De volatiliteit is nog altijd hoog als gevolg van de wereldwijd genomen maatregelen om verspreiding van het coronavirus te vertragen.

Onzekerheid over wanneer en op welke wijze economieën weer opengaan en wat de gevolgen op lange termijn zullen zijn qua groei en werkloosheid, houdt beleggers in de greep. Meningen verschillen over hoe lang de maatregelen zullen moeten duren (en hoe snel economische groei erna weer kan herstellen) na een verwachte recorddaling van het wereldwijde Bruto Nationaal Product (BNP) in het tweede kwartaal 2020.

PMI voor productie en service-industrie Eurozone

Bron: Refinitiv Datastream, 20 april 2020

De potentiële initiële impact op de activiteit van gedeeltelijk of volledig stilleggingen van de economie

* Als percentage van BNP bij constante prijzen.
Bron: Jaarlijkse nationale rekeningen van de OESO; OESO Handel in database met toegevoegde waarde; Statistieken Korea; Statistieken Nieuw-Zeeland; Braziliaans Instituut voor geografie en statistiek; en OESO-berekeningen, 14 april 2020.

Sommige sectoren hebben momenteel minder last van de maatregelen rondom het coronavirus dan andere, zoals bijvoorbeeld audiovisuele sectoren, datacenters en andere digitale diensten, maar ook cruciale levensmiddelen-producenten, voedseldistributeurs en zelfs doe-het-zelfzaken binnen de detailhandel alsook de bouwsector. Zoals altijd kunnen ook nu individuele aandelenselecties het verschil maken voor beleggers. We nemen de diverse sectoren onder de loep.

Winnaars

Wij zien dat er relatief sterke vraag blijft naar aandelen van onafhankelijke producenten van schone energie (zogenaamde Independent Power Producers, IPPs) zoals Brookfield, Enclavis, Scatec, Atlantica, Falck, Albioma, Nextera en Solaria. Gedreven door de wetenschap dat energie een primaire levensbehoefte blijft, de omzet van deze IPPs voortdurend is door langer lopende afnamecontracten of zelfs langlopende teruglevertarieven en dus een bepaald minimumniveau zullen behouden, lijken producenten van hernieuwbare energie een betrekkelijk veilige haven. IPPs worden door het groeiend volume een eigen beleggingscategorie en koersen hebben vanwege het decentrale karakter steeds minder correlatie met olie.

Een andere interessante niche vormt momenteel de digitale gezondheidszorg. Bedrijven als Teledoc in de Verenigde Staten (die zich richt op medische telefoon/ videodiagnoses en -behandelingen) en Ping An Health and Technology in Hong Kong (actief in software voor gezondheidszorg o.a. voor online medische consulten). Beide bedrijven zijn nog niet winstgevend, maar door de huidige omstandigheden kan de vraag naar hun diensten en producten, nu en in de toekomst, versnellen.

Aandelen van levensmiddelenbedrijven blijven uiteraard relatief goede veilige havens die voorzien in primaire levensbehoeftes. De “Beta” van deze aandelen blijft relatief laag. Ook in tijden van extreem groeiende geldhoeveelheden (de Fed, de Europese Centrale Bank en andere centrale banken duwen nog meer liquiditeit de wereldwijde economieën in dan in 2008/2009) en daarmee op de loer liggende inflatie, bieden bijvoorbeeld Unilever en Ahold Delhaize een relatief goede bescherming. Beide bedrijven hebben YTD Europese indices verslagen. In de foodservice- (Sligro) en drankensector (Heineken) zal het vraagverlies vanuit de horeca slechts gedeeltelijk gecompenseerd worden door thuisconsumptie.

YTD gewogen gemiddelde totale aandeelhoudersrendement in lokale valuta per sector (%)¹
Breedte kolommen is start marktkapitalisatie in $

Bron: Mckinsey & Company, 13 april 2020

YTD distributie aandeelhoudersrendementen per sector¹

Bron: Mckinsey & Company, 13 april 2020

Verliezers

In de internationale luchtvaart-, hotel-, horecasector en daarmee samenhangende niches van de vastgoedbranche zal het voorlopig lastig blijven. Sommige landen die na een periode van doorgaande maatschappelijke afstand (social distancing) opengingen, zoals Singapore en Zuid-Korea, geven aan rekening te houden met ook toekomstige tijdelijke en regionale “inteligente lockdowns”.

