Fiscaal beleid zal in het vierde kwartaal bovenaan de agenda staan van wereldwijde beleggers. Dat stelt Christopher Dembik, Head of Macro Analysis bij Saxo Bank. Verruimend monetair beleid kan tijd rekken, maar er zijn nu andere maatregelen nodig. Internationale organisaties als het IMF en de G12 riepen eerder al op meer overheidsgeld vrij te maken om de economie te stimuleren.
“Het klimaat is nu bijzonder gunstig voor een verhoging van publieke uitgaven”, betoogt Dembik. De historisch lage en soms negatieve rente zorgt ervoor dat overheden goedkoop geld kunnen lenen. Ook uit ideologisch oogpunt zijn er volgens hem weinig barrières meer. “Het economisch liberalisme is in diskrediet gebracht door de crisis. Kredietbeoordelaars die traditioneel de begrotingsdiscipline bewaakten, zijn minder belangrijk geworden voor beleggers.”
Azië loopt voorop wat betreft fiscale maatregelen. In China zijn de overheidsinvesteringen met 24% gestegen om verlaagde instroom uit de privésector te compenseren. Recente maatregelen om private beleggers eerlijker toegang te bieden tot de onderwijs- en zorgsector, de inzet van inspectieteams om op projectontwikkeling toe te zien en de investeringen in infrastructuur op het platteland zijn volgens Dembik veelbelovend.
Japan
In Japan is in augustus een nieuw pakket van bijna 8 biljoen Yen aan fiscale maatregelen aangenomen, maar dat is in vergelijking met eerdere maatregelen in het land relatief bescheiden. Het zal tot een korte opleving van de industriële productie kunnen leiden, maar Dembik vraagt zich af of het voldoende is om het vertrouwen van bedrijven en huishoudens wezenlijk te verbeteren.
In Europa is deflatie niet het voornaamste probleem in de optiek van Dembik. De onderliggende inflatoire druk is bijzonder zwak, maar huishoudens en bedrijven passen hun gedrag niet aan door deze lage inflatie. Fiscale maatregelen kunnen daardoor effectief uitpakken. Meer dan één derde van de landen in de Europese Unie (EU)heeft maatregelen getroffen of gepland voor de komende weken, maar weinig lidstaten zijn financieel sterk genoeg om deze plannen ook te verwezenlijken. In de meeste gevallen bestaan de maatregelen uit lagere vennootschapsbelasting om investeringen te bevorderen en bedrijven binnen te houden.
Verenigde Staten
De Verenigde Staten is afwezig in het debat over meer overheidsuitgaven. “De goed presterende economie en de aankomende presidentsverkiezingen maken fiscale stimulering voorlopig niet waarschijnlijk”, meent Dembik. Wanneer Clinton tot president verkozen worden en de economische groei vertraagt, zal ze niet twijfelen op de fiscale stimuleringsknop te drukken. In het geval van Trump is het lastiger te voorspellen.
Dit kwartaal zal het debat over de rol van overheden in de economie weer oplaaien, vreest Dembik. “Helaas is dit debat vaak ideologisch en niet pragmatisch van aard.” Het debat zou niet moeten gaan over een grote of kleine overheid, maar over een slimme overheid die moderne technologieën gebruikt om kosten te verlagen en de dalende productiviteit aan te pakken. “Met protectionisme en het redden van industrieën die geen toekomst hebben, dienen overheden op te houden”, concludeert Dembik.
