wetgeving en MiFID II). Want is hier wel sprake van ‘suitability’? De doelstelling is weliswaar gedefinieerd, maar het is niet realistisch om dit doel te halen.

Om de verwachtingen goed te kunnen managen is het van belang om de klant over de verschillende eindwaarden te informeren. Alleen met deze informatie is de klant in staat om doelstellingen te toetsen aan verschillende economische ontwikkelingen. Om in dit voorbeeld te komen tot een realistische doelstelling kan de klant meer inleggen, kiezen voor een andere beleggingsstrategie of het doel aanpassen.

Inzicht in het risico dat een klant kan lopen

Het inzicht in het risico dat een klant kan nemen wordt steeds belangrijker. Dit risico wordt deels bepaald door de doelstelling van de klant, maar ook de consequenties van het niet behalen van een doel spelen een belangrijke rol. Wat zijn de gevolgen voor de klant indien er geen of onvoldoende vermogen is om inkomen aan te vullen? Is de aanvulling van het vermogen nodig om de minimaal gewenste uitgaven te doen, of is het bedoeld voor extra uitgaven indien er vermogen beschikbaar is.

Deze belangrijke aandachtspunten in het adviesproces zijn specifiek benoemd onder MiFID II bij het onderwerp ‘capacity to bear losses’. MiFID II beschrijft niet hoe ‘capacity to bear losses’ getoetst moet worden. De adviseur moet zelf vastleggen hoe die toetsing plaatsvindt en welke rol het overig vermogen speelt bij dit vraagstuk. Hierover meer onder het kopje ‘Risicoprofilering onder MiFID II’.

Omgaan met verschillende doelstellingen en/of rekeningen

Een klantgericht intake- en adviesproces moet de volgende situaties ondersteunen:

• een klant heeft één doelstelling bij één rekening;
• er is sprake van één doelstelling met meer rekeningen;
• er zijn meer doelstellingen en één rekening;
• een klant heeft meer rekeningen met meer doelstellingen.

We spraken al over het belang van concrete doelstellingen. Wanneer een klant verscheidene doelstellingen heeft is het ook belangrijk om aandacht te besteden aan de prioriteit van de verschillende doelstellingen.

Eén doelstelling bij één rekening
Vrijwel alle intakeprocessen en vragenlijsten bij een beleggersrekening ondersteunen op dit moment deze situatie. Het risicoprofiel sluit aan bij het doel van de klant en is vastgesteld voor het vermogen op één rekening. Een aandachtspunt bij deze wijze van risicoprofielbepaling is de manier waarop rekening wordt gehouden met de rest van het vermogen.

Een klant heeft € 100.000 op een beleggersrekening, en € 200.000 op een spaarrekening bij een andere bank. Het risicoprofiel voor de beleggingsrekening waarop € 100.000 staat is vastgesteld op ‘neutraal’.

Is dit neutrale risicoprofiel alleen gebaseerd op het risico van de beleggersrekening waarop € 100.000 staat? Of betreft het hier het risico van het totale vermogen van € 300.000? Wanneer duidelijk is over welk deel van het vermogen het risicoprofiel is vastgesteld, is het van belang om hierover helder met de klant te communiceren.

Eén doelstelling met meer rekeningen
Er zijn verscheidene situaties denkbaar waarin een doelstelling van een klant met verschillende vermogensbestanddelen kan worden bereikt. Een voorbeeld is de klant die streeft naar een goed pensioen en hiervoor spaart via verschillende pensioenproducten. Een ander voorbeeld is de klant die inzicht wil in de invloed van inflatie op zijn wens om zijn totale vermogen in stand te houden.

De klant heeft als doelstelling ‘een goed pensioen’. De eerste stap is het verschaffen van inzicht in de hoogte van de pensioeninkomsten na belasting en de hoogte van de (minimaal) gewenste uitgaven. Als blijkt dat de inkomsten onvoldoende zijn om de gewenste uitgaven te doen, wordt duidelijk of er aanvullend inkomen nodig is. De volgende stap is om te berekenen hoeveel vermogen hiervoor nodig is en in kaart te brengen welke vermogensbestanddelen beschikbaar zijn en welke inleg nodig is om dit doel met een bepaald risico na te streven. De pensioendoelstelling is een doelstelling waar vaak meer financiële producten voor worden ingezet.

