Wat moeten we verwachten van het toenemende populisme en wat zullen de gevolgen zijn voor de opkomende markten? Het protectionisme markeert het einde van een tijdperk. Maar de invloed op de opkomende markten hoeft niet zo groot te zijn als breed wordt gevreesd. Comgest probeert het licht aan te doen in de donkere kamer. Een visie.
De asset manager geeft in zijn nieuwste Global Emerging Markets Update aan dat meeste opkomende markten te maken hebben met een zwakke economische groei, wispelturige inflatie en een lopende rekening die er niet bijzonder goed uitziet.
Zonder vergaande en constructieve hervormingen blijft een aantal opkomende markten kwetsbaar voor externe schokken waar in 2016 geen tekort aan was en die zich in 2017 ook zullen aandienen. Op de lange termijn houdt Comgest vertrouwen in de opkomende markten als een aantrekkelijke beleggingsmogelijkheid.
Deglobalisering
De grote vraag is natuurlijk wat de gevolgen zijn van het presidentschap van Donald Trump voor de opkomende markten. Comgest veronderstelt dat de status quo van de laatste decennia zal verdwijnen. Trump werd verkozen op een populistische agenda en zal dienovereenkomstig zeer waarschijnlijk protectionistische maatregelen treffen die handel en migratie zullen beïnvloeden. Tegelijkertijd zal hij trachten de binnenlandse Amerikaanse economie te stimuleren.
Met betrekking tot protectionisme is het duidelijk dat deglobalisering geen goede ontwikkeling is voor de opkomende markten. Een toename van protectionisme zal de welvaartsoverdracht van de ontwikkelde naar de opkomende markten, die de afgelopen dertig jaar heeft plaatsgevonden en die gedeeltelijk verantwoordelijk is voor de snelle economische groei van de opkomende markten, verminderen. Aan de andere kant is het belangrijk om deze ontwikkeling te plaatsen in de context van de huidige multipolaire wereld waarin de rol van de Verenigde Staten en Europa als economische groeimotor minder groot is dan voorheen. Feit is dat de wereldhandel sinds 2012 al met 20% is gekrompen.
Protectionisme is echter slechts één onderdeel van de bredere problematiek van het populisme, dat een belangrijkere impact op de economische groei en de beursrendementen op de lange termijn zou kunnen hebben. Op grond van de verkiezingsuitslagen in 2016 kan geconcludeerd worden dat het tijdperk van het neoliberalisme, geïnitieerd door Reagan en Thatcher in de jaren tachtig, ten einde is gekomen.
Parodoxaal
Tijdens deze periode stagneerde in feite de groei van het reële inkomen voor een groot deel van de bevolking, met name de middenklasse, hoewel huishoudens in de veronderstelling verkeerden dat ze het juist goed voor elkaar hadden. Tegelijkertijd stegen de aandelenkoersen en groeiden de bedrijfswinsten waarvan slechts een kleine minderheid profiteerde. Het zal niet verbazingwekkend zijn als het politiek populisme voorlopig aanhoudt en de trend om afstand te nemen van vrije handel en een open samenleving terug te zien zal blijven in komende verkiezingsuitslagen.
Paradoxaal genoeg zouden de opkomende markten relatief minder hard getroffen kunnen worden. Hoewel de ongelijkheid is toegenomen, is het absolute totale inkomen in het algemeen gestegen. Er is een redelijk grote middenklasse ontstaan die voorheen in omvang nog klein was. Daarnaast zijn de winstmarges van bedrijven niet zo opgeblazen als in de ontwikkelde landen. Veel bedrijven in de opkomende markten werden zwaar getroffen door de wereldwijde recessie die rond 2010-2011 begon.
De bedrijven die het meest te lijden hadden, kampten met overcapaciteit en slechte kostenstructuren. Dit leidde tot dalende opbrengsten en afnemende bedrijfswinsten, waarmee de zwakke prestaties van aandelen in de opkomende markten in de afgelopen vijf jaar verklaard kan worden. Er is steeds meer bewijs dat veel bedrijven in opkomende markten hun kostenstructuur hebben aangepast, hun capaciteit hebben teruggeschroefd en capex hebben bevroren. Dit heeft geresulteerd in een daling van de winstgevendheid, wat weer heeft geleid tot een aantal positieve winstherzieningen in de afgelopen twaalf maanden.
Vooruitzichten 2017
2017 wordt waarschijnlijk net zo onzeker als 2016 bleek te zijn. Verkiezingen en geopolitieke ontwikkelingen zullen rendementen en volatiliteit blijven beïnvloeden. Comgest belegt op de lange termijn en vanuit dat perspectief blijft zij geloven dat de opkomende markten een interessante beleggingsmogelijkheid vormen. In de komende jaren en decennia speelt een aantal grote structurele ontwikkelingen die de economische groei van de opkomende markten ondersteunt. Demografie, verstedelijking, economische hervormingen, voortdurende groei van de Chinese economie, technologische ontwrichting en toenemende penetratie van financiële producten en krediet zijn slechts enkele van deze ontwikkelingen.
Het is volgens de vermogensbeheerder waarschijnlijk dat op de langere termijn veel opkomende markten zullen verbeteren ten opzichte van ontwikkelde landen. Schuldenlast, rente, herverdeling van rijkdom, corporate winstmarges en de inkoop van eigen aandelen zullen een grote rol spelen in de ‘geavanceerde wereld’, met een mogelijk negatief effect op het rendement voor aandeelhouders. In de opkomende markten zijn de schuldniveaus redelijk, is de reële rente positief, is de concentratie van rijkdom verminderd, zijn de winstmarges niet op recordniveau en is de inkoop van eigen aandelen nog nooit op grote schaal toegepast vanwege de vaak hoge kosten van geld.
Tevens zijn waarderingen in veel van de opkomende markten redelijk ten opzichte van het historisch gemiddelde en de ontwikkelde wereld. Natuurlijk zijn er altijd kortetermijnrisico’s, zoals een ernstig probleem in een van de grote economieën, de credit bubble en hoe deze afgebouwd kan worden, de dollarkoers, en de onvoorspelbaarheid van de nieuwe Amerikaanse President Trump.
