In Japan is sinds 16 februari een negatieve rente van kracht. Maxime Alimi, econoom bij AXA Investment Managers (AXA IM), analyseert de implicaties van het beleid. “De pijlen zijn niet gericht op banken, maar op de munt en de marktfinanciering.”
De Bank of Japan (BoJ) heeft een origineel model van negatieve rente met drie lagen ontwikkeld. Dit model is volgens Alimi ook voor Europa van belang, aangezien de Europese Centrale Bank (ECB) eveneens een gelaagd systeem voor depositorente in de eurozone overweegt en het daarom aandachtig kijkt naar het Japanse model.
In het nieuwe rentesysteem van Japan dragen banken een zeer klein deel van de kosten die met de negatieve rente gepaard gaan, aldus de econoom. “Dat maakt het zeer onwaarschijnlijk dat Japanse banken negatieve rentes aan hun klanten doorbereken, via deposito’s noch leningen.”
Wat is dan het nut van een negatieve rentestand? Alimi ziet dat de BoJ op niet-bancaire kanalen rekent om de economie en leningsvoorwaarden te stimuleren.
Deze kanalen zijn:
[1] De munt
Een lagere rente beïnvloedt nog altijd de geldmarktrente en dus ook de waarde van de yen ten opzichte van andere valuta’s.
[2] De rendementscurve van de overheid
Lagere korte termijnrente heeft invloed op de langere termijn-rendementen. Doordat het goedkoop is om te lenen, verbeteren het begrotingssaldo en de fiscale duurzaamheid van de overheid.
[3] Rendementen op bedrijfsobligaties
Financieringskosten van ondernemingen dalen als gevolg van de lagere rendementen op Japanse overheidsobligaties. Ook de kleinere spread, die voortkomt uit de zoektocht naar rendement, speelt een rol.
[4] Bankleningen met variabele rente
Veel hypotheken en bedrijfsleningen hebben een variabele rente en gebruiken het interbancaire rentetarief als benchmark. Lagere kortetermijnrente drijft de variabele rente dichter naar 0 toe.
Implicaties en risico’s verbonden aan het beleid in vogelvlucht:
[1] De Bank of Japan kan nog verder zakken dan de min 0,1% en heeft het idee gecreëerd dat er geen bodempercentage bestaat.
[2] Het risico op verstoring en illiquiditeit is hoog.
[3] De lasten van de negatieve rente worden voornamelijk gedragen door institutionele beleggers.
De conclusie van Alimi:
Om de strijd tegen deflatie te winnen, moeten zowel het monetair beleid van de BoJ als de andere pilaren van het beleid van premier Shinzo Abe snel hun vruchten afwerpen. Meer dan ooit tikt de klok voor Abenomics.