Een beoordeling van het laatste vraagstuk vraagt al snel om dienstverlening in de richting van holistische financiële planning.

Meer doelstellingen bij één rekening
Wanneer een klant verschillende doelstellingen heeft, zal hij deze moeten prioriteren. De vraag is vervolgens welk risicoprofiel past bij de verschillende doelen. Als een klant spaart voor zijn pensioen, dan wil hij daar in de meeste gevallen voorzichtig mee omgaan. Is het doel om een klein deel van zijn vermogen te beleggen om het rendement te maximaliseren, dan zal hij eerder offensief willen beleggen.

In deze situatie is sprake van twee doelstellingen met verschillende risicoprofielen, en zal de klant twee aparte rekeningen moeten openen. In het geval waarin een klant twee doelstellingen heeft met hetzelfde risicoprofiel moet worden gekeken naar het realisatiemoment van de doelstellingen. Dit kan namelijk ook aanleiding zijn voor het spreiden van vermogen over twee beleggingsrekeningen.

Een klant wil sparen voor de studie van zijn kinderen (die over vijf jaar gaan studeren) en voor zijn pensioen over twintig jaar. De pensioendoelstelling heeft voor hem de hoogste prioriteit, maar ligt later in de tijd. Indien het vermogen wordt gebruikt voor de studie van de kinderen bestaat het risico dat er weinig overblijft voor pensioen. In deze situatie is het verstandig om de rekening te splitsen. De klant kan bepalen met welke zekerheid de pensioendoelstelling kan worden gerealiseerd. Het resterende vermogen kan worden gebruikt voor de studie van de kinderen.

In het geval dat een klant twee doelstellingen heeft met hetzelfde risicoprofiel en de doelstelling met de hoogste prioriteit eerder ligt in de tijd, kan worden volstaan met één rekening. De enige reden om dan nog af te wijken is vanwege ‘mental accounting’. Een klant kan het prettig vinden om voor twee doelen twee aparte rekeningen te hebben.

Meer rekeningen met meer doelstellingen
Deze situatie is complexer om te overzien, maar komt in de praktijk even goed voor. We zullen dit aan de hand van een voorbeeld duidelijk maken. Een klant heeft een rekening om te sparen voor de studie van de kinderen en een andere rekening om te sparen voor een aanvullend pensioen. Op een gegeven moment blijkt dat er onvoldoende vermogen zal zijn om de kinderen te laten studeren.

Er zullen ouders zijn die zeggen ‘ga maar werken’, maar er zullen ook ouders zijn die de rekening die bedoeld is voor pensioen deels gaan gebruiken voor de studiedoelstelling van de kinderen. In dat geval wordt gebruik gemaakt van één rekening voor meer doelen: het aanvullend pensioen én de studie van de kinderen.

Transparante processen en communicatie

Bij het geven van een advies is het van belang dat er duidelijk met een klant wordt gecommuniceerd over de uitgangspunten van dat advies. Behalve dat het voor een klant belangrijk is om de uitgangspunten van een advies te kennen, moet ook duidelijk zijn wat bedoeld wordt met ‘risico’ en ‘risicoprofiel’.

Wanneer in een advies gesproken wordt over risico, is dit dan het risico van de beleggingen, de risicohouding van de klant of het risico dat doelstellingen niet worden gerealiseerd?

Over het algemeen is bij het geven van advies belangrijk om de ‘suitability’ te kunnen bepalen en de vraag te kunnen beantwoorden of het productprofiel aansluit bij het klantprofiel. Bij het geven van advies zijn daarom de volgende punten van belang:

• de uitgangspunten van het advies worden helder omschreven;
• uit het advies blijkt duidelijk of bij het bepalen van het risicoprofiel rekening wordt gehouden met het gehele vermogen van de klant, of alleen met de rekening waarvan het beleggingsprofiel moet worden bepaald;
• als het een advies betreft over het hele vermogen moet duidelijk zijn hoe hier in het advies rekening mee is gehouden;
• de wijze waarop rekening wordt gehouden met de risicohouding van de cliënt is volledig transparant;
• behalve het vastleggen en terugkoppelen van de financiële positie van een klant, komt naar voren hoe de vermogenspositie, de inkomsten en uitgaven worden meegenomen in het advies.

