Op 15 januari 2015 werd de Zwitserse frank plotseling losgekoppeld van de euro. De Schweizerische Nationalbank (SNB) liet zijn valutaplafond van 1,20 Zwitserse frank per euro los en verlaagde de depositorente tot min 0,75%. Een blunder van de bovenste plank. Of toch niet? Mario Eisenegger, beleggingsexpert bij vermogensbeheerder M&G, maakt een jaar na dato de balans op.
Tijdens de eurocrisis stelde de Zwitserse centrale bank een plafond in om de buitensporige waardestijging van de munt te stoppen en exporteurs een steun in de rug te geven. Tegelijkertijd beoogde de centrale bank de inflatie te stuwen. Nadat de Zwitserse centrale bank de frank loskoppelde van de euro schoot de munt in waarde omhoog.
Eisenegger trekt vijf belangrijke conclusies inzake de economische gevolgen van de dure frank voor het Alpenland:
[1] Sinds de loskoppeling is de frank sterk gestegen ten opzichte van de euro. Meestal is dat slecht nieuws voor een exportland, maar de Zwitserse economie groeit nog steeds.
[2] Niet alle economische data schetsen echter een even rooskleurig beeld. Het Alpenland kampt al vier jaar met deflatie. De ontkoppeling heeft de consumentenprijzen met 1,3% doen dalen. In tegenstelling tot de omringende eurolanden loopt de werkloosheid licht op. Uit nieuw onderzoek van het Zwitserse ministerie van Economische Zaken blijkt dat werknemers zich minder zeker voelen van hun baan. Vlak voor de loskoppeling stond de baanzekerheidsvertrouwensindex op min 6 en nu is die index naar min 18 gedrukt, een dieptepunt.
[3] De toeristische sector lijdt onder de explosieve stijging van de frank. Vooral Duitsers mijden het land. Het aantal boekingen gedaan door Duitsers is met ruim 15% gedaald. Meer Amerikanen en Aziaten die het land bezochten, konden die klap niet goedmaken. Maar de Zwitsers zelf doen ook een duit in het zakje. Zij geven meer geld uit over de grens omdat shoppen daar goedkoper is.
[4] De Zwitsers hebben bovendien weinig vertrouwen in de eigen centrale bank. De SNB moest recent een miljardenverlies incasseren voor fors in waarde verminderde buitenlandse deviezenreserves. De Zwitserse overheid en de kantons moesten het vorig bijna doen zonder hun jaarlijkse extraatje, een dividend van de centrale bank. Nu de reservekas bijna leeg is, is het nog maar de vraag of dat douceurtje er in de toekomst nog wel af kan. Liefst 90% van de balans van de SNB bestaat uit buitenlandse valutabeleggingen. Een kleine koersschommeling kan al een redelijke lawine veroorzaken.
[5] De kersverse president Johann Schneider Amman benadrukte in zijn nieuwjaarsrede het belang van sterke Zwitserse bedrijven voor de economie maar volgens Eisenegger kan dit alleen worden bereikt als de Zwitserse munt kan concurreren met de euro. Volgens hem is dat geen appeltje-eitje omdat de Europese Centrale Bank (ECB) alle middelen inzet om inflatie aan te jagen in de eurozone.