Het is aannemelijk dat de horeca en de reisbranche daarmee geen V-shape recovery zullen bewerkstelligen. Voor sommige landen afhankelijk van toerisme zoals Spanje en Italië, die toch al achterbleven qua hervormingen en staatsschuldenafbouw, zal dat een grote extra uitdaging zijn. Het valt tevens te verwachten dat veel bedrijven de komende tijd door het uitgeven van nieuwe aandelen of uitgeven van goedkoop schuldpapier hun balans zullen proberen te verstevigen.

Horizon

Of we de bodem van indices al gezien hebben, is de grote vraag. Zoals eerder gezegd: veel zal afhangen van de duur en reikwijdte van de maatregelen tegen het coronavirus en in hoeverre overheden het aandurven de economie te openen om werkgelegenheid (deels) te redden. Het BNP groeiherstel en daarmee samenhangende consumentenuitgaven (65%-70% van BNP) zijn er van afhankelijk.

De potentiële initiële impact van gedeeltelijk of volledig stilleggingen op de particuliere consumptie

Bron: jaarlijkse nationale rekeningen van de OESO; Statistics Bureau, Japan; en OESO-berekeningen, 14 april 2020

Economieën zullen zich met de tijd ook leren aanpassen, flexibeler worden en beter kunnen omgaan met snelle en tijdelijke lockdowns. Tevens zal er wellicht sneller dan verwacht een medicijn op de markt komen en erna een vaccin. Toch hebben veel analisten inmiddels veel winstprognoses voor bedrijven al naar beneden bijgesteld.

Op basis van mogelijk nog toekomstige negatieve bijstellingen van winstverwachtingen èn het recente herstel in koersen (de term bear-market rally valt veelvuldig) – lijken aandelen niet heel erg goedkoop meer. Ook in februari 2009 was er nog nergens een teken van reëel economisch herstel uit de crisis en toch begonnen aandelen vanaf dat moment al met een langdurige rally. Afhankelijk van het moment waarop maatregelen tegen corona kunnen worden opgeheven, blijft er zicht op een economisch herstel. Mogelijk pas diep in 2021 of 2022, wellicht al eerder. De liquiditeit die centrale banken (nu al meer dan in 2008/2009) en overheden de markt in laten stromen helpen bij het opvangen van de neerwaartse druk. Door assetinflatie en gebrek aan rendement in vastrentende waarden, kunnen aandelen dan ook op de middellange termijn toch de meest aantrekkelijke beleggingscategorie blijven.

Post-corona: De 1,5 meter-economie

Zonder enige twijfel zal de ICT-sector, in de vorm van digitalisering, internet (of things), datacenters, cloud-services, bekabeling en softwarediensten op een groot aantal vlakken een zeer belangrijke sector blijven. In tijden van doorgaande maatschappelijke afstand (social distancing) zal digitale meetbaarheid van tal van zaken en verbondenheid van vele personen en instanties van levensbelang kunnen zijn voor vele onderdelen van de maatschappij. Denk aan gebieden als telewerken, thuisonderwijs, thuisdiagnostiek, online-winkelen, online-sporten, etc. En ook juist ná corona kan de trend van online-verbondenheid – door verdergaande versnelde innovatie - blijvend zijn. Google, Microsoft en Amazon zijn aandelen die op dat vlak in het oog springen. Maar juist ook kleinere innovatieve bedrijven op dit vlak kunnen doorbreken.

In de niet al te verre toekomst zullen thema’s als gezondheidsbewustzijn, duurzaamheid en zo ook lokale en korte(re) logistieke ketens een nog belangrijker rol gaan spelen dan voorheen. Het coronavirus toont de afhankelijkheid van landen en mensen onderling, maar ook onze afhankelijkheid van onze gezondheid. Daarmee valt te verwachten dat in zowel de nuttiging van levensmiddelen alsook in levensstijltrends als sporten, gezond dieet, biologisch en natuurlijk geproduceerd voedsel alsook lokaal gemaakte producten sterk zullen doorzetten.

Kortere toeleveringsketens in allerlei sectoren, zowel via lokale productie als consumptie (bijvoorbeeld vakanties in eigen land), zullen niet alleen een gevolg zijn van het coronavirus, maar ook van een doorgaande klimaatambitie: kortere ketens zorgen voor minder CO2-uitstoot en dus duurzamere productie, verser producten (levensmiddelen) en niet te vergeten: minder strategische afhankelijkheid (energie). In dat licht is de verwachting dat eerder genoemde IPPs het relatief goed zullen blijven doen.

