Shoup verwacht op de korte termijn nog weinig effect van het infrastructuurplan, omdat veel van de projecten die in het 10-jarige infrastructuurplan worden overwogen, niet onmiddellijk van start kunnen gaan. Maar in 2022 en daarna zal het infrastructuurplan van Biden met gemak voor een extra procentpunt groei van ’s werelds grootste economie per jaar zorgen. “Een belangrijke stijging”, aldus Shoup.

Definitiekwestie

Het zou het omvangrijke plan ten goede komen als onder Democraten en Republikeinen consensus volgt over wat precies infrastructuur is en wat niet. Vooralsnog zou nu bijna de helft van het pakket gaan naar woningen voor ouderen en invaliden, betaalbare en duurzame huisvesting, research & development en scholen en universiteiten. “Een buitenstaander zou kunnen oordelen dat 50% ervan dus geen infrastructuur behelst”, wijst Shoup.

Mogelijk dat Biden besluit het plan te financieren door middel van belastingverhogingen voor bedrijven van 21% naar 28% en een aanscherping van wereldwijde belastingregels. Dit zou echter negatief uitpakken voor risicovollere beleggingen zoals aandelen en bedrijfsobligaties.

Een ander risico waarmee beleggers rekening moeten houden is dat de uitgaven aan infrastructuur buitensporig hoog kunnen uitvallen. Dit zou kunnen leiden tot een positieve output gap en inflatie, hetgeen de Fed tot een renteverhoging kan bewegen.

Het bericht LGIM: Infrastructuurplan Biden goed voor 1%-punt hogere groei verscheen eerst op The Asset.

Wereldwijd heeft de economie een enorme deuk opgelopen door de coronacrisis. Infrastructuur kan een belangrijke rol spelen in het herstelproces. De Britse premier sprak over een infrastructurele revolutie om de economie te doen herleven. In veel stimuleringspakketten zal infrastructuur een centrale plek innemen omdat het vaak de ruggengraat de economie is. De modernisering van de infrastructuur maar ook de ontwikkeling van duurzame energie en de digitale revolutie zullen de infrastructuurinvesteringspijplijn snel vullen.

Vanuit beleggingsoogpunt is er sprake van een relatief jonge markt, die pas de laatste 15 jaar echt volwassen is geworden. Toegang krijgt men via de obligatie- en aandelenmarkt. Infrastructurele aandelen bieden een hoger rendement en vormen het grotere gedeelte van de markt. Maar beleggen daarin vraagt wel expertise en een lange betrokkenheid.

Infrastructuurbeleggingen kennen een hoge mate van zichtbaarheid, met een lage volatiliteit vanwege het essentiële karakter van infrastructuurprojecten. De behoefte aan energienutsbedrijven, water- en afvalbeheer of telecominfrastructuurnetwerken verdwijnt niet door een economische vertraging op korte termijn.

Verschillen met private equity

Het verschil met conventionele private equity ligt in de aard van het rendement, en vaak in de relatie met de tegenpartij. Bij private equity zijn de rendementsverwachtingen over het algemeen gebaseerd op de meerwaarde die wordt behaald bij het afstoten van de belegging. Bij infrastructuurbeleggingen bestaat het rendement uit consistente kasstromen. De beleggingshorizon is ook lang – doorgaans is ongeveer tien jaar of langer nodig om de plannen voor waardecreatie uit te voeren. Ten slotte zijn stakeholders vaak overheidsinstanties of gemeenten, wat een politiek element toevoegt aan de uitvoering. Dit vereist ook een langetermijnbenadering.

Het bericht Jerome Janssen (Schroders): ‘Bouwen’ verscheen eerst op The Asset.

Met name nu meer obligaties dan ooit negatieve rendementen hebben is het inkomen dat infrastructuur genereert interessant.

Helaas is deze asset class vaak minder liquide, moeten beleggers hun geld langer vastzetten en zijn er hogere minimum instapbedragen. Minder liquide fondsen kunnen volatiel zijn terwijl ‘gewone’ beleggingsfondsen in de regel in beursgenoteerde bedrijven beleggen waardoor de correlatie met traditionele markten hoger is.

Een multi-asset infrastructuur ETF, die uit 50% aandelen en 50% obligaties bestaat, is dagelijks verhandelbaar en biedt volgens Roset beleggers een combinatie van groei en inkomen door te beleggen in bedrijven die Morningstar classificeert als infrastructuurbedrijven.

