Een van de belangrijkste vragen welk effect de zogenoemde ESG-duurzaamheidsfactoren (Environmental, Social en Governance) hebben op de beleggingsrendementen. Beleggers zien dat het beleid van bedrijven op het sociale, juridische en morele vlak een wezenlijke invloed kan hebben op de bedrijfsprestaties.

Een dodelijk ongeval dat leidt tot de sluiting van een mijn zal een duidelijk negatieve invloed hebben op de financiële resultaten van het bedrijf in kwestie en op de koers van het aandeel. Dit geldt ook voor activiteiten die het milieu raken. Het emissieschandaal bij Volkswagen of de olieramp rond BP zijn daarvan sprekende voorbeelden.

Een langjarig onderzoek op dit vlak is gedaan door Robert G. Eccles, Ioannis Ioannou and George Serafeim van de Harvard Business School in 2011 (‘The Impact of Corporate Sustainability on Organizational Processes and Performance’). Over een periode van achttien jaar verzamelden deze onderzoekers gegevens over twee groepen van Amerikaanse bedrijven. Hun bevindingen toonden aan dat in die periode bedrijven die uit eigen beweging een stevig milieu- en sociaal beleid voerden op de lange termijn aanzienlijk beter presteerden dan bedrijven die dit nauwelijks deden, zowel wat betreft de aandelenkoers als het financieel rendement.

Vernieuwend onderzoek

Bedrijven die zich wat betreft milieu en sociale kwesties op de toekomst richtten, profiteerden daar dus ook van. Een duidelijke conclusie, maar een die uiteindelijk nieuwe vragen opriep over de precieze relatie tussen duurzaamheid en rendement. Voor NN Investment Partners aanleiding om meer onderzoek hiernaar te initiëren. Samen met het European Centre for Corporate Engagement (ECCE) van de Universiteit Maastricht hebben wij daarom in 2016 een studie gedaan naar het effect van ESG-factoren op de beleggingsrendementen van wereldwijde aandelenportefeuilles.

Het onderzoek van ECCE en NN Investment Partners gaat op drie terreinen verder dan andere studies. Ten eerste analyseerden we een internationale dataset van meer dan 3000 bedrijven over de periode 2010-2014 uit ontwikkelde markten en concentreerden wij ons dus niet uitsluitend op de Amerikaanse markt.

Ten tweede keken wij in deze studie niet alleen naar portefeuilles die worden samengesteld op basis van de ‘absolute’ ESG-scores van bedrijven, maar ook naar portefeuilles die zijn gevormd op basis van veranderingen (oftewel momentum) in de ESG-scores. Een bedrijf dat in één jaar zijn ESG-score ziet toenemen van bijvoorbeeld 60 naar 65 heeft dan een positief momentum in ons onderzoek, terwijl een bedrijf dat zijn ESG-score ziet afnemen van 60 naar 52 een negatief momentum heeft.

Ten derde maakten we gebruik van twee gerenommeerde ESG-researchdatabases: van Sustainalytics en van Governance Metrics International (GMI, nu onderdeel van MSCI). Hierdoor konden we een brede waaier aan verzamelde en uitgesplitste ESG-scores in de analyse integreren. De analyses richtten zich op de zogeheten Sharpe ratio’s als relevante indicatie van de performance. De Sharpe ratio geeft de verhouding aan tussen het genomen risico en het rendement. De rendementen werden gecorrigeerd voor marktkapitalisatie- en sectorafwijkingen.

Momentum is bepalend

De uitkomsten van het onderzoek wezen uit dat absolute ESG-scores weinig zeggen over het uiteindelijke beleggingsrendement. Bedrijven die werden gezien als het meest duurzaam in hun sector leverden niet automatisch en consequent betere financiële prestaties. Wel bleek de ‘verandering’ in duurzaamheidscores, het momentum, van doorslaggevend belang. Bedrijven met een positief momentum lieten een aanzienlijk betere koersontwikkeling zien dan ondernemingen met een stagnerend of negatief momentum.

In feite beloonden beleggers bedrijven die hun duurzaamheidsbeleid steeds verder aanscherpten meer dan bedrijven die al op een hoog niveau zaten en verder weinig actie op dat gebied ondernamen. Als men keek naar welke verbeteringen het meest gewaardeerd werden door beleggers, bleken dat met name aanscherpingen op het gebied van goed ondernemingsbestuur te zijn (corporate governance) en in mindere mate milieu en sociaal beleid.