Een interessant aandachtspunt zijn aandelen in de bouwsector. Voorlopig draait de bouw over het algemeen goed door, niet al te veel gehinderd door social distancing. Echter, bij een teruglopend BNP in combinatie met de groei van onlinediensten, kan deze sector niet immuun blijven voor een recessie (met name op het vlak van kantoren en winkels). Daar staat tegenover dat door vaker en meer op huis aangewezen te zijn (als lockdowns frequenter plaatsvinden tot er voldoende vaccin beschikbaar is) mensen meer investeren in het comfort van de eigen woning.

Duurzaamheidsinvesteringen worden vaak meegenomen bij renovaties van woningen en leveren vaak een energiebesparing op. Kingspan (isolatie) en Nibe Industrier (warmtepompen) zijn aandelen om in de gaten te houden voor te langere termijn.

Al met al is de verwachting dat door social distancing de ICT-sector en decentrale en groene energieopwekking zullen profiteren. Ook doen zich kansen voor in gezondheids-gerelateerde (sub)sectoren en (lokale) voeding en diensten, slimme logistieke oplossingen, huisverbeteringen en thuisentertainment.

Dit artikel is tevens beschikbaar in het Engels: English version

Het bericht Post-corona: een frisse blik verscheen eerst op The Asset.

Met het aanstaande wereldkampioenschap voetbal (WK voetbal) in aantocht leek het ons goed om dit evenement aan te grijpen om de beleggingen van twee belangrijke aandelenregio’s – de Verenigde Staten en Europa - onder de loep te nemen. De Verenigde Staten doet al niet mee aan het WK en ook qua beleggen lijkt Europa een voorsprong te hebben.

Regio-allocatie in aandelenland was vroeger een beetje saai. Beleggers moesten kiezen tussen emerging markets en Azië in de portefeuille. Maar de keuze voor Europa of de Verenigde Staten maakte nauwelijks wat uit. Dat is de afgelopen 10 jaar wel flink veranderd. Een belegging in de MSCI Europe leverde 69% in 10 jaar tijd op. De MSCI US is daarentegen met maar liefst 225% gestegen. Alle rendementen zijn gemeten inclusief ontvangen dividend en in euro’s. De tijd is voorbij dat de rendementen van beide regio’s min of meer gelijk waren. Nu deze rendementsverschillen zo groot zijn geworden, is het de vraag of het nu tijd is dat beleggers vol overtuiging voor Europa kiezen. Om die vraag te kunnen beantwoorden zullen we eerst moeten analyseren waarom dat verschil zo groot is.

Het makkelijkste is om naar het verschil waardering te kijken. Toe- en afname van waarderingen zijn geen permanente factor in het verwachte rendement op aandelen. Immers koers/winstverhoudingen zullen niet eeuwig stijgen. In de aanloop naar belastingplannen van Trump waren beleggers zeer enthousiast over Amerikaanse aandelen. De k/w-verhouding van de S&P 500 lag maar liefst 25% hoger dan die voor de MSCI Europe. Die premie is volledig verdampt en nu in lijn met het langjarig gemiddelde van 10%. We kunnen dan ook concluderen dat deze factor dus geen verklaring geeft voor de enorme verschillen in rendement.

Het verschil in rendement wordt dus vooral veroorzaakt door het sterk uit elkaar lopen van de onderliggende winsten. In de afgelopen 10 jaar zijn de Amerikaanse winsten 119% gestegen en de winsten in Europa juist gedaald met maar liefst 9% .

Winsten VS (-) in vergelijking met Europa (-)

Bron: Thomson Reuters Datastream, juni 2018

De verklaring van deze winstkloof kan in diverse componenten gevonden worden.

De weging van de banken in de VS voor de kredietcrisis was slechts 8% in de aandelenindices. In Europa bedroeg dat maar liefst bijna 20%. Dat betekent dat de kredietcrisis in Europa een stuk harder aankwam. Door de kredietcrisis moest er veel meer kapitaal bij, waardoor de winst per aandeel bij deze Europese bedrijven permanent lager is geworden. Ook werden in de VS, de banken op een efficiëntere manier gered. Er ging direct een hoop kapitaal in en de slechte leningen werden agressiever afgeschreven. Dat kon niet in Europa, omdat Europeanen niet voor de problemen van elkaars banken wilden opdraaien.

