Wanneer u al deze ontwikkelingen wilt implementeren of uw beleggingsportefeuille wilt verduurzamen, is de eerste vraag: waar begin ik? Het mooie is dat de genoemde ontwikkelingen een aantal dingen gemeen hebben. De gemene delers zijn:

• Begin met het vaststellen van (gekwantificeerde) doelstellingen: zoals het beperken van uw CO₂-voetafdruk met een bepaald percentage of beleggen in overeenstemming met het Akkoord van Parijs;
• Kijk naar de ESG-risico’s in uw portefeuille;
• Wees transparant en breng verslag uit over de vooruitgang die u boekt.

Een nieuwe fase in duurzaam beleggen is aangebroken

Wij zien dit alles dan ook als het begin van een nieuwe fase op het gebied van duurzaamheid. Waar er vroeger nog gezegd kon worden: “ik draag bij aan de bouw van waterputten in Afrika” (en iedereen daarvan onder de indruk was), is de vraag die u vandaag de dag krijgt: hoeveel mensen hebben toegang tot deze put of hoeveel minder kilometers moeten mensen lopen om toegang te krijgen tot schoon water? Beweren duurzaam te zijn op basis van enkele succesverhalen volstaat niet meer. De nieuwe duurzaamheid draait om het leveren van bewijs en daarmee het gebruik van gegevens.

Het begint allemaal met definiëren van wat duurzaamheid (of maatschappelijk of hoe u het ook wilt noemen) voor u is. Omdat er geen duidelijke definities zijn, dient u uw eigen regels vast te stellen. Een goed beginpunt voor de definiëring van verantwoord beleggen, zijn de richtlijnen van het Global Compact van de Verenigde Naties. En daarmee beperkt sowieso het reputatierisico dat met (duurzaam) beleggen samenvalt. Ook kan het ondersteuning bieden bij het stellen van doelen (wat wilt u bereiken?), bijvoorbeeld volledige naleving van deze internationale normen.

Aangezien het Global Compact een reeks op normen (en niet op regels) gebaseerde thema’s is, kan er toch nog een verschil in interpretatie zijn bij de beoordeling van een bedrijf. Bovendien is voor een juiste beoordeling van de beleggingen in uw portefeuille veel (big) data nodig. De uitdaging hier is dus het verzamelen van relevante gegevens (die verder gaan dan alleen screening op beleid) en vervolgens de interpretatie van zowel de verzamelde gegevens als de normen die door het Global Compact zijn vastgesteld.

De tweede stap die u zou kunnen overwegen, is het integreren van ESG-risico’s. Zoals uit rapporten van SASB en Harvard Business University blijkt, is niet elk ESG-thema even relevant voor elk bedrijf of elke sector. Het risico van kinderarbeid op het hoofdkantoor van KPN is vrij klein. Cybersecurity en de privacy van gegevens zijn echter onderwerpen die bij KPN wel degelijk de aandacht behoeven.

Een eerste blik op blootstelling aan materiële duurzaamheidsrisico's in een gediversifieerde portefeuille:

Bron: https://materiality.sasb.org (klik op afbeelding voor meer informatie)

Er zijn twee manieren waarop ESG-risico’s benaderd kunnen worden. De hierboven beschreven benadering is zeer ‘bottom-up’. Er wordt gekeken naar specifieke bedrijven en sectoren. Ook hier is de hoeveelheid gegevens die nodig is om dit op de hele portefeuille toe te kunnen passen gigantisch. Aan de andere kant maakt de beloning die dit oplevert de inspanningen wel degelijk de moeite waard. Onderzoek van Harvard Business University toont consistent beter rendement voor bedrijven die zich specifiek richten op de financieel-materiële duurzaamheidsthema’s.