“Na de recente renteverlagingen van de Fed en de ECB is infrastructuur een aantrekkelijke belegging voor beleggers die een stabiele bron van groei en inkomen zoeken. Via een multi-asset ETF profiteren beleggers van de voordelen van deze vermogenscategorie zonder nadelen als beperkte liquiditeit", aldus Roset.

Het bericht 'Infrastructuur aantrekkelijke beleggingscategorie' verscheen eerst op The Asset.

Cushman & Wakefield spreekt van de hoogste dynamiek ooit. De sterkste groei van het investeringsvolume vond plaats in het segment woningen waarin voor 4,2 miljard euro is geïnvesteerd, een stijging van 42% ten opzichte van 2015. Investeringen in kantoren zorgden met 41% van het totaal, voor het grootste aandeel van het totale investeringsvolume.

“De huidige beleggingsmarkt kenmerkt zich door hoge investeringsvolumes en door differentiatie in beleggingssegmenten. In de afgelopen drie jaar is er net zoveel in vastgoed geïnvesteerd als in de zeven jaar daaraan voorafgaand”, zo luidt de toelichting van Frank van der Sluys, Head of Research Cushman & Wakefield, bij de bevindingen.

Invloedfactoren vastgoedbeleggingsmarkt

“De sterke dominantie van kantorenvastgoed als beleggingscategorie, zoals die voor 2008 zichtbaar was, is getemperd. In 2007 was het aandeel kantoorbeleggingen nog 65% van het totale volume terwijl dit in de jaren daarna uitkomt op circa 30 tot 40%. De differentiatie uit zich vooral in een sterke toename in woningbeleggingen en segmenten zoals logistiek en zorgvastgoed. Daarmee is de markt wezenlijk veranderd en minder kwetsbaar geworden.”

Hoewel Nederlands vastgoed voorlopig populair zal blijven, verwacht Cushman & Wakefield dat het investeringsvolume in 2017 niet het volume van 2016 zal evenaren. De stijgende vastgoedprijzen kunnen er toe leiden dat een aantal beleggers hun pijlen op landen gaat richten die qua profiel lijken op het Nederland van een paar jaar geleden. Ook kan de huidige beleggingsdynamiek niet los worden gezien van de renteontwikkeling.

Een eventuele rentestijging tempert de investeringsdrang. De vastgoedadviseur wijst tot slot op politieke ontwikkelingen zoals de komende verkiezingen in veel Europese landen, de benoeming van Donald Trump en de Brexit, die invloed gaan hebben op het sentiment. Een positief sentiment leidt tot hogere investeringsvolumes, een negatief sentiment tot lagere.

Advies voor beleggers

“Vastgoed is meer dan ooit een financieel product geworden dat onder invloed staat van financieel-economische ontwikkelingen zoals rentestijgingen of dalingen en het algehele sentiment”, aldus Mathijs Flierman, Head of Capital Markets bij Cushman & Wakefield. “Om succesvol te zijn in de huidige markt is het voor investeerders dan ook van groot belang om vastgoed als beleggingsproduct zeer strategisch te benaderen.”

Toekomstige dalen in de beleggingsdynamiek zullen minder diep zijn dan in het verleden vanwege differentiatie in segmenten én door betere analyses van de verschillen tussen markten, locaties en gebouwen. Deze verschillen worden in Nederland heel goed in kaart gebracht waardoor investeerders hun beslissingen steeds nadrukkelijker op deze marktkennis baseren. De verschillen worden dan ook ingeprijsd wat zorgt voor toekomstbestendigere beslissingen.

Dit is terug te zien in de ontwikkeling van de rendementen: door de jaren heen wordt meer betaald voor het beste vastgoed en minder voor het mindere vastgoed. Daarnaast draagt de kortere holding period van een aantal beleggers bij aan minder diepe dalen omdat vastgoed weer sneller op de markt komt. Op dit moment zijn de eerste voorbeelden daarvan al zichtbaar bij partijen zoals Blackstone en Lonestar, deze laatste kocht in 2014 de EVE-portefeuille en verkocht deze weer in 2016. Vastgoed dat tussentijds is geoptimaliseerd door actief asset management, zal sneller op de markt komen en kan op aandacht blijven rekenen.

Vooruitblik 2017

Zoals hierboven gesteld, verwacht Cushman & Wakefield dat het totale investeringsvolume in 2017 het recordjaar 2016 niet zal evenaren. De grote interesse in Nederlands vastgoed zal echter wel aanhouden. In 2016 is er relatief weinig geïnvesteerd in winkelvastgoed. Als gevolg van de stijgende consumentenbestedingen zal dit segment in 2017 populairder zijn.

