De afgelopen twee maanden kenmerken zich op de graanmarkt door prijsreacties als gevolg van wisselend sentiment. De graanprijzen kwamen na een tijdelijke opleving in juni/juli verder onder druk te staan als gevolg van de Chinese beurscrash. Dat schrijft Frank Rijkers, sectoreconoom Agrarisch en Food bij ABN Amro in onderstaand artikel.
D
eze crash leidde tot angst voor een stagnatie van de Chinese economie. Hierdoor zijn de noteringen op internationale grondstofmarkten onder druk komen te staan. Voor het agro-complex betekent dit een forse prijsval voor sojabonen. China is met een aandeel van 64% de grootste importeur van sojabonen wereldwijd. In de week volgend op de devaluatie van de yuan, door de Chinese centrale bank, zijn de prijzen voor tarwe, maïs en sojabonen met respectievelijk 9, 6 en 11% gedaald.
Adequaat ingrijpen door de Chinese overheid heeft er voorlopig toe geleid dat we in ons basisscenario nog steeds uitgaan van een zachte landing van de Chinese economie. De prijs voor sojabonen is inmiddels gestabiliseerd op een lager niveau dan voor de Chinese afkoeling. De verwachting is echter dat een blijvend hoge vraag naar sojabonen de prijs op korte termijn niet verder laat dalen.
Tarwe en maïs
Voor tarwe en maïs lijkt de impact van de Chinese onrust teniet gedaan door nieuwe marktdata. In het voortgangsrapport van september van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) was te zien dat de Amerikaanse oogstramingen voor tarwe en maïs naar beneden zijn bijgesteld. Met een gelijktijdige verwachting dat de vraag naar Amerikaanse tarwe zou toenemen, was dit voor speculanten hét moment om hun posities te versterken. Het gevolg hiervan is een prijsstijging.
Naast de mondiale economische ontwikkelingen en de marktdata speelt ook de prijsbeweging van ruwe olie een rol in de actuele prijsschommelingen van het graancomplex. De stijging in prijzen voor maïs als gevolg de verslechterde oogstramingen en daarmee gepaard gaande herpositionering van speculanten, wordt op dit moment namelijk ook binnen de perken gehouden door de lage olieprijs.
Bio-ethanol
Doordat de landen van de Organization of Petroleum Exporting Countries (Opec) hun olieproductie op een hoog niveau houden, ontstaan er grote reserves. Samen met de lage productiekosten is de verwachting dat de prijs voor ruwe olie voorlopig laag zal blijven. Omwille van de lage olieprijs is ook de vraag naar bio-ethanol zwak. Hierdoor staat de prijs al geruime tijd onder druk, waardoor ook de productie onder druk is komen te staan. Maïs en ook sojabonen vormen een belangrijke grondstof voor de productie van bio-ethanol. Druk op de oliemarkt zorgt dus voor beperking van het opwaarts prijspotentieel voor maïs en sojabonen.
Doordat de meest toonaangevende noteringen voor granen in Amerikaanse dollars zijn, heeft de ontwikkeling van deze valuta impact op de prijsrichting. Daarnaast zijn de Verenigde Staten de grootste exporteur voor maïs en tarwe in de wereld. Veel fysieke handel wordt dus ook in dollars verrekend. Doordat de dollar sinds begin dit jaar aan kracht heeft gewonnen, heeft dit een dempend effect gehad op de prijszetting voor met name tarwe en maïs. Door de sterkere dollar verslechtert immers de exportpositie van de VS, waardoor dollar-noteringen voor granen onder druk zijn komen te staan. Onze verwachting is dat de dollar richting het einde van het jaar verder zal versterken, hetgeen ook een plafond voor prijsstijgingen in maïs en sojabonen kan betekenen.
Brazilië
Naast de sinds januari dit jaar sterker wordende dollar heeft ook de alsmaar verzwakkende Braziliaanse munteenheid, de real, een effect op de prijszetting van met name sojabonen en maïs. Brazilië is wereldwijd een top-3 producent en exporteur voor zowel maïs als sojabonen. Als gevolg van economische instabiliteit is de real zelfs gedaald tot een historisch dieptepunt. Anticiperend op een verdere verzwakking zijn Braziliaanse boeren hun productaanbod aan het heroverwegen. Enerzijds gevoed door hogere inkoopkosten van bijvoorbeeld kunstmest (import) en anderzijds wachtend op gunstige afzetcondities (export).
Tot slot speelt ook de positie van de Russische roebel en de Oekraïnse grivna een rol. Beide munteenheden staan onder druk, waardoor het de dynamiek op de wereldgraanmarkt verstoort. Hierdoor lijkt een prijsstijging van met name maïs en tarwe beperkt.
Basisniveau
Zoals hierboven beschreven zijn er vele factoren die de prijsrichting van tarwe, maïs en sojabonen kunnen beïnvloeden. Er zijn er uiteraard nog veel meer te beschrijven, maar op dit moment zijn dit de zogenaamde gamechangers. Het basisniveau van de game wordt bepaald door fundamenten.
De wereldwijde graanoogsten zijn al een aantal jaren op een hoog niveau, waardoor voorraadposities zijn aangesterkt. Ook voor het seizoen 2015/2016 wordt wederom een goede oogst verwacht. Het Internationaal Genootschap voor Granen (IGC) gaat in zijn laatste prognoses zelfs uit van een recordoogst van ruim 2.000 metrische ton (mt), een fractie hoger dan het record van een jaar eerder. Het USDA gaat vooralsnog niet uit van een historische recordoogst, maar als runner-up zal het seizoen 2015/2016 meer dan voldoende graanproducten opleveren.
De vraag voor komend seizoen is niet of er een hoge productie gaat komen, maar waar deze uiteindelijk op uit zal komen. Het sentiment kan echter snel omslaan, waardoor prijsschommelingen tussen de -5 en +5% niet worden uitgesloten, maar de bodem in de prijs lijkt bereikt.
El Niño
Nu de oogst op het noordelijk halfrond in volle gang is, zijn het met name de weersomstandigheden die leiden tot opwaarts potentieel in de prijzen. Zo houdt de toenemende kans op een El Niño event de gemoederen bezig. Anderzijds zorgt droogte in het Zwarte Zeegebied en in grote delen van Australië voor verslechterd sentiment in de tarwemarkt
Desalniettemin handhaven wij onze prognose voor tarwe op USDc/bushel 530 voor het einde van het jaar. Ook voor maïs handhaven wij onze prognoses, met toenemend opwaarts potentieel als gevolg van lagere oogsten. Bij sojabonen zorgt het verslechterde sentiment rondom China voor een lagere bodem onder de prijzen. Dit is voor ons reden geweest om de prognose voor einde jaar aan te passen naar USDc/bushel 875.
Frank Rijkers is sectoreconoom Agrarisch en Food bij ABN Amro