Een andere benadering van ESG-risico’s is een ‘top-down’-benadering. Er wordt voor de totale beleggingsportefeuille gekeken naar grotere trends en risico’s zoals klimaatverandering of waterstress. Hoe krijgt u hiermee te maken en welk deel van uw beleggingen loopt gevaar? Naast de aandacht voor en implementatie van een CO₂-voetafdruk en een watervoetafdruk, zien we groeiende aandacht voor scenarioanalyses. Deze geven aan welk deel van de belegging gevaar loopt in het scenario waarbij sprake is van een aanpassing van 2 graden. En wat ik kan doen om dit risico te beperken? U kunt zich voorstellen dat het bij dit proces en deze berekeningen allemaal om data draait. En met name de kwaliteit daarvan. Als het om data gaat, is de uitdrukking ‘garbage in, garbage out’ van toepassing: uw resultaat is net zo goed is als de kwaliteit van de ingevoerde gegevens. Een hele industrie op het gebied van koolstof- en waterdata is in ontwikkeling en ze beweren allemaal dat ze het juist hebben of op zijn minst de beste schatting geven.

De meest recente grote trend die we zien - en waarbij gegevens centraal staan - heeft te maken met de 17 SDG’s. Als we alle onderliggende doelen zouden bereiken, zouden we een duurzame samenleving hebben.

Het is dus niet zo vreemd dat, hoewel de SDG’s niet specifiek zijn uitgevonden voor de financiële sector, veel vermogensbeheerders en -bezitters deze doelen omarmen. Eindelijk hebben we een soort zelfverklarend kader voor duurzaamheid. Met het streven om te investeren in deze doelen rijst de vraag hoe u uw specifieke bijdrage kunt meten.

Veel beleggers worstelen met het samenstellen van beleggingsportefeuilles. waarbij rekening wordt gehouden met de impact op milieu en maatschappij. Ook verslaglegging hierover staat nog redelijk in de kinderschoenen. Ondanks de rijke bronnen van niet-financiële gegevens (op MVO-gebied) die beleggers tot hun beschikking hebben via dataleveranciers, als MSCI, Sustainalytics en FTSE, is er een groeiende behoefte aan gegevens over de daadwerkelijke impact. Dit soort data geeft inzicht in beleggingen met een maatschappelijke impact in vergelijking met alternatieven en helpt beleggers beleggingskansen te identificeren met impact op de reële economie.

Een voorbeeld is het beleggen in groene of sociale obligaties. Bij deze obligaties worden de opbrengsten specifiek ingezet voor een maatschappelijk of milieudoel en dus daadwerkelijk een belegging met impact. Maar hoe kan dit effect gemeten worden? Alleen kijken naar uw beheerd vermogen in groene obligaties is een goed begin, maar uiteindelijk niet genoeg. De eerste vraag is of u een belegging in een groene obligatie met het oog op de herfinanciering van bestaande activiteiten of projecten als een grote impact op het milieu beschouwt.

De volgende vraag gaat over de methode die gebruikt wordt om de impact van de gefinancierde activiteiten te berekenen. Worden alle doelstellingen voor de vermindering van de CO₂-voetafdruk door verschillende bedrijven die groene obligaties uitgeven op dezelfde manier vastgesteld?

Als gevolg daarvan rijst de vraag hoe beleggers hun beleggingen sturen en hun impact verbeteren. En gaat het slechts om impact op papier of kunnen we het koppelen aan de reële wereld en de maatschappij? CityWire merkte een naamswijziging op voor een opmerkelijk aantal beleggings-fondsen voor gemene rekening. Deze bevatten ineens de termen ‘duurzaamheid’ of ‘ESG’ (Environmental, Social, Governance), terwijl de samenstelling van de portefeuille in sommige gevallen gelijk bleef. Dit zou mogelijk verband kunnen houden met de groeiende behoefte van beleggers om te kiezen voor duurzame beleggingsoplossingen. Naast de kans om duurzaam te beleggen, brengt dit het risico op eventuele ‘green washing’ met zich mee.