Als een klant een advies moet kunnen begrijpen – en we mogen toch aannemen dat dat doorgaans de bedoeling zal zijn – moet duidelijk zijn wat bedoeld wordt met ‘risico’ en waar een risicoprofiel voor staat. Voor een eenduidige en heldere communicatie met klanten hierover kunnen de volgende definities relevant zijn:

Risicoprofielen: een indeling van risicogebieden op basis van volatiliteit/standaarddeviatie.

Risicohouding van de klant (risk attitude): de overall risicohouding van een klant, los van producten en doelstellingen.

Risico dat een klant wil nemen (willingness to take risk): het kortetermijnrisico (neerwaarts risico op korte termijn) dat de klant accepteert. Dit risico kan per doelstelling variëren.

Beleggingsprofiel: de volatiliteit/standaarddeviatie van de strategische assetallocatie.

Risicoprofiel van de beleggingen: de volatiliteit/standaarddeviatie van de beleggingsportefeuille.

Risicoprofiel van de klant: het risico dat een klant met een of meer beleggingsportefeuille(s) wil en kan nemen om doelstellingen te realiseren.

Uiteraard kunnen er nog nuances worden aangebracht in bovenstaande definities. Het uitgangspunt moet zijn om de communicatie met de klant eenduidig en transparant te laten verlopen.

Het risicoprofiel van de toekomst

Omdat steeds klantgerichter wordt geadviseerd en ‘know your customer’ tegenwoordig gemeengoed is, staan doelstellingen steeds meer centraal. Uit de voorgaande voorbeelden blijkt dat dit gevolgen heeft voor de wijze van risicoprofielbepaling. Daarmee heeft het ook consequenties voor de interpretatie van het begrip ‘risicoprofiel’. Wat is de definitie van een risicoprofiel?

• risicoprofiel op rekeningniveau (huidige methodiek);
• risicoprofiel per doel;
• risicoprofiel op klantniveau.

De keuze voor een van deze definities heeft veel invloed op het inventarisatie- en adviesproces. Bij een profiel op rekeningniveau moet drie keer een vragenlijst worden ingevuld, bij een inventarisatie op klantniveau gebeurt dit maar één keer. Bij een risicoprofiel op doelniveau waarbij verschillende rekeningen worden ingezet om het doel te bereiken moet ook naar het profiel over de rekeningen heen worden gekeken. In de praktijk zien we dat de markt verschillende methodieken hanteert.

Je zou kunnen zeggen dat de vragenlijst ook uitgaat van een risicoprofiel per doel, maar met maximaal één rekening. Voorbeelden waarbij het risicoprofiel wordt bepaald op klantniveau zijn Financial DNA en Finametrica. Deze aanbieders hebben een vragenlijst ontwikkeld om de risicohouding van een consument te bepalen. De vraag is hoe het risicoprofiel op klantniveau wordt geïntegreerd in het adviesproces.

Een klant heeft twee doelstellingen: de aankoop van een tweede woning en vermogensgroei. De klant geeft aan voor de eerste doelstelling minder risico te willen nemen dan voor de wens om vermogensgroei te realiseren. In dit geval zijn voor de afzonderlijke doelen twee rekeningen nodig. Hoe ga je om met de situatie waarin een verschil optreedt in de risicohouding van de klant en het risico dat de klant ten aanzien van dit specifieke doel wil nemen?

In het algemeen kan worden gesteld dat het adviesproces rekening moet houden met het risico van de belegging in relatie tot het doel en de overall risicohouding van de klant. Een klant die handelt vanuit de gedachte van ‘mental accounting’ en per doelstelling een aparte rekening aanhoudt, doorloopt een ander adviesproces dan een klant die dat minder relevant vindt en werkt met één rekening voor meer doelstellingen.

