De afgelopen vijf jaar zat de olieproductie van de Verenigde Staten opnieuw in de lift dankzij schalieolie. Zo piekte de productie van het aantal vaten van 5,5 miljoen per dag in 2010 tot meer dan 9 miljoen per dag in 2015. Hoewel het plaatje best fraai oogde voor de olie-industrie in 2014, verpletterde dit nieuwe aanbod de wereldwijde vraag en dat leidde tot een ineenstorting van de prijzen.
Sinds het hoogtepunt in 2014 zakte de olieprijs vandaag naar minder dan 50 dollar, met een markt die op zoek is naar een nieuw evenwicht. Deze correctie heeft nu al serieuze gevolgen voor de kasstromen van olieproducerende bedrijven en van toeleveranciers.
Het aanbod van de VS staat centraal in deze crisis. Ik verwacht dan ook dat de oplossing uit die hoek zal komen. Schalieolie heeft een kortere exploitatiecyclus en dat zal in combinatie met lagere kapitaaluitgaven leiden tot een nieuwe balans (bij hogere olieprijzen).
Bikkelharde concurrentie
De exploratie- en productiebedrijven in de VS (E&P’s) haakten snel in op de daling van het aantal Amerikaanse boorinstallaties met bijna 60%. De daling van de kapitaaluitgaven (capex) wordt op meer dan 30% geraamd voor 2015 met nu al aanwijzingen van bepaalde bedrijven dat er in 2016 nog eens een terugval van meer dan 25% zou volgen.
We verwachten dat deze daling in de uitgaven zal resulteren in een afname van de Amerikaanse olieproductie in 2016. In combinatie met een eventuele toename van de vraag kan dat leiden tot een meer evenwichtige markt en een olieprijs die meer evolueert naar een normaler peil dat volgens ons ergens tussen 70 en 75 dollar per vat ligt.
De ineenstorting van de capex van E&P’s zorgde voor een bikkelharde concurrentieomgeving voor toeleverings- en uitrustingsbedrijven. De lagere activiteit werd nog meer uitvergroot doordat de productiebedrijven hard onderhandelden voor kortingen, met als gevolg dat veel productlijnen soms 30% of meer verloren. Ik verwacht echter een herstel van de olieprijs en daarmee samenhangend betere tijden voor de toeleveranciers, maar we blijven toch voorzichtig op korte termijn.
De massale efficiëntiewinsten stellen de E&P’s in staat om meer te doen met minder. Een Amerikaans E&P-bedrijf onderstreepte onlangs nog dat het meer dan 50% sneller putten boort dan in 2014. Mijn overtuiging is dat deze efficiëntiewinsten betekenen dat er in de toekomst minder boorinstallaties nodig zullen zijn, wat duidelijk ook gevolgen zal hebben voor relevante schakels in de keten.
Zeker mogelijkheden
Toeleveranciers van de Europese oliesector gingen ook gebukt onder de ineenstorting van de olieprijzen en de grote besparingen in de kapitaaluitgaven van de oliebedrijven. Deze bedrijven hebben lang gewacht om hun businessmodel aan te passen, omdat ze inzetten op groei.
De olieproducenten snijden in de uitgavenbudgetten voor de toeleveranciers door de lagere inkomsten, terwijl bedrijven die hun productenprijzen afstemmen op de olieprijzen het ook niet makkelijk hebben door de deflatie. Toeleveringsbedrijven in de chemiesector zijn het zwaarst getroffen. Hebben we het over landen, dan zien we dat Noorwegen, een land met een grote blootstelling aan de oliesector, het moeilijk had met de afkalvende markt en dat de centrale bank van dat land de rente in september dan ook liet zakken.
De lagere olieprijzen hebben hoe dan ook een positieve impact op de consument. Brandstoffen zijn minder duur en in combinatie met dalende elektriciteitsprijzen speelde dit in de kaart van zowel bedrijven als consumenten. Begin dit jaar zag het ernaar uit dat het tot een krachtmeting zou komen tussen de inherente voordelen van dalende olieprijzen voor de consument en de grote problemen van industriëlen en de olie- en gassector.
Dat is ook gebeurd en tot hiertoe hebben we meer de keerzijde te zien gekregen van de lage olieprijs dan de positieve kant van het verhaal. De Europese markt biedt zeker mogelijkheden voor de belegger. De zwak presterende opkomende markten en de problemen door de goedkope olie moeten achter de rug zijn tegen het einde van het jaar of begin 2016. Vanaf dan zouden de lage olieprijzen en de goedkope euro moeten zorgen voor een sterke groei van de Europese bedrijven.
Wat nu met de olieprijs?
Een lage olieprijs en bijgevolg goedkopere energie is positief voor de eurozone, maar het kan de deflatie in de regio wel langer doen aanhouden. De kwantitatieve versoepeling (QE) door de Europese Centrale Bank dit jaar hield de euro laag en kan ook verder gehanteerd worden omdat de inflatie te laag staat. Tot dusver hebben we een deflatoire QE gezien die de concurrentiestrijd tussen valuta’s aanwakkerde en de dollar een stevige duw in de rug gaf.
Aan een prognose over de evolutie van de olieprijzen (stijgen of dalen) wagen we ons niet. De enige zekerheid die we hebben, is dat de prijzen nog geruime tijd zullen blijven schommelen. De Organization of Petroleum Exporting Countries (Opec) heeft zeker een oplossing voor de lage olieprijzen. Maar als markten aan hun lot worden overgelaten, dan is het vrij waarschijnlijk dat we pas evolueren naar een stabielere prijs wanneer de VS zal snoeien in zijn overaanbod.
De korte opleving in het aantal actieve boorputten (een maatstaf voor de olie- en gasactiviteit) is voorbij en laat opnieuw laagterecords noteren. De olieproductie in de VS daalde dit jaar en dat is een tendens waarvan we denken dat die zich de komende maanden meer zal doorzetten. De daling van de grondstoffenprijzen levert over het algemeen een reeks beleggingsmogelijkheden op.
Zoals altijd mikken we op hoogwaardige bedrijven met een sterke financiële draagkracht en een gezonde kasstroom. Daarbij is het van groot belang om elk aspect van de fundamentals van een bedrijf te analyseren. De blootstelling van een bedrijf aan de olieprijs is dan ook maar een van de vele aspecten om de evolutie van een aandeel op langere termijn in te schatten.
