De eerste van de grote politieke deadlines hebben we nu gehad. Het resultaat was een overwinning voor Donald Trump, met een periode van onzekerheid als gevolg. In theorie zou dat resultaat de markten nog enige tijd in spanning moeten houden, met de bijhorende hogere volatiliteit.
De markten hebben zich niet uit het veld laten slaan door de overwinning van Donald Trump, maar de economische en monetaire vragen en de maatregelen om de groei aan te zwengelen zullen in de Verenigde Staten net zoals in de rest van de wereld weer de bovenhand krijgen.
Voorlopig hebben de beurzen, tegen wat je normaal zou verwachten, de evolutie van de langetermijnrente en de dollar gevolgd. Zonder nu meteen de balans te gaan opmaken van de acht jaar Barack Obama, zullen observators hoe dan ook tevreden terugkijken op de zeven jaren groei op rij, de technologische vooruitgang en de overheersing van een cybermacht met internetbedrijven, de daling van de werkloosheid en de invoering van Obamacare.
Hoop doet leven
Net zoals Bill Clinton destijds zal de democratische president (zij het weliswaar in iets minder spectaculaire mate) er prat op kunnen gaan dat hij de economie en de jobcreatie heeft kunnen aanwakkeren, al heeft hij daarbij natuurlijk ook kunnen profiteren van het meer dan inschikkelijke monetaire beleid. Voortaan hebben de Republikeinen echter alle institutionele touwtjes in handen. En daar zullen ze de handen vol mee hebben, want de balans van de jaren onder Obama blijkt eigenlijk vol contrasten te zitten.
Ze zullen de ongeziene sociale ongelijkheden moeten verminderen, de schuldenlast van universiteitsstudenten als gevolg van de torenhoge studierekeningen verlichten, de lonen optrekken zonder te veel aan de marges van de ondernemingen te knagen, de economische cyclus doortrekken en de stabiliteit van de dollar (en de wereld) verzekeren, en tegelijk het monetaire beleid bijstellen dat de financiële markten momenteel als te laks en ontaard bestempelen.
Momenteel is het economische programma van Trump inflationistisch en protectionistisch (verhoging van de douanerechten, heronderhandeling van de commerciële akkoorden, verhoging van de lonen, reactivering van de infrastructuurprogramma’s) en is het vooral geconcentreerd op algemene belastingverlagingen, die hij op de een of andere manier toch zal moeten zien te financieren. Wat het politieke en geostrategische programma betreft, kunnen we maar hopen dat hij alle buitenissige ideeën die hij tijdens zijn campagne schreeuwerig heeft aangekondigd, niet ten uitvoer zal brengen.
Meer politiek gekrakeel
Er zijn nog andere belangrijke politieke data die we niet uit het oog mogen verliezen, zoals het Italiaanse referendum en het juridische proces en de discussies rond de Brexit. Ze zullen echter vermoedelijk geen bijkomende schokken veroorzaken op de markten.
In het Verenigd Koninkrijk heeft het Hooggerechtshof bekendgemaakt dat ze de Britse regering heeft verplicht de beslissing om de Brexitprocedure op te starten, te laten goedkeuren door het parlement. De regering wil die beslissing echter aanvechten voor het Supreme Court. Scheiden van de Europese Unie (EU) blijkt dus nog niet zo eenvoudig.
In Italië lijkt het referendum nu al verloren (het neen-kamp staat aan de leiding in de recente opiniepeilingen) en op basis van onze laatste ontmoetingen met Italiaanse ondernemingen denken we dat het resultaat op korte termijn niet per se veel zal veranderen aan de manier waarop het land wordt geleid. Overigens is de rente op Italiaanse staatsobligaties al zo’n 50 basispunten gaan afwijken van dat op Spaanse staatsobligaties.
Zo vertelde de topman van een Italiaanse onderneming ons met enige humor en zelfspot dat het weinig uitmaakte of het Italiaanse wetgevende systeem met één of twee kamers werkte in het parlement, “want hoe dan ook zou het nog altijd bestuurd worden door Italianen…”
Te strenge beurssancties
De meest recente kwartaalcijfers scheppen het beeld van een nog steeds volatiele wereld met inflatierisico’s en ingrepen in het monetaire beleid. Het publicatieseizoen voor de kwartaalresultaten blijkt redelijk gematigd, al zijn de bedrijfsleiders niet echt negatief over het huidige verloop van de bedrijfsactiviteit. Sommige ondernemingen hebben solide resultaten gepubliceerd (zoals Sanofi, Total, BNP Paribas, STM, LVMH en Volkswagen), terwijl andere dan weer hebben ontgoocheld (bijvoorbeeld Capgemini en Publicis) of hun verwachtingen hebben verlaagd (denk aan Ryanair, Gemalto en Ericsson).
In een volumeloze technische markt werden de sancties op de beurs soms te streng bevonden. Het is normaal dat de analisten in november hun laatste winstherzieningen voor het lopende jaar doen. Op dit moment is de verwachting dat de winsten zowel in de VS als in Europa relatief stabiel zullen blijven. Voor 2017 wordt een winstgroei verwacht van respectievelijk +12% en +14% voor de beide regio’s, een niveau dat vergelijkbaar is met dat van de voorbije vijf jaar.
Recent lieten de Europese aandelenmarkten voor het eerst een week van positief incasso noteren, na 38 weken van negatieve stromen op rij. Ook al gaat het om kleine bedragen, dat betekent misschien wel dat de lokale en internationale beleggers niet langer aan het uitverkopen zijn. Als het verrassingseffect van Trumps verkiezing eenmaal is weggeëbd, zullen de economische en monetaire vragen en de maatregelen om de groei aan te zwengelen in de VS net zoals in de rest van de wereld weer de bovenhand krijgen.
Voor wie wil profiteren van de huidige of toekomstige volatiliteit, zou het kopen van goedkope Europese aandelen op lange termijn rendabel moeten zijn. De langetermijnobligaties lijken ons nog altijd te duur en risicovol als de inflatiegevaren bewerkstelligd zouden worden, met name door het politieke beleid dat Trump zal voeren.