Risicoprofilering onder MIFID II

Vanaf 3 januari 2018 wordt MiFID II ingevoerd, met als doel de financiële dienstverlening transparanter en efficiënter te maken. Onder MiFID II zullen beleggingsondernemingen meer aandacht moeten besteden aan inzicht in de persoonlijke financiële positie, kennis en ervaring en doelstellingen van de klant. De afgelopen jaren hebben veel beleggingsondernemingen in Nederland een eerste stap gezet naar een bredere inventarisatie.

Een belangrijke vervolgstap is de vertaalslag van de klantgegevens naar een advies. De gegevens zijn geïnventariseerd, maar wat wordt ermee gedaan in het advies aan de klant? In hoeverre dragen de geïnventariseerde gegevens bij aan een productprofiel dat aansluit bij een klantprofiel? En wordt daarmee ook invulling gegeven aan ‘suitability’, een belangrijk aandachtsgebied onder MiFID II?

Indien er sprake is van een pensioendoelstelling zal die concreet moeten worden gemaakt. Zoals eerder aangegeven is hiervoor een cashflowanalyse nodig waarin de inkomenssituatie(tekorten en overschotten) duidelijk wordt. Voor een (groot) deel van de klanten is het dan ook noodzakelijk om een financieel plan te maken. Alleen dan ontstaat een duidelijk inzicht in eventuele tekorten die moeten worden vertaald naar een doelstelling. Vervolgens kan worden bepaald met welke beleggingsstrategie het doel het beste kan worden gerealiseerd. Door het volgen van een dergelijk proces wordt optimaal invulling gegeven aan ‘suitability’.

Een ander belangrijk aandachtspunt onder MiFID II is de vaststelling van de maximale verliescapaciteit van een klant. Dit betekent dat beleggingsondernemingen niet alleen de risicobereidheid moeten bepalen, maar ook de capaciteit tot het kunnen dragen van verlies.(1) Op dit moment is nog niet helemaal duidelijk hoe een dergelijke vaststelling vorm moet krijgen. Wel is duidelijk dat alleen een kwalitatieve beoordeling onvoldoende is; ook een kwantitatieve analyse zal noodzakelijk zijn om voldoende inzicht te krijgen. Daarbij komen een aantal vragen naar voren.

1. Waar heeft de maximale verliescapaciteit betrekking op? Is dit op één beleggingsportefeuille, of moeten ook andere vermogensbestanddelen (in privé en eventuele verbonden entiteiten) worden meegenomen?
2. Betreft het de verliescapaciteit in een jaar of over meer jaren?
3. Met welke frequentie moet de verliescapaciteit worden vastgesteld?
4. Heeft de verliescapaciteit betrekking op een doelstelling? Is er nog verschil tussen verschillende doelstellingen? Weegt bijvoorbeeld de doelstelling ‘aanvulling van het pensioeninkomen’ zwaarder dan een doelstelling zoals ‘in stand houden van vermogen’ of ‘het kopen van een boot’?
5. Hoe moet deze capaciteit worden weergegeven? Op basis van welke parameters moet een verlies worden vastgesteld? En als er sprake is van onvoldoende verliescapaciteit, moeten dan de consequenties worden aangegeven?
6. Welke rol heeft deze maximale verliescapaciteit naast de in te voeren signalering onder MiFID II (advies ESMA) indien het koersverlies 10% (of meer) bedraagt (bij niet-professionele beleggers)?

Onder de nieuwe MiFID II-richtlijnen is het van belang om goed te kijken naar de wijze waarop invulling kan worden gegeven aan ‘suitability’. Daarnaast moet een vertaalslag worden gemaakt naar een begrijpelijk en efficiënt adviesproces, waarbij de geïnventariseerde gegevens ook worden gebruikt in het advies aan de klant.

Wanneer u meer wilt weten over MiFID II en de praktische implicaties op het gebied van suitability verwijzen wij u graag naar de publicatie: R. Janssen, A. Kilian, T. Loonen, MiFID II: Suitability and appropriateness, practical guidelines for investment services, 9/2016.