Weging banken VS (-) in vergelijking met Europa (-)

Bron: Thomson Reuters Datastream, juni 2018

• Europa heeft nauwelijks technologiebedrijven. De vijf grootste techreuzen: Google, Microsoft, Amazon, Apple en Facebook zijn nu goed voor een beurswaarde van US$ 3700 miljard gelijk aan 16% van de totale beurswaarde van de S&P 500- index. Ook de winstgroei en winstgevendheid zijn enorm. Zo is de winst per aandeel van Google in de afgelopen 10 jaar verviervoudigd, die van Amazon vernegenvoudigd en die van Apple zelfs verveertienvoudigd. De gemiddelde Return on Equity bedraagt 27%. De gemiddelde winstmarge 22%. In Europa is het Duitse SAP het grootste techbedrijf,. De beurswaarde is slechts € 117 miljard. Ook de winstgevendheid ligt nog eens ver onder die van de Amerikaanse techreuzen.
• In de Eurozone is er een eurocrisis geweest. Dat is de voornaamste verklaring waarom er in de VS geen en in de eurozone wel een recessie is geweest in de periode 2011/2012. De VS zit daardoor in de één-na-langste periode zonder een recessie sinds de tweede wereldoorlog. Dat is op zich geen reden om een recessie te verwachten, maar het geeft wel aan dat de VS eerder aan het einde dan aan het begin van de economische cyclus zit.
• Om de eurolanden in lijn te brengen met de afgesproken Maastricht-criteria  moest er de afgelopen jaren door de Europese overheden flink worden bezuinigd. Deze druk op de overheidsuitgaven drukt de economische groei. In de VS is er onder Trump juist een sterke fiscale stimulans. Dat is prettig voor de korte termijn, maar op lange termijn zal het een opwaarts effect op de rente hebben.
• Europa is veel meer georiënteerd op de opkomende markten (emerging markets). De winstgroei in deze landen heeft in de afgelopen jaren sterk teleurgesteld. De bovenmatige loongroei zorgde ervoor dat de arbeidsinkomensquote hard omhoog ging. Ergo, meer loon voor de werknemers, minder winst voor de bedrijven en dus de aandeelhouders.
• In Europa is de vergrijzing al in een verder gevorderd stadium dan in de VS. Dat is een belemmerende factor geweest voor de Europese economische groei. Gepensioneerden werken niet en geven minder uit.
• Het Verenigd Koninkrijk (het VK) maakt een groot deel uit van de Europese economie (17%). Brexit heeft veel onzekerheid onder ondernemers met zich meegebracht. De economische groei in Groot-Brittannië, is sinds het referendum een stuk lager dan die in de rest van Europa. Zolang die onzekerheid blijft, zal dat niet veranderen.

Groei VK (-) in vergelijking met Europa (-)

Bron: Thomson Reuters Datastream, juni 2018

Niet alleen regeren, maar ook beleggen is vooruitzien. De genoemde factoren bepaalden de rendementsverschillen het verleden. Belangrijker is hoe de toekomst eruit ziet. Van de genoemde factoren, verwachten we dat vooral er in Europa meer ruimte is voor economische groei. De VS draait reeds op volle capaciteit. Europa heeft de fiscale ruimte nog, terwijl die in de VS reeds volledig is opgesoupeerd. De grote margestijging van de techreuzen is voor het grootste gedeelte al achter de rug. Sterker: na het Facebook-privacy schandaal zijn claims en boetes te verwachten. En met de aanstaande consolidatieslag kunnen Europese banken hun winstgevendheid verder normaliseren.

De keuze om liever in Europa dan in de VS te beleggen lijkt dus logisch. Maar dan moeten we nog wel alert zijn op ontwikkelingen binnen Europese landen, zoals Italië. De huidige Italiaanse regering is een bijzondere combinatie. Met veel populaire beloftes naar de kiezers toe. De belofte die het voor beleggers heeft, is dat de komende jaren de krantenkoppen vol zullen staan van de strijd tussen de populaire beloftes en het strenge beleid van de Europese Unie. Dat kan op een gegeven moment leiden tot een existentiële crisis voor de euro. Een dergelijke crisis heeft de potentie om het einde van de euro in te leiden. Tijdens de vorige crisis was Mario Draghi nog in staat om de crisis te bedwingen met de woorden: “Within our mandate, the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough”.

De vraag is of dergelijke bewoordingen een volgende keer genoeg zullen zijn. Deze angst zal voortdurend als een donderwolk met wat gerommel in de verte boven de financiële markten hangen. Het zal de belangrijkste zorg van beleggers zijn en ertoe leiden dat beleggers voorzichtig zullen zijn.

Goed om het volgende in uw achterhoofd te houden:

Het wordt waarschijnlijk een steile klim. Italië doet niet mee met het WK. Hopelijk blijft als het gaat om Europese beleggingen ook daar hun rol beperkt.

Het bericht Europa vs. Verenigde Staten verscheen eerst op The Asset.

Hierdoor is er een toenemende vraag naar natuurlijke hulpbronnen zoals voedsel, water en energie, die volgens de National Intelligence Council zal groeien met respectievelijk 35%, 40% en 50% in de komende 15 à 20 jaar. Deze trends leiden gezamenlijk tot een toenemende schaarste van natuurlijke hulpbronnen met een onbekend effect op prijzen en waarderingen.

Ook klimaatgerelateerde risico’s gaan effect hebben op de economie. Het World Economic Forum (WEF) brengt elk jaar een rapport uit onder de titel: ‘Global Risk Landscape’[1]. Opvallend is dat in het rapport van 2018, klimaatgerelateerde risico’s naar schatting de grootste impact zullen hebben. Bovendien is de kans dat deze risico’s zich voordoen hoger dan andere risico’s als cyberaanvallen, terroristische aanslagen en de spreiding van infectueuze ziektes. Voorbeelden van klimaatgerelateerde risico’s zijn extreme weersomstandigheden, natuurrampen en het falen van klimaatmitigatie en adaptatiemaatregelen.

Global risk landscape 2018

Bron: World Economic Forum (http://reports.weforum.org)

Verankering in wet- en regelgeving

Deze snel naderende (toekomstige) ontwikkelingen hebben de wet- en regelgeving omtrent deze risico’s exponentieel doen groeien de afgelopen jaren. Te starten met het klimaatakkoord van Parijs dat vraagt om vermindering van de uitstoot van broeikasgassen om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 tot 2ºC ten opzichte van de pre-industriële periode. Ongetwijfeld heeft deze doelstelling consequenties voor het reilen en zeilen van de economie.

Dit is ook terug te zien in de toename van duurzame beleidsinitiatieven voor de financiële sector. Zo heeft de Europese Commissie onderzoek gedaan naar een financieel systeem dat duurzame investeringen stimuleert. Dit onderzoek is uitgevoerd door de “EU High Level Expert Group on Sustainable Finance” (HLEG) dat onlangs een rapport[2] heeft gepubliceerd. Daarin staan als de belangrijkste acties voor de financiële sector in Europa o.a. klimaatmitigatie en transparantie over klimaatrisico’s. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft financiële instellingen opgeroepen[3] om meer rekening te houden met klimaatrisico’s en de verwachting uitgesproken dat pensioenfondsen zogeheten ESG-risico’s integreren in hun financiële risicomanagement. Bovendien zal DNB klimaatrisico’s ook in haar toezicht gaan verankeren.

CO2-uitstoot in relatie tot koolstofarme scenario’s

Bron: ACTIAM, ter illustratie

Houd rekening met verborgen risico’s

Al met al is deze wet- en regelgeving een mooie kans voor de financiële sector om aan de slag te gaan met de transitie naar een koolstofarme economie. Daarbij is het van belang dat zij zich niet verkijken op de locatie en mogelijke omvang van verborgen klimaatrisico’s. Intuïtief zullen veel instanties zich richten op de fossiele brandstofsectoren als de kolen- en oliesector, waarbij er een duidelijk verband is met de uitstoot van broeikasgassen en de transitie naar een lage-uitstooteconomie. Onderzoek[4] wijst echter uit dat zo’n £ 5 biljoen van de MSCI World marktkapitalisatie zal worden verstoord door blootstelling aan fossiele brandstoffen.

Hoe kunnen financiële instellingen inzicht krijgen in verborgen financiële risico’s (klimaatrisico’s) in hun portefeuilles?

Inzicht in zowel fysieke risico’s en klimaatrisico’s

Om inzicht te krijgen in deze klimaatrisico’s hebben financiële instellingen er baat bij om naar twee typen klimaatrisico’s te kijken: fysieke risico’s en transitierisico’s. Fysieke risico’s zoals overstromingen, hittestress en extreme weersomstandigheden hebben een kleine kans om op te treden, maar de impact bij optreden zal groot zijn. Hierdoor is het relatief moeilijk om deze risico’s te modeleren. Het is echter zeker dat een toenemend aantal van deze evenementen de maatschappelijke transitie naar een koolstofarme economie doet versnellen. Hierdoor neemt het transitierisico in de portefeuilles van financiële instellingen toe.

Transitierisico is het financiële risico dat bedrijven lopen als zij niet klaar zijn voor de overgang naar een koolstofarme economie. Door druk van stakeholders ontstaan veranderingen in economisch gedrag, wet- en regelgeving en technologische ontwikkelingen, die een gevolg hebben voor de omvang van het risico.

Een bedrijf in de portefeuille van een financiële instelling is op drie manieren blootgesteld aan transitierisico’s. Allereerst krijgen bedrijven te maken met “stranded assets”. Dit is activa die zijn waarde verliest als de economie minder of geen gebruik meer maakt van fossiele brandstoffen. Denk bijvoorbeeld aan de voorraden olie of kolen in het bezit van oliemaatschappijen of nutsbedrijven. Deze zullen in een koolstofarme economie nauwelijks meer waarde vertegenwoordigen. Ten tweede zullen bedrijven te maken krijgen met hogere kosten voor de CO2 die ze uitstoten. Onder druk van (internationale) overheden zal de prijs die bedrijven moeten betalen voor hun CO2-uitstoot omhoog gaan. Dit zal voor bedrijven die veel CO2-uitstoot een probleem kunnen vormen als zij deze toenemende kosten niet kunnen afwentelen op (potentiële) klanten en als zij op de financiële balans geen ruimte hebben voor deze kosten. Ten derde krijgen bedrijven in sectoren die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen te maken met een afnemende omzet. Door technologische ontwikkelingen, vraagverandering en regulering van de overheid zal de vraag naar fossiele brandstof gerelateerde producten afnemen. Daarbij zullen niet alleen de sectoren olie & gas en kolenmijnbouw de negatieve risico’s van een afnemende omzet dragen, maar ook o.a. de grondstoffen-, transport- en autofabrikantensector.

Lessons learned

ACTIAM maakt het transitierisico van haar beleggingsportefeuilles inzichtelijk. In samenwerking met Ecofys en Triple-A is er een analyse gemaakt van verschillende typen portefeuilles.

Dankzij de afhankelijkheden tussen de elementen van transitierisico (stranded assets, hogere kosten van carbon en afnemende omzet), biedt de analyse interessante lessen. De eerste les uit de analyse is dat de transitie naar een koolstofarme economie waarschijnlijk voor een groter dan verwachte schok zal zorgen. De snelheid waarmee klimaatregulering toeneemt is niet afdoende om daadwerkelijk een 2ºC en/of 1,5ºC scenario te bereiken. Hierdoor zal richting 2030 de transitie naar een koolstofarme economie abrupt moeten gebeuren met de daarbij behorende financiële consequenties.

De tweede les is dat met een aantal gerichte uitsluitingen een deel van het klimaatrisico gemitigeerd kan worden. Als er niet geïnvesteerd wordt in bedrijven in sectoren die zwaar geraakt worden bij een schok (o.a. olie en gas, kolen mijnbouw, grondstoffen), dan is een financiële instelling minder blootgesteld aan klimaatrisico’s. Hetzelfde geldt als er niet geïnvesteerd wordt in bedrijven die het minst voorbereid zijn op een transitie naar een koolstofarme economie.

De derde les is dat zelfs met het minimaliseren van de directe CO2-uitstoot niet alle klimaatrisico’s gemitigeerd zijn. Het transitierisico treedt op door productieketens heen. Directe CO2-uitstoot is daarbij niet de enige indicator van het transitierisico. Daarnaast is het handig om naar de bedrijfsstrategie, CO2-uitstoot in de keten en flexibiliteit van het productieproces te kijken.

Het bericht Klimaatrisico groter dan kans op terroristische aanslag verscheen eerst op The Asset.