Afhankelijk van uw beleggingsdoelstelling en derhalve de impact die u wilt meten, zullen de kwaliteitseisen voor impactdata strenger worden qua detailniveau en hoeveelheid. Als u bijvoorbeeld streeft naar nul beleggingen in ontbossing, dient u eerst de bedrijven in uw portefeuille te identificeren die bij deze activiteiten betrokken kunnen zijn. Vervolgens zal u de waardeketens in kaart moeten brengen waarin deze bedrijven actief zijn. Ook dient u data te verzamelen over de verandering in landgebruik waarbij deze bedrijven gedurende een bepaalde periode betrokken zijn, door de omvang van het productiegebied te berekenen en te vergelijken met het gebied van het oorspronkelijke ecosysteem dat bestond voordat het bedrijf met zijn activiteiten begon. Tot nu toe zijn er voornamelijk projectmatige en ad-hoc inspanningen op het gebied van gegevensverzameling. Bedrijven zoals Olam, een grote speler op het gebied van landbouwgrondstoffen, investeren bijvoorbeeld in informatiesystemen rondom kleine boerenbedrijven in afgelegen gebieden om de transparantie van de toeleveringsketen en de milieueffecten te verbeteren.

Dit helpt om gedetailleerdere data op een geautomatiseerde manier te verzamelen. Er zijn steeds meer organisaties zoals Satelligence en trase.earth, die impactdata op een gedetailleerder niveau verzamelen en door nieuwe technologieën complete waardeketens beslaan. Dit is een veelbelovende ontwikkeling, omdat het ook meer objectieve data geeft, die vergeleken kan worden met de gerapporteerde duurzaamheidsgegevens van bedrijven zelf.

Sturen op impact steeds belangrijker

Er gaat bij beleggingen een belangrijke verschuiving plaatsvinden in de richting van beleggen met impact, waardoor impactdata des te relevanter worden om te traceren hoe uw investeringen worden ingezet. Hoeveel mensen zijn geholpen met toegang tot financiële middelen, welke basisbehoeften heeft uw belegging ondersteund en welke ecosystemen zijn door uw belegging hersteld?

Ten tweede helpt impactdata u om de allocatie naar beleggingscategorieën te optimaliseren en nieuwe gelden in te zetten op die beleggingskansen die een grote(re) positief maatschappelijk, milieu- en financieel effect hebben. Neem bijvoorbeeld bedrijf X met een groot negatief effect op het watergebruik vanwege de hoge wateronttrekking in gebieden die sowieso al onder druk staan. En kijk dan naar bedrijf Y dat in dezelfde sector actief is met een vergelijkbaar financieel profiel met een klein negatief effect op het watergebruik, dankzij de technologieën voor waterefficiëntie die het geïmplementeerd heeft. In een dergelijke situatie is het vanuit het impactperspectief logisch om beleggingen naar bedrijf Y te verschuiven, met name als u de positieve impact van deze allocatie combineert met het hierboven genoemde financiële rendement. Uiteindelijk moet het gebruik van data om zoveel mogelijk impact te genereren ook meegenomen worden in de financiële overwegingen, voordat een beslissing genomen wordt.

Ten derde laat het zien of uw belegging echt een daadwerkelijke verandering in het gedrag van bedrijven teweegbrengt.

Ten vierde kunt u de impact rapporteren aan de belangrijkste stakeholders: van toezichthouders die u in toenemende mate vragen om transparant te zijn over de duurzame prestaties van uw beleggingen tot deelnemers die steeds vaker willen weten wat de maatschappelijke impact van hun pensioenbeleggingen is.

Het bericht Sturen op impact steeds belangrijker verscheen eerst op The Asset.

En dan nog de droogte. Een neerslagtekort van ruim 300 millimeter. De Rijn die de laagst gemeten stand ooit bereikt. Maar als het dan gaat regenen dan gaat het ook gelijk goed los. De hoeveelheid neerslag is vaak zo groot, dat de grond het vaak niet goed kan verwerken. Ook deze (nu nog) extremen gaan gebruikelijk worden. Het zijn meer dan leuke weetjes. Het zijn ontwikkelingen die een grote financieel economische impact gaan hebben voor producenten, consumenten en beleggers.

De gevolgen zijn nu al dagelijks merkbaar. Door de langdurige droogte zien veel boeren hun oogst grotendeels mislukken met hogere prijzen. Schade ontstaan door het noodweer leverde sommige verzekeraars in de eerste helft van 2016 voor het eerst een miljoenenverlies op. Ondanks deze zichtbare en voelbare effecten zijn we ons nog te weinig bewust van de risico’s die gepaard gaan met klimaatverandering .We zullen ons land en onze gebouwen anders moeten gaan gebruiken en inrichten.  Inmiddels is de overheid wel wakker geschrokken. Deze regering heeft zichzelf gekroond tot het meest duurzame kabinet ooit. Met daarbij een eerste klimaatbeleid in wording. De kosten hiervan worden geraamd op 1 tot 3% van het BBP (zolang de transitie duurt). Het doel is om 49% minder CO₂ uit te gaan stoten in 2030. Het grootste deel van de oplossing moet bij de industrie en de elektriciteitssector vandaan komen. Kolencentrales in Nederland gaan sluiten en de gaskraan gaat dicht. Klimaatverandering en de gevolgen daarvan, zijn hiermee een essentieel onderwerp voor beleggers geworden. Om het klimaatrisico te verkleinen is de primaire reactie om ieder bedrijf dat (het inmiddels vervloekte) CO₂ uitstoot, te mijden. Op zich geen gek idee om op deze manier het klimaatrisico van je beleggingen in te schatten. Toch zijn er een tweetal bezwaren tegen deze methodiek.

Ten eerste is niet ieder bedrijf dat CO₂ uitstoot een risicovol bedrijf. Neem bijvoorbeeld Rockwool. Zij maken isolatiematerialen waarmee huizen minder energie verbruiken. De besparing van CO₂-uitstoot door de producten is 4.000 keer zo groot als de uitstoot van Rockwool zelf! Een toekomstbestendig model zou je zeggen. Ten tweede is niet ieder bedrijf met een lage CO₂-uitstoot zonder meer gevrijwaard van risico’s. Denk aan industrieën die diensten leveren aan bedrijven met een groot klimaatgerelateerd risico, zoals bedrijven die nu de opslag doen van kolen. Deze toeleveranciers blijven buiten schot wat tot minder winstgevendheid op de lange termijn zal leiden. En waar de één omzet zal verliezen, liggen er kansen voor anderen. Zo is het aantal laadpalen voor elektrische auto’s nauwelijks aan te slepen.

Klimaatverandering en de gevolgen voor beleggers zijn een ‘hot topic’. Als je echt wilt profiteren van zowel de kansen als bedreigingen die hiermee gepaard gaan, zal je het hoofd koel moeten houden en zelf goed moeten blijven nadenken. Dat valt niet mee onder deze tropische omstandigheden.

Het bericht Profiteren van smeltend ijs? Houd het hoofd koel! verscheen eerst op The Asset.

Er zijn mensen die de droogte zien als een extreme weersomstandigheid die te wijten is aan klimaatverandering, maar anderen beschouwen het als een uitvloeisel van de hittegolf die we nu eenmaal af en toe meemaken (en die deze keer wat langer duurt dan verwacht). Zo hebben sommige landen en bedrijven zich dan ook goed voorbereid op nog extremere droogteperiodes, terwijl anderen het erop houden dat extreem droge periodes in de nabije toekomst niet vaker zullen voorkomen dan anders. Ze zetten in op de incidentele schaarste op de markt met de daaruit voortvloeiende stijgingen van grondstoffenprijzen. Wat is de beste strategie?

Gevolgen voor milieu en maatschappij

Droogte neemt verschillende vormen aan en houdt verband met andere klimaatgerelateerde parameters met gevolgen voor milieu en maatschappij. Een rechtstreeks gevolg van droogte is de toenemende druk op de watervoorraden waardoor er minder water beschikbaar is. De agrarische sector ervaart de duidelijke gevolgen daarvan. Naar schatting is de kans 1 op 20 dat door hitte, droogte en overstromingen de maisoogst van de grootste producenten in China en de Verenigde Staten elke 10 jaar mislukt[2]. Dat betekent dat voor elke graad Celsius dat de temperatuur stijgt, de opbrengst van mais, soja, tarwe en rijst kan afnemen met 3,1% (soja) tot 7,4% (mais)[3]. Bovendien heeft droogte invloed op de biodiversiteit, bijvoorbeeld doordat er veel minder insecten zijn die een cruciale rol spelen in de voedselsystemen. Daarnaast heeft de droogte ook een negatieve weerslag op de natuurlijke verdedigingsmechanismes van planten en op de voedingswaarde van gewassen, met name in combinatie met de wereldwijde verhoging van de CO2 -uitstoot.

Een ander indirect gevolg is de toename van hittegolven, die grote gevolgen kunnen hebben voor de elektriciteitssector. Wanneer er veel behoefte is aan afkoeling, stijgt de vraag naar energie sterk. In het noorden van China heeft de droogte bijvoorbeeld geleid tot een verhoging van het energieverbruik met 6,3% waardoor het land is overgestapt van waterkrachtcentrales op kolencentrales. Dit voedt dan weer de cyclus van interactieve gevolgen in de vorm van koolstofemissie. Ook wordt het door de droogte lastiger om energiecentrales afdoende te koelen, met het risico op storingen en uitval.

De hitte en het tekort aan schoon drinkwater/voedsel zetten mensen ertoe aan te verhuizen naar plaatsen waar de omstandigheden beter zijn. Dit leidt tot migratiestromen met onbekende politieke en economische effecten. Dit risico werd ook door Generaal Middendorp, adjudant in buitengewone dienst van de Nederlandse Koning, benadrukt toen hij aandacht vroeg voor de destabiliserende werking van verwoestijning voor de situatie in het Midden-Oosten.

Welke financiële risico's brengt de droogte met zich mee?

De met droogte samenhangende financiële risico’s kunnen zowel voortkomen uit klimaatgerelateerde risico’s op de lange termijn als uit financiële kosten op de korte termijn. Dit laatste kwam bijvoorbeeld recentelijk naar voren bij Energias de Portugal (EDP).  De opbrengsten voor het 2e kwartaal 2018 van dit bedrijf worden hoogstwaarschijnlijk beïnvloed door de aanhoudende droogte op het Iberisch schiereiland. Het bedrijf heeft zijn voordelige waterkracht-energie moeten vervangen door een duurdere conventionele energiebron. In 2017 hadden verschillende periodes van droogte het bedrijf al een negatief effect van zo’n € 300 miljoen gekost.

Ongeacht wat uw vooruitzichten als financiële instelling zijn, u doet er goed aan de aan droogte gerelateerde risico’s en kansen in kaart te brengen. Eén van de tools die zijn ontwikkeld om financiële instellingen te helpen bij het identificeren van de risico’s van hun portefeuilles, is de tool voor het testen van droogtestress[4]. Deze geeft inzicht in de waterrisico’s waaraan bedrijven worden blootgesteld en de faalkans van het bedrijf, aan de hand van verschillende scenario’s. De uitkomsten omvatten de rechtstreekse risico’s die samenhangen met de beschikbaarheid van water maar ook indirecte gevolgen zoals watertekort en verstoringen in de toeleveringsketen vanwege waterschaarste.

Verwacht wordt dat een toenemend aantal bedrijven en financiële instellingen via verschillende scenario’s inzicht gaan verschaffen in de gevolgen van klimaatgerelateerde kwesties, zoals droogte, voor het creëren van ondernemings-waarde (ook een aanbeveling van de Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD)).

Maar droogte biedt ook financiële kansen

Agrarische bedrijven kunnen op korte termijn voordeel kunnen behalen uit droogte wanneer de opbrengsten van de gewassen op de markt of voor een deel van het jaar tegenvallen, zodat door schaarste de prijs wordt opgedreven. Voor de langere termijn doen zich kansen voor in de vorm van technologische innovatie zoals droogtebestendige hybriden of nutriënt-efficiënte genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s) om een mogelijk voedseltekort tegen te gaan. Ook op het gebied van een verbeterde toegang tot schoon drinkwater worden er veelbelovende initiatieven ontwikkeld, zoals zuiveringstechnieken voor afvalwater die voordeliger kunnen worden dan ontziltingsinstallaties of ontvochtigings-technologieën, waarbij water wordt verkregen uit verdamping. Innovatie roept om onderzoek naar de langetermijneffecten op het maatschappelijk welzijn.

Voordeel behalen uit droogte in de financiële sector kan door financiering van behoud en herstel, bijvoorbeeld door te investeren in vastgoed en stedelijke zones waarin groen, bodem en natuurlijke processen worden geïntegreerd. Ook het financieren van duurzame landbouw via bedrijven die bepaalde boomsoorten planten die veel schaduw geven, de bodemtemperatuur omlaag brengen en het vocht in de bodem vasthouden.

Er zijn dan ook diverse redenen waarom beleggers zich zouden moeten bekommeren om droogte en de vele gevolgen die daarmee samenhangen.

Want één ding is zeker: er staat ons een onzekere, maar spannende tijd te wachten.

Het bericht Droogte: beleggen in het heetst van de strijd! verscheen eerst op The Asset.

Biodiversiteit is de hoeksteen van ons natuurlijk kapitaal. Onder natuurlijk kapitaal wordt verstaan de voorraden natuurlijke hulpbronnen als planten, water, mineralen en dieren en de processen waardoor deze beschikbaar komen (zoals een gezonde bodem, gezonde bossen, oceanen, etc.). Al deze zaken vallen onder het begrip ‘ecosysteemdiensten’. Van landbouw tot de energiesector en van mijnbouw tot de farmaceutische sector: de meeste bedrijven kunnen niet zonder deze ecosysteemdiensten die biodiversiteit beschikbaar maakt. De totale waarde van de ecosysteemdiensten die een open oceaan levert, is becijferd op 490 int$/ha/jaar. Natte kustgebieden leveren een geschatte waarde van maar liefst 190.000 int$/ha/jaar[1].
Behalve dat biodiversiteit van essentieel belang is voor diverse sectoren, heeft het ook hoge prioriteit bij overheden en binnen de academische wereld. Biodiversiteit is één van de negen maatstaven voor de draagkracht van onze planeet (planetary boundaries), gekoppeld aan zeven duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN (expliciet SDG 14 en 15), onderwerp van een VN-verdrag en de focus van een platform van de Europese Commissie. Het onderwerp staat bij veel belanghebbenden dan ook hoog op de agenda staat.

Biodiversity in de praktijk

Het is daarom niet verrassend dat veel bedrijven hun activiteiten in het kader van duurzaam ondernemen en beperking van de ketenrisico's inmiddels afstemmen op het voorkomen van biodiversiteitsverlies. Zo stimuleert Starbucks haar boeren om koffie in de schaduw te verbouwen door bomen te planten die niet alleen als habitat dienen voor natuurlijke ongediertebestrijders en bestuivers, maar tegelijk ook de bodemgesteldheid verbeteren (zie onderstaande afbeelding)[2]. In Spanje maakt Aqualia, een aanbieder van water-infrastructuur, ten behoeve van een doeltreffend waterbronbeheer gebruik van hydraulisch inzaaien, een methode voor het herbeplanten van grond en het voorkomen van bodemerosie[3]. Ondertussen ontwikkelt PharmaMar ingrediënten voor geneesmiddelen geïnspireerd op natuurlijke moleculen die worden aangetroffen in mariene ecosystemen. Daarbij maakt zij geen gebruik van gemechaniseerde sleepnetvisserij of baggerwerkzaamheden, maar van diepzeeduikers die handmatig monsters verzamelen (dit alles ter bescherming van de lokale flora en fauna)3.