Conclusie en samenvatting

De huidige vragenlijst voldoet niet meer bij het streven naar een klantgericht adviesproces en voldoet evenmin aan de nieuwe MiFID II-richtlijnen. Samenvattend kan worden gesteld dat de huidige methodiek voor het bepalen van een risicoprofiel op de volgende belangrijke punten tekortschiet:

• doelen worden onvoldoende concreet gemaakt;
• er is geen inzicht in het risico dat een klant kan lopen;
• er kan niet worden omgegaan met verschillende combinaties van rekeningen en doelen.

Voor een juiste vaststelling van het risicoprofiel moet rekening worden gehouden met de verschillende doelen die een klant heeft. Naast het concreet maken van doelen is het van belang om bij meerdere doelen vast te stellen welke prioriteit deze doelen hebben.

Concrete doelen zijn een voorwaarde om het langetermijnrisico inzichtelijk te kunnen maken. Alleen wanneer duidelijk is welk bedrag wanneer nodig is, kan een uitspraak worden gedaan over de haalbaarheid van een doel. Bij de beantwoording van de vraag welke methodiek het beste past in een klantgericht adviesproces moet allereerst worden vastgesteld of de beleggersrekening het uitgangspunt is, het doel leidend is of dat het risico op klantniveau wordt bepaald. Centraal in alle methodes staat de vraag hoe geïnventariseerde klantinformatie wordt verwerkt in de gegeven adviezen.

In de communicatie met klanten is het belangrijk om eenduidig te zijn over risico. In de huidige praktijk is er geen eenduidige aanpak. Bovendien worden er verschillende definities gehanteerd voor de begrippen ‘risico’ en ‘risicoprofiel’. Deze termen moeten duidelijk worden omschreven, niet alleen voor een betere begripsvorming in de financiële branche zelf, maar ook en vooral voor de klant. Een advies heeft alleen waarde wanneer een klant de inhoud begrijpt.

MiFID II is een belangrijke driver om hier blijvend aandacht aan te besteden. Het productprofiel moet beter aansluiten bij het klantprofiel. Daarvoor is het nodig om meer aandacht te besteden aan ‘know your customer’: de inventarisatie van diens financiële positie, kennis en ervaring en doelstellingen. Een klantgericht adviesproces moet leiden tot een beter invulling van ‘suitability’, inclusief het verschaffen van inzicht in de maximale verliescapaciteit van een klant.

(1) Zie ‘Guidelines on certain aspects of the MiFID suitability requirements’, ESMA 21 augustus 2012/387, p. 8 (par. 33) ‘. In voetnoot 9 is te lezen: ‘A client’s ability to accept losses may be aided by measuring the loss-sustaining capacity of the client.’

Het bericht Risicoprofilering passend bij een klantgericht advies verscheen eerst op The Asset.

Vermogensbeheerders en brokers hebben in de loop der tijd al “een flinke bak” aan data over hun klanten verzameld. En daar moeten ze kundig gebruik van maken. Klazema gelooft overduidelijk in de toepassingen het nut van big data, vertelde hij tijdens een masterclass die door The Asset georganiseerd werd op de BeleggersFair 2016. Lees ook een verslag van Di-Lan Sun, freelance redacteur bij The Asset.

Belangrijk is dat de enorme hoeveelheid data die voortvloeit uit big data goed wordt ingezet. Er is veel data beschikbaar en daarom is het zaak goed te inventariseren wat je nodig hebt om het klantcontact, of dat nu via een bot of via persoonlijk contact gaat, zo goed mogelijk te laten verlopen. Ook het moment waarop je contact zoekt is belangrijk. Het voorspellen van klantgedrag is daarbij belangrijk. Voor de klant omdat de beleggingsprofessional hem op het juiste moment van relevante informatie kan verschaffen. Maar ook voor de professional zelf. Hij kan zo de relevantie van zijn acties meten.

Bekijk hieronder de videoregistratie:

The Asset Conference wordt gesponsord door:

Onze kennispartners:

Het bericht Michael Klazema belicht het nut van big data op video verscheen eerst op The Asset.