Uitsluiting loont

Een andere opvallende uitkomst was dat uitsluiting van ondernemingen die betrokken zijn bij controversiële activiteiten op het gebied van milieu, mensenrechten of ondernemingsbestuur (volgens de criteria van Sustainalytics) eveneens een opvallend positief effect had.

Dat geldt niet alleen voor ernstige controverses, maar ook minder zware incidenten bleken fors op het resultaat te wegen. Werden al deze bedrijven uit de portfolio’s geweerd, dan lag de Sharpe ratio fors hoger dan in portfolio’s waarbij het volledige beleggingsuniversum werd benut.

In de praktijk

Hoe zijn deze uitkomsten van het onderzoek te gebruiken in de praktijk? Het bovengenoemde BP en Volkswagen hadden voorafgaand aan de incidenten waar zij bij betrokken waren een opvallend goed duurzaam imago en maakten deel uit van bekende duurzaamheidsindices zoals de FTSE4Good Index en de Dow Jones Sustainability Index. De hoge ESG-scores van beide bedrijven speelden een belangrijke rol in de selectie voor deze indices. Maar een verdere analyse van de ESG-informatie van deze ondernemingen toonde echter meerdere

ESG-controverses aan en, zeker in het geval van Volkswagen, een negatief ESG-momentum. Het toepassen van de bevindingen van ons onderzoek zou in deze gevallen dus hebben kunnen helpen om een belegging in deze aandelen te vermijden. Het is dus zeker de moeite waard om behalve naar absolute ESG-scores ook te kijken naar het momentum in de duurzaamheidsscores.

Daarnaast is uitsluiting een relatief gemakkelijke manier voor beleggers om het rendement te verbeteren, zo blijkt uit het onderzoek. Deze bevinding gaat overigens in tegen het nog vaak voorkomende idee dat uitsluiting het rendement juist geen goed doet.

Diepgravende analyse

NN Investment Partners brengt de uitkomsten van het onderzoek onder meer in de praktijk door in onze duurzame portefeuilles meer ondernemingen op te nemen met een sterk positief duurzaamheidsmomentum. Daarnaast kijken wij continu of bedrijven mogelijk betrokken zijn bij controversiële activiteiten. De voorliggende studie is voor ons echter zeker niet het eindpunt. Er is nog veel ruimte voor verder onderzoek naar ESG-gerelateerde onderwerpen en de optimale portfolioconstructie.

Nu de vraag naar verantwoorde beleggingsportefeuilles toeneemt, neemt uiteraard ook de belangstelling voor de beste toepassing en meting van ESG-factoren in afzonderlijke branches, regio’s of beleggingscategorieën toe. Wij richten ons dan ook graag op vraagstukken waar tot nu toe weinig onderzoek naar beschikbaar is. Op relatief korte termijn ronden we in samenwerking met ECCE een studie af naar de relatie van ESG en het rendement van opkomende aandeelmarkten. In 2017 zijn onze pijlen gericht op de markt voor bedrijfsobligaties. Kortom, er is voldoende onderzoeksmateriaal voor de komende jaren.

Het bericht Momentum bepalend bij duurzaam beleggen verscheen eerst op The Asset.

Obesitas behoort tot de drie grootste mondiale problemen waarmee de mens wordt geconfronteerd. De wereldbevolking is in de afgelopen 35 jaar zwaarder geworden. Meer dan 1,9 miljard volwassenen waren in 2014 te zwaar. En volgens de World Health Organization (WHO) was een derde van hen zwaarlijvig. De WHO voorspelt dat het aantal te zware en obese kinderen onder de vijf jaar zal toenemen van ongeveer 42 miljoen in 2013 tot 70 miljoen in 2025.

In 2014 deed het McKinsey Global Institute onderzoek naar de huidige impact op de maatschappij van veertien grote door de mens veroorzaakte problemen. Volgens deze studie is obesitas één van de drie grootste mondiale sociale lasten die de mens heeft veroorzaakt. De bevindingen van McKinsey stellen dat obesitas de wereld jaarlijks 2 biljoen dollar kost en de oorzaak is van 5% van de sterfgevallen.

Suikerexplosie

McKinsey’s schattingen van de economische last van obesitas omvatten de kosten van het verlies van economische productiviteit door het verlies van productieve levensjaren, directe kosten voor de gezondheidszorg en de investeringskosten die nodig zijn om de impact van obesitas te beperken.

De voedingsindustrie voegt steeds meer suiker toe aan voedsel. De consument is zich daar in de meeste gevallen niet van bewust, want dit wordt doorgaans gemaskeerd. Allerlei producten, van water met een smaakje tot worstjes, mayonaise en zelfs brood, bevatten suiker om ze beter verteerbaar en langer houdbaar te maken.

Suiker heeft geen voedingswaarde, geeft geen vol gevoel en vormt een belangrijke factor bij het ontstaan van obesitas en diabetes. Volgens Robert Lustig, een Amerikaanse pediatrische endocrinoloog aan de Universiteit van Californië (ook wel ‘Dr. Sugar’ genoemd), vormen fructose (te veel) en vezels (onvoldoende) de hoekstenen van de obesitas-epidemie.

Hij wijst er ook op dat 20% van de zwaarlijvige mensen een volkomen normale metabolische activiteit hebben. Tegelijkertijd loopt 40% van de mensen met een normaal gewicht risico, omdat ze zonder het te weten last hebben van een verstoorde stofwisseling.

Meerdere kansen

Obesitas kan worden voorkomen, maar het is een wereldwijd fenomeen dat niet snel zal verdwijnen. Overal ter wereld proberen overheden actief de directe en indirecte kosten van obesitas te verlagen. Ze zetten daarbij allerlei wapens in, van belasting op ongezonde producten tot subsidies voor programma’s op het gebied van bijvoorbeeld de ontwikkeling van de geneeskunde.

Ook het bewustmaken van een gezond eetpatroon is een belangrijk instrument in de programma’s van de overheden. Veel volksgezondheidsorganisaties dringen aan op strengere eisen in de etikettering van levensmiddelen en marketing die op kinderen is gericht. Daarnaast pleiten ze ten gunste van een sterker herformuleringsprogramma voor voedsel dat is gericht op ongezonde ingrediënten, zoals suiker, vet en zout.

In de private sector zet een toenemend aantal bedrijven zich proactief in voor het bevorderen van gezond leven. De strijd tegen obesitas en de groeiende publieke bewustwording van de voordelen van een gezondere levensstijl creëren meerdere kansen voor beleggers. Bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg, biotechnologie en op consumptie gerichte sectoren. Denk daarbij aan gezonde voeding, wellness en fitness.

Medische industrie

De wereldwijde medische industrie investeert fors in onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot diabetes en obesitas. Er wordt direct geïnvesteerd in de ontwikkeling van een kunstmatige alvleesklier, zodat patiënten zonder insuline-injecties kunnen, en in maagbanden, waardoor patiënten minder eten. Indirecte investeringen gaan naar medische hulpmiddelen die zich richten op hart- en vaatziekten, die een gevolg kunnen zijn van zwaarlijvigheid.

In de voedings- en drankenindustrie zijn de groeiverwachtingen voor natuurlijk en biologisch eten en drinken vrij hoog, gegeven de gunstige perceptie rond deze producten en hun hoge verkoopmarges.In andere consumentenmarkten kunnen aandelen met exposure naar thema’s als fitness, lichamelijke activiteit en sportkleding profiteren van het toenemende aantal sportende mensen.

Het bericht Gezondheidsverlangen stuwt gezond beleggen verscheen eerst op The Asset.

Hackers, criminelen en buitenlandse regeringen hebben hun diefstal-, fraude- en sabotageactiviteiten aangepast aan deze steeds sterker verbonden wereld. De toenemende dreiging van cybercriminaliteit, en de mogelijkheden die dit creëert, is een nieuw aspect van verantwoord beleggen.

De acties van de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden hebben databescherming stevig op de agenda van bedrijven gezet en het onderwerp onderdeel gemaakt van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De onthullingen van de voormalige medewerker van de Amerikaanse veiligheidsdienst, de NSA, legden de omvang van het overheidstoezicht op internetcommunicatie bloot.

Een misvatting

Bedrijven als Facebook en Google moesten zich ‘verdedigen’ toen duidelijk werd dat zij op juridische gronden de gegevens van gebruikers aan de Amerikaanse overheid hadden overhandigd.

Een veel voorkomende misvatting is dat belagers buitenstaanders zijn. Helaas zijn het heel vaak juist insiders: een (voormalige) werknemer, een dienstverlener of een geautoriseerde gebruiker van interne systemen. We zijn ons dikwijls niet bewust van deze incidenten met insiders en we onderschatten de impact ervan.

Uit het 2014 US State of Cybercrime-onderzoek van PwC onder meer dan 500 managers van Amerikaanse bedrijven, rechtshandhavingsinstanties en overheidsinstellingen bleek dat slechts 49% van alle respondenten een plan had liggen tegen zulke interne bedreigingen.

Cyberrisicomanagement

Uit een rapport van het Centrum voor Strategische en Internationale Studies (CSIS) uit juni 2014 bleek dat cybercriminaliteit de Verenigde Staten, China en Duitsland samen jaarlijks ongeveer 200 miljard dollar kost. Een blik op het zakenleven laat zien dat veruit de meeste bedrijven hun cyberrisicomanagement nog aan het ontwikkelen zijn.

Ze proberen beter te begrijpen welke informatie moet worden beschermd, wie het op hun gegevens heeft gemunt en welke afweermechanismen het meest effectief zijn. Het is echter niet alleen maar slecht nieuws. De cyberspace is voortdurend in ontwikkeling en bedrijven staan te popelen om nieuwe technologieën te implementeren, zoals het gebruik van het internet voor het ontwikkelen van nieuwe kanalen en het gebruik van cloud-diensten.

Deze ontwikkelingen creëren enorme mogelijkheden, maar brengen ook onvoorziene risico’s met zich mee. De cyberbeveiligingssector groeit snel, en bedrijven die op deze opkomende trends inspelen, hebben de potentie om waarde te creëren. De meest succesvolle organisaties die vandaag de dag het best bestand zijn tegen cybercriminaliteit stellen mensen aan die alle activiteiten in de cyberspace overzien en het management adviseren.

Het voortouw van Vodafone

Een van de belangrijkste vragen op het gebied van gegevensbescherming is of bedrijven te makkelijk informatie aan overheden overdragen. Vodafone heeft in deze discussie het voortouw genomen door verzoeken van overheden om persoonlijke klantgegevens in elk van de 29 landen openbaar te maken.

Hoewel de belangrijkste spelers al veel stappen in de goede richting hebben gezet, is er nog een lange weg te gaan. Technologische systemen worden complexer en dus moeilijker te beveiligen. Procedures moeten worden vereenvoudigd en afhankelijkheden moeten worden teruggebracht. Bijvoorbeeld via minder geïntegreerde systemen.

Managers moeten ook tijdig maatregelen nemen om de cyberbeveiliging van hun bedrijven aan te scherpen. Dit zal uiteindelijk ook zorgen voor meer samenwerking tussen bedrijven en partners op het gebied van publiek en internationaal beleid en tot meer collectieve en systematische reacties.

Bedrijven moeten ervoor zorgen dat klanten hen vertrouwen. Dit kan deals maken of breken. De private en publieke sectoren moeten meer investeren in het aantrekken, behouden en belonen van talenten op het gebied van cyberbeveiliging. Een mogelijkheid is het bieden van kansen aan ‘kwaadwillende’ hackers, zodat zij als ‘goedwillende’ hackers binnen het bedrijf aan de slag kunnen.”

Hoe hierop inspelen?

Beleggers kunnen op vele manieren profiteren van het databeveiligings- en privacy-thema. Bijvoorbeeld door te beleggen in bedrijven waarvan de bedrijfsmodellen duidelijk zijn gekoppeld aan de bescherming van consumenten en content, cruciale infrastructuur, het versleutelen van gegevens, bedrijfsveiligheid, firewalls, inbraakdetectie en beveiliging van mobiel en online dataverkeer.

Het is ook belangrijk om in alle sectoren inzicht te hebben in hoe goed bedrijven zijn beschermd tegen cyberaanvallen en welke initiatieven ze hebben genomen op het gebied van gegevensbescherming en privacy. Bij NN Investment Partners zijn wij van mening dat cyberbeveiliging speciale aandacht van bedrijven verdient. We dringen er bij hen op aan om gevoelige informatie die klanten hen hebben toevertrouwd zorgvuldig te beschermen.

Het bericht De kansen door cyberpiraterij verscheen eerst op The Asset.