Beleggingen in frontiermarkten kunnen gepaard gaan met een hogere volatiliteit dan die op meer gevestigde markten, maar voor mijn team en mij bieden zij wel interessante kansen. Sommige van de kleine, agrarische economieën van gisteren zijn vandaag uitgegroeid tot wereldmachten.
China is daar het meest sprekende voorbeeld van. Het land vormt nu de op een na grootste economie ter wereld, afhankelijk van hoe je de cijfers bekijkt, en het is ongelooflijk om te zien hoe het land in de loop van mijn leven is veranderd.
Dat zette me aan het denken over economieën die nog maar enkele jaren geleden als no-go of te riskant voor beleggers en reizigers werden beschouwd, maar die zich nu transformeren en openstellen voor ruimere buitenlandse investeringen. Dit is een greep uit de markten waarin wij beleggen, of die wij in het oog houden voor mogelijke toekomstige kansen.
Vietnam
Sinds het einde van wat in de Verenigde Staten bekendstaat als de ‘Vietnam-oorlog’ en in Vietnam als de ‘Amerikaanse oorlog’ hebben er in het land enorme veranderingen plaatsgevonden. De opkomst van Vietnam is niet zo krachtig of zo snel geweest als die van Japan na de Tweede Wereldoorlog, maar er is wel een duidelijke piek in bouwactiviteiten aan de gang.
In 2010 bouwde Vietnam zijn eerste wolkenkrabber, de opvallende Bitexco Financial Tower die een baken in heel Ho Chi Minh-stad vormt. En nu wordt zelfs een nog hogere toren gebouwd, die zo’n 350 meter hoog zou moeten zijn en plaats zou moeten bieden voor een luxehotel, flats, winkels en wat het hoogste restaurant (en bar) van Zuidoost-Azië moet worden. Franklin Templeton heeft een kantoor in Ho Chi Minh-stad, en het is best boeiend om in de stad rond te toeren en de ontwikkelingen daar en in de rest van het land te observeren.
Er is een groeiende middenklasse in Vietnam, die bijvoorbeeld de fiets inruilt voor een motorfiets, scooter of auto. Om het drukke verkeer in de straten wat te verlichten, bouwt Vietnam nu zijn allereerste metrosysteem, met de hulp van buitenlandse investeringen vanuit Japan, Frankrijk en China.
Hoewel er dus een duidelijke vooruitgang is, verloopt de transformatie van Vietnam toch trager dan we hadden gehoopt. De oorlog was een zeer traumatiserende ervaring en de mensen blijven extra beducht voor buitenlandse overheersing, wat het toelaten van buitenlandse investeringen heeft afgeremd.
De Vietnamezen lijken deze bedenkingen geleidelijk achter zich te laten, ook door de positieve ontwikkelingen die ze zien in het noorden in China, waardoor er de laatste tijd meer beweging is geweest in het toelaten van buitenlandse investeringen. De Vietnamese aandelenmarkt is niet zeer liquide en wordt beschouwd als een frontiermarkt, maar Vietnam heeft een snel groeiende economie en wij hebben er interessante bedrijven gevonden, waarvan sommige zelfs in staatshanden.
Myanmar
Ik had het genoegen Myanmar eerder dit jaar te kunnen bezoeken, en het is het perfecte voorbeeld van wat we ‘de volgende frontier’ van de onaangeboorde markten kunnen noemen. Wij beleggen hier nog niet in, maar houden wel de vinger aan de pols. Het is echt een opmerkelijke plek, waar grote veranderingen zijn geweest in het beleid en de kijk op de wereld.
Tijdens mijn recente trip bezocht ik ook Mandalay, een ongelooflijke stad met zijn koninklijk paleis nog in tact. De stad lijkt wel een poort naar het verleden, terwijl 640 kilometer verder naar het zuiden, in de grootste stad van het land en de vroegere hoofdstad, volop wordt ontwikkeld en waar wolkenkrabbers staan. Het land boekt ook een solide groei van het bbp, goed voor 8% in 2013 en 2014, en voor 2015 wordt een zelfde tempo verwacht.
De kapitaalmarkten van Myanmar hebben echter nog een hele weg af te leggen voor we daar serieus in kunnen beleggen. De verkiezingen van november kunnen een sterke invloed hebben op de relaties met de Verenigde Staten en andere landen die nu nog embargo’s en andere beperkingen opleggen op de handel met het land. Als Myanmar erin slaagt verkiezingen te houden die als eerlijk worden beschouwd, kunnen heel wat van die beperkingen worden opgeheven.
Tijdens ons bezoek hadden mijn team en ik ook ontmoetingen met functionarissen die werken aan de oprichting van een effectenbeurs. Het zal nog heel wat voeten in de aarde hebben om de nodige financiële systeeminfrastructuur uit te bouwen. Buitenlandse investeringen mogelijk maken, brengt heel wat met zich mee, zoals bewaarbanken en noem het maar op.
Om goed zaken te kunnen doen in een land denk ik dat het belangrijk is om inzicht te hebben in de cultuur en de mensen, en dus ook om er naartoe te reizen en te praten met gewone burgers, naast overheidsambtenaren en bedrijfsleiders. Myanmar heeft een rijke geschiedenis en is sterk religieus. In zowat iedere stad zie je vergulde pagodes, en buiten de steden voel je de diepgewortelde spiritualiteit in de cultuur.
Cuba
Ook Cuba is een land waar we nog niet in kunnen beleggen, maar dat we nauwlettend in het oog houden. Er is de laatste tijd heel wat te doen rond wat een nieuw hoofdstuk in de relaties tussen Cuba en de VS lijkt, zoals het mogelijke herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen de twee landen en het einde van de al tientallen jaren aanslepende VS-sancties.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft aangegeven dat de Verenigde Staten van plan zijn bepaalde beperkingen op reizen, handel en financiële activiteiten met Cuba op te heffen. Maar gelet op het door de Republikeinen gedomineerde Congres en de sterke anti-Castro Cubaanse diaspora die nog steeds een zekere invloed uitoefent in de Verenigde Staten, lijkt het weinig waarschijnlijk dat er snel vooruitgang wordt geboekt in de relaties. Tenzij er meer tekenen van democratische hervormingen in Cuba komen.
Het is echter wel duidelijk dat de luchtvaartmaatschappijen meer vluchten naar het eiland zullen kunnen plannen. Iets wat reeds is bevestigd door verschillende Amerikaanse maatschappijen die hun bestemmingen of bestaande chartervluchten naar Cuba graag zouden uitbreiden. Ook de Amerikaanse banken kunnen hiervan profiteren: Amerikaanse toeristen die het eiland bezoeken, zullen hun krediet- en debetkaarten kunnen gebruiken, en Amerikaanse banktegoeden van Cubaanse ingezetenen die op het eiland wonen, kunnen worden vrijgegeven.
“Strakke greep Castro blijft belemmering voor ruimere beleggingen”
Het maximum voor afdrachten vanuit de Verenigde Staten naar Cuba wordt verhoogd van 2.000 dollar naar 8.000 dollar per jaar, maar zolang het in 1962 door president John F. Kennedy ingestelde embargo niet wordt opgeheven, zullen buitenlandse investeringen vanuit de Verenigde Staten naar Cuba bijzonder moeilijk blijven.
Volgens mij zal de impact van de nieuwe relaties met Cuba op Amerikaanse bedrijven waarschijnlijk beperkt blijven, zeker op korte tot middellange termijn, maar niet-Amerikaanse bedrijven zouden er heel wat meer bij kunnen winnen. Ik denk dat de betere toegang van Cuba tot de Amerikaanse markt beleggingen in exportgerichte Cubaanse bedrijven aantrekkelijker kan maken. Als en wanneer het embargo wordt opgeheven, zullen Cubaanse bedrijven die na de revolutie naar de Verenigde Staten vluchtten, kunnen terugkeren en zich weer in het land vestigen.
De strakke greep van Castro’s regering op de economie blijft een belemmering voor ruimere beleggingen, maar er zijn tekenen dat die greep wellicht wat losser wordt, en voedsel zou een van de eerste handelsproducten kunnen zijn die worden geliberaliseerd. De Amerikaanse Agriculture Commission for Cuba, die zo’n 30 Amerikaanse bedrijven en groepen uit de voedselsector omvat en wordt geleid door een directeur van een Amerikaans voedselconcern, lobbyt in het Amerikaanse Congres om het handelsembargo tegen Cuba op te heffen en de handelssancties te versoepelen. Ondanks deze belemmeringen denken wij dat de langetermijnkansen voor het beleggingspotentieel in Cuba uitstekend zijn.
Algemene kijk op frontiermarkten
Dit zijn maar enkele van de frontiermarkten die wij in het oog houden. Er zijn er nog meer waar wij ook grote belangstelling voor hebben. Op langere termijn denken wij dat de structurele redenen om te beleggen in frontiermarkten doorgaans overeind blijven: goede potentiële groeipercentages in veel frontiereconomieën, sterke groei van de binnenlandse en kapitaalmarkten, technologie-overdracht, demografische voordelen en meestal een lage schuldgraad van de openbare en privésectoren.
Van de tien landen die volgens het Internationaal Monetair Fonds de snelste groei hebben geboekt tussen 2003 en 2013, waren er acht frontiermarkten. China en India waren de twee andere. Frontiermarkten kunnen een bijzonder aantrekkelijk onderliggend groeiprofiel vertonen: zij zijn vaak meer blootgesteld aan hun binnenlandse economie – die meestal een snelle ontwikkeling doormaakt – en minder aan de wereldeconomie, die trager groeit.
Andere factoren, zoals het overslaan van verouderde technologie (bijvoorbeeld geen vaste lijnen maar meteen mobiele telefonie) en partnerships tussen enerzijds opkomende markten die kapitaal en technologie kunnen verschaffen (denk China) en anderzijds frontiermarkten met hun lage loonkosten, kunnen ook uitgroeien tot krachtige groeikatalysatoren.
“Ook wij kunnen de toekomst niet voorspellen”
In de huidige context vertonen sommige landen een positieve ontwikkeling, terwijl andere geconfronteerd worden met tegenwind. De nieuwsberichten over conflicten en spanningen in bepaalde opkomende en frontiermarkten blijven het algemene beleggersentiment onder druk zetten. Het verbeterende macro-economische plaatje en het afnemende politieke risico leggen sommige individuele economieën geen windeieren (bijvoorbeeld Sri Lanka en Bangladesh).
De afgelopen tijd onderhandelden de grote wereldmachten over een resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om de sancties tegen Iran op te heffen. Daarnaast kunnen de geplande economische hervormingen en een nieuw leenprogramma van het Internationaal Monetair Fonds Pakistan weer op de kaart zetten als beleggingsbestemming.
Ook wij kunnen de toekomst niet voorspellen, en dat illustreert hoe belangrijk actief beheer, inclusief onderzoek ter plaatse en een gedegen bottom-up aandelenselectieproces, is voor het beleggen in opkomende en frontiermarkten.