Zeker als er kwalitatief hoogwaardig vastgoed op de markt beschikbaar komt, zoals de verwachting is. Door de aanhoudende krapte op de woningmarkt in steden en aanpassingen in wet- en regelgeving zullen beleggers ook geïnteresseerd blijven in (studenten)huurwoningen. Daarnaast blijven logistiek en zorgvastgoed aantrekkelijk voor beleggers, dit laatste mede als gevolg van de bevolkingsontwikkeling en regelgeving. De aandacht voor kwalitatief hoogwaardige kantoren op de beste locaties in de grotere steden zal ook niet snel verdwijnen.

Het bericht ‘Hoogste beleggingsdynamiek in commercieel vastgoed ooit’ verscheen eerst op The Asset.

De financiële markten verwachten de komende vijf jaar een inflatie van 1,8% voor de eurozone. Enkele maanden geleden was dat nog 1,2%.

Zelf gaat Deutsche AM uit van een inflatie van 1,6% voor de eurozone in 2017. Deze toenemende inflatie opent perspectieven voor beleggers in aandelen, vindt Kreuzkamp.

“Er komen met name kansen voor aandelenbeleggers in sectoren en bedrijven die prijsstijgingen kunnen doorberekenen aan hun klanten. Het gaat dan bijvoorbeeld om infrastructuur, zoals bedrijven die profiteren van de uitbreiding van elektriciteit- of gasnetwerken of exploitanten van tolwegen.”

Ook dividendaandelen kunnen volgens hem dit jaar de moeite waard blijken. “Dividend zal 50% uitmaken van het totale aandelenrendement. Dat is een record. Maar zowel infrastructuur als dividendaandelen kunnen last hebben van een sterk stijgende obligatierente.”

Het bericht ‘Aandelen goede keuze bij toenemende inflatie’ verscheen eerst op The Asset.

“Als het president Trump lukt een geloofwaardig team van beleidsmakers samen te stellen, dat afziet van irrationeel beleid en in staat is om de gemaakte verkiezingsbelofte na te komen in een politiek moeilijke omgeving, dan zullen reële activa hiervan profiteren”, zegt Butterfill. “Daarnaast zal waarschijnlijk de vraag naar grondstoffen vanuit opkomende markten, met name China, voorlopig aanhouden en zullen substantiële bezuinigingen op Capital Expenditure (CAPEX) het aanbod van grondstoffen beperken.” Deze fundamentele verkrapping van onderliggende factoren resulteert er volgens de ETF-specialist in dat grondstoffen de komende jaren goed zullen blijven presteren.

Butterfill stelt dat reële activa de neiging hebben om beter te presteren dan traditionele portfolio's in een klimaat van oplopende inflatie en lage rente en denkt daarom dat de belangstelling van beleggers zal toenemen.

Stijgende prijzen

ETF Securities verwacht dat de prijzen van edelmetalen en olie zullen stijgen in 2017 en houdt rekening met een fair value goudprijs van 1.440 dollar. De prijs ligt nu op ongeveer 1.300 dollar. De fair value zilverprijs moet uitkomen op 23 dollar. Dat is nu 19 dollar.

Nu de Chinese koopwoede op de markt voor industriële metalen tot een einde is gekomen, zullen de prijzen hiervan in de nabije toekomst verzwakken. Ze kunnen echter op de langere termijn weer gaan stijgen als de investeringen in infrastructuur een vlucht nemen en de vraag naar industriële metalen weer toeneemt.

"Op de korte termijn, zullen prijzen van goud en zilver in de aanloop naar de renteverhoging onder druk komen te staan, maar wij denken dat de Fed achter zal blijven en dat inflatie sneller zal stijgen dan de centrale bank de rente zal verhogen, waardoor de reële rente laag blijft en dat is positief voor goud en zilver," aldus Butterfill.

Aantasten

Sinds het begin van de olieprijsdaling zijn de investeringen in de olie- en gasindustrie met 1000 miljard dollar teruggelopen. “Dit zullen we terugzien in het aanbod in 2017”, waarschuwt Butterfill. Verder zullen aanhoudende productiebeperkingen de verhoogde voorraden aantasten. “Dit leidt tot een olieprijs boven de 55 dollar,” voegt hij hieraan toe.

De Amerikaanse dollar zal in de optiek van Butterfill waarschijnlijk sterker blijven worden als de Fed de inflatiedruk, die zich in de Verenigde Staten ontwikkelