De Verenigde Staten blijven economisch en financieel dominant, maar onder de oppervlakte groeit de twijfel over hoe duurzaam die positie is. Volgens Benjamin Jones, Global Head of Research Strategy and Insights bij Invesco, wijst de aanhoudende stijging van goud erop dat beleggers zich voorbereiden op een wereld waarin de machtsverhoudingen verschuiven, zonder dat er een duidelijk alternatief voorhanden is.
De gelijktijdige rally van Amerikaanse aandelen en de dollar richting 2025 contrasteert met groeiende zorgen over de dubbele tekorten, de verslechterende netto internationale investeringspositie (NIIP), herindustrialisatieplannen en de aanhoudende stijging van de goudprijs, aldus Jones.
“De aanhoudende goudrally wijst, naast sterke rendementen en een toenemende concentratie in dollaractiva, op twee krachten: een wankelende wereldorde en de gevolgen van oplopende Amerikaanse tekorten en verplichtingen, tegenover het uitzonderlijke groeivermogen van Amerikaanse bedrijven. Juist die dominantie kan in een geopolitieke crisis het risico op een financiële of valutaschok vergroten.”
Volgens Jones komt de verslechtering van de Amerikaanse NIIP vooral doordat buitenlandse vorderingen sneller oplopen dan Amerikaanse bezittingen in het buitenland. “Niet zozeer door posities in staatsobligaties, die stabiliseren, maar door sterke instroom in private activa, vooral aandelen. Beleggers zagen ‘Amerikaans exceptionalisme’ als synoniem voor meer groei en rendement dan in West-Europa en Japan, wat leidde tot forse instroom in aandelen, bedrijfsobligaties en private markten.”
Hoewel de extra allocatie vooral naar risicovolle beleggingen en minder naar obligaties ging, kan een grote uitstroom alsnog de begrotings- en financiële stabiliteit raken, waarschuwt Jones. “Handelsbarrières en pogingen om de dollar te verzwakken voor herindustrialisatie zorgen inmiddels voor een verschuiving weg van Amerikaanse activa. Door geopolitieke spanningen, zwakkere overheidsfinanciën en hernieuwd protectionisme verhogen zowel centrale banken als private beleggers hun goudposities als veilige haven.”
Financiële dominantie VS blijft overeind
Ondanks de opmars van concurrenten blijft de VS financieel dominant, zegt Jones. “De Verenigde Staten voeren nog steeds de boventoon in marktkapitalisatie, handelsvolumes en liquiditeit, met de Treasury-markt als grootste en diepste ter wereld. De dollar fungeert bovendien als spil in veel valutatransacties. Instroom in benchmarkfondsen en passieve strategieën heeft de concentratie in Amerikaanse activa verder versterkt. De motor blijft het Amerikaanse exceptionalisme. En hoewel hoge waarderingen en de dominantie van tech op een zeepbel kunnen wijzen, blijven Amerikaanse bedrijven sterke groei en innovatie neerzetten.”
Jones vindt alternatieven nog altijd weinig overtuigend: “Europa hinkt sinds de financiële crisis achterop, terwijl China technologisch gelijke tred houdt of vooroploopt, maar door binnenlandse risicoafbouw lange tijd zwakkere rendementen liet zien.”
Het aandeel van de dollar in de officiële reserves is licht teruggelopen, terwijl de euro en andere valuta min of meer stabiel blijven, aldus Jones. “Goud wint daarentegen duidelijk terrein sinds de oorlog in Oekraïne in 2022. Dat wijst erop dat TINA nog steeds speelt: er is geen geloofwaardig alternatief voor de dollar, behalve goud. Centrale banken zoeken die veiligheid steeds vaker in goud, omdat het niet afhankelijk is van een overheid.”
Onvoltooide herschikking van de wereldorde
Een open wereldeconomie hielp landen hun productiviteitskloof met de VS te verkleinen, maar de machtsverhoudingen lopen steeds meer uiteen. “Economisch ontstaat een tripolaire wereld rond de VS, China en de eurozone. Militair domineren de VS, China en Rusland. Technologisch zitten de VS en China dicht bij elkaar, terwijl anderen achterblijven. Financieel staat de VS nog altijd alleen aan de top,” zegt Jones.
Hij vervolgt: “Economische, militaire en technologische rivaliteit blijft relevant, zelfs in een nucleaire wereld. In de VS groeit de vrees dat het land zich vertilt, zeker gezien de enorme industriële capaciteit van China, dat de VS ver achter zich laat in productie en scheepsbouw. Recente conflicten tonen dat moderne oorlogvoering nog altijd draait op industriële slagkracht — voor technologie, drones en munitie. Dat voedt de Amerikaanse drang tot herindustrialisatie.”
Tegelijk blijven de Amerikaanse begroting en buitenlandse verplichtingen een kwetsbaar punt als het vertrouwen wordt aangetast, besluit Jones. “Washington keert zich deels af van de multilaterale orde en probeert de wereldhandel meer in eigen voordeel te herschikken, wat het unilaterale imago versterkt. Goud lijkt te wijzen op een onvoltooide herschikking van de wereldorde: geen nieuwe vaste machtsverdeling, maar een ‘unipolaire’ wereld waarin leiderschap verschuift afhankelijk van thema en regio. De VS en de dollar blijven daarbij waarschijnlijk de primus inter pares, gesteund door diepe markten, technologische voorsprong en strategische macht, terwijl rivalen verder oprukken.”