Een voorbeeld van waardecreatie

Bij boslandbouw wordt het planten van bomen of struiken gecombineerd met het verbouwen van gewassen ter versterking van de biodiversiteit, bodemverrijking, voorkomen van erosie, terugdringen van plagen en ziektes etc. om zo de landbouwopbrengsten te vergroten.

Unilever kijkt bijvoorbeeld naar biodiversiteit in hun supply-chainstrategieën via hun Biodiversity Action Plan en 2020 Net Zero Deforestation-doel en neemt actieve stappen om diverse maatregelen te implementeren. Hierdoor wordt de duurzaamheid van de landbouwsystemen op de lange termijn gewaarborgd. Andere bedrijven vormen daarentegen een beleggingsrisico (zoals Wal-Mart Stores Inc.). Dit bedrijf heeft via het ontwikkelen van land voor hun activiteiten consequent een negatieve impact op biodiversiteit door de vernietiging van de leefomgeving die bekend staat als thuishaven van bedreigde soorten.In al deze voorbeelden worden door het bevorderen van biodiversiteit en/of het voorkomen van het verlies daarvan langetermijnrisico's beperkt en zakelijke kansen gecreëerd.

De vraag is dus waarom vermogensbeheerders en -bezitters nog steeds niet met een strategisch oog naar biodiversiteit kijken en waarom biodiversiteit tot op heden niet gewoon deel uitmaakt van een verantwoorde beleggingsstrategie?

Moeilijk te concretiseren, maar een groeiend belang

Onze ervaring leert dat daar twee belangrijke redenen voor zijn. Anders dan andere aspecten van natuurlijk kapitaal is het financiële belang van biodiversiteit (“diversiteit binnen soorten, tussen soorten en van ecosystemen”) nog niet in het gewone denken verankerd[4]. In tegenstelling tot de relatief directere gevolgen en risico’s van bedreigde voorraden mineralen of waterreserves wordt biodiversiteitsverlies als indirect risico aangemerkt en worden de afhankelijkheden daarvan als onduidelijk ervaren. Dit heeft te maken met de complexe dynamiek van ecosystemen en met het aantal benodigde interacties tussen de verschillende spelers binnen een ecosysteem om natuurlijk kapitaal te genereren. Zie figuur hiernaast die deze complexiteit voor bodems toont.

Ten tweede zijn biodiversiteit en het verlies daarvan voor veel belanghebbenden en met name voor financiële instellingen moeilijk in cijfers uit te drukken. Er is geen consensus over welke indicatoren van belang zijn of praktisch gezien gemeten kunnen worden. Ook is er geen eenduidigheid over welke aanpak moet worden gehanteerd; niet alleen voor de ecologische voetafdruk, maar ook voor alternatieve cijfers over preventieve schadebeperkende strategieën. Voorts blijven de verslaglegging en data op ondernemingsniveau uiterst versnipperd, wat het ontwikkelen van methodologieën bemoeilijkt.

ACTIAM is van mening dat rekeninghouden met biodiversiteit van fundamenteel belang is voor haar verantwoorde beleggingsbeleid. Biodiversiteit sluit niet alleen aan bij de kernthema's van ACTIAM; biodiversiteit heeft invloed op en wordt beïnvloed door land, water en klimaat, maar genereert op de lange termijn ook financiële en maatschappelijke rendementen.

De complexe interacties van flora, fauna en natuurlijke processen binnen bodems ondersteunen bodemfuncties die ecosysteemdiensten leveren

Op dezelfde manier hebben vermogensbezitters een belang bij het in acht nemen van biodiversiteit, omdat het een mogelijk financieel risico is dat financiële verliezen kan veroorzaken. Momenteel focussen veel institutionele beleggers zich uitsluitend op de effecten van klimaatverandering als onderdeel van de bredere context rondom afstemming op het 2ºC klimaatdoel van Parijs. Het wordt echter steeds belangrijker om ook de mogelijke financiële risico’s in te schatten die gekoppeld zijn aan biodiversiteitskwesties, zoals ontbossing, verandering van landgebruik en vernietiging van ecosystemen. In het bijzonder, omdat deze kwesties de koolstofafvang en -opslagcapaciteiten beïnvloeden, om nog maar te zwijgen van de materiële risico's van verlies aan biodiversiteit in bepaalde sectoren. Naast bedrijven zoals het eerdergenoemde PhamaMar (waarvan de ontwikkeling van farmaceutische producten rechtstreeks afhankelijk is van de biodiversiteit van mariene ecosystemen) zijn bedrijven die afhankelijk zijn van natuurlijk kapitaal en ecosysteemdiensten kwetsbaar voor dergelijke risico's. Van 265 bedrijven in 6 industrieën (gediversifieerde metalen, voedingsproducten, olie en gas, papierproducten en bosbouw, edele metalen en staal) rapporteert 80% al over biodiversiteit en natuurlijk kapitaal in de vorm van geïdentificeerde risico’s[5]. Bovendien nemen regeringen (bijvoorbeeld Frankrijk) in toenemende mate biodiversiteit op in hun regeringsbeleid, wat beleggingskansen zou kunnen bieden.  [5] MacLaughlin, van der Kruijf & van Dijk (2015). Biodiversity in the Spotlight? Assessing the coverage and quality of reporting on the issues of land use, biodiversity, water and product sustainability by companies worldwide, Sustainalytics, Amsterdam.

Rol voor beleggers weggelegd

ACTIAM is altijd toonaangevend geweest om biodiversiteit in de beleggingsbeslissingen te integreren.

Alle beleggers kunnen binnen hun portefeuille biodiversiteit een rol laten spelen en impact creëren, bijvoorbeeld door beleggingen in groene obligaties.

Zo hebben wij in 2017 een deel van ons vermogen belegd in deze categorie en daarmee bijgedragen aan SDG’s 14 en 15, (Leven op het Land en Leven in het Water). Ook kunnen beleggers het belang van een goede verslaggeving inzake biodiversiteit blijven benadrukken door een methodologie te implementeren voor het beoordelen van zogenaamde green and social bonds^[6].

Actief eigenaarschap kan ook een instrument zijn om binnen beleggingen aandacht te besteden aan biodiversiteit. Zo hebben wij dit jaar 15 bedrijven in Azië, Latijns-Amerika en Europa aangesproken (via ons engagementprogramma) op biodiversiteitsonderwerpen. Het betrof bedrijven in de sectoren olie en gas, papier, voedingsmiddelen, metaal en mijnbouw. Ook kunnen beleggers hun stemrecht uitoefenen inzake initiatieven ter voorkoming van ontbossing en verontreiniging door pesticiden en bescherming van de volksgezondheid en bestuivers.

Vermogensbeheerders nemen veelal het initiatief tot het delen van kennis rondom biodiversiteit. ACTIAM neemt de leiding bij de dialoog over het bepalen van de ambities op het EU-platform Bedrijven & Biodiversiteit, Ook werken wij samen met ASN Bank, CDC Biodiversité en andere partners aan de ontwikkeling van een methode voor het meten van de biodiversiteitsvoetafdruk voor financiële instellingen. Daarnaast werken wij rechtstreeks samen met het Cambridge Conservation Initiative om biodiversiteit te integreren in waarderingen in het kader van het Natural Capital Protocol.

Wij zijn dan ook van mening dat beleggers zelf het initiatief moeten nemen om biodiversiteit in hun beleggingsbeslissingen te integreren. Gezien de initiatieven en platforms zoals het Business and Biodiversity Offset Programme (BBOP), de Conferentie van de Partijen (COP) inzake het VN-verdrag Biologische Diversiteit en de door ACTIAM ondertekende Cancun Business and Biodiversity Pledge, lijkt het momentum daar voor beleggers. Een bemoedigende ontwikkeling met potentieel positieve effecten voor zowel ons financiële als ons natuurlijke kapitaal.

Het bericht Integreer biodiversiteit in uw beleggingsbeleid! verscheen eerst op The Asset.