De Europese Centrale Bank heeft donderdag als eerste van de grote centrale banken de rente verhoogd vanwege de toenemende inflatie als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.
De renteverhoging van 25 basispunten was vooraf duidelijk gecommuniceerd door de ECB. Zo waren er in april al bestuurders die een verhoging wilden en werd daar de afgelopen weken door diverse bestuurders opnieuw op gehint.
Andere opties, zoals een handhaving van het monetaire beleid of zelfs een grotere rentestap, werden donderdag dan ook niet besproken, volgens voorzitter Christine Lagarde, die benadrukte dat het rentebesluit unaniem was.
Volgens Lagarde zou het een groot risico zijn geweest als de ECB de rente donderdag niet had verhoogd, maar de voorzitter wilde niets weten van een zogeheten ‘insurance hike’, oftewel een renteverhoging uit voorzorg.
Zonder de verhoging zou de inflatie op de middellange termijn boven de doelstelling van 2,0 procent zijn uitgekomen, aldus Lagarde.
In het nieuwe basisscenario van de centrale bank komt de inflatie dit jaar uit op 3,0 procent, om vervolgens in 2027 weer terug te zakken naar 2,3 procent en in 2028 uit te komen op de gewenste 2,0 procent.
Maar de centrale bank houdt ook rekening met een langdurige impact van de oorlog in het Midden-Oosten en met name de sluiting van de Straat van Hormuz, en heeft daarom ook een paar alternatieve scenario’s laten opstellen door zijn economen.
In het zwartste scenario, waarin de energieschok langdurig aanhoudt, komt de inflatie dit jaar uit op 4,0 procent en in 2027 zelfs op 5,3 procent. De kerninflatie zou dan volgend jaar pieken op 3,8 procent.
Dit sombere scenario lijkt ondenkbaar, maar de Straat van Hormuz is al meer dan drie maanden geblokkeerd, waardoor schepen slechts mondjesmaat de zeestraat kunnen passeren. Iran kondigde woensdag nog aan Hormuz weer volledig dicht te gooien, na een nieuwe escalatie in de oorlog met de VS. Donderdag dreigde de Amerikaanse president Trump op zijn beurt om het strategische Iraanse olie-eiland Kharg in te nemen, waardoor het conflict verder zou kunnen verhevigen.
Voorlopig dekt de “robuuste” renteverhoging van donderdag alle scenario’s, volgens Lagarde, maar het heeft vermoedelijk tijd nodig voordat het effect ervan zichtbaar wordt. Intussen wordt de impact van de stijgende energieprijzen steeds breder gevoeld.
Volgens marktstrateeg Barry van der Laan van Monex Europe is de renteverhoging van donderdag meer dan alleen een “mechanische reactie op de gestegen energieprijzen”, maar vooral ook een maatregel om de geloofwaardigheid van de ECB te onderstrepen. Zo laat de centrale bank zien dat het een energieschok niet zomaar zal negeren als het risico op een bredere doorwerking toeneemt.
Het besluit an sich is volgens Van der Laan “havikistisch, maar de outlook van de ECB voorzichtig,” meent de marktstrateeg.
De vraag is nu vooral: hoe ver kan deze nieuwe verkrappingscyclus van de ECB doorgaan?
“Niet ver”, volgens econoom Mark Wall van Deutsche Bank. “Er is een opwaarts risico voor de inflatie, maar er is ook een neerwaarts risico voor de groei. Nog één renteverhoging in september en dan is het genoeg.”
De Amerikaanse Federal Reserve en Bank of England zijn volgende week aan zet. De Fed zal onder de nieuwe voorzitter Kevin Warsh de rente vermoedelijk handhaven, maar de markt houdt wel in toenemende mate rekening met een renteverhoging tegen het einde van het jaar.
De Britse centrale bank zal de rente vermoedelijk ook handhaven, maar marktkenners verwachten wel een renteverhoging in juli, als de situatie rond de Straat van Hormuz dan niet is verbeterd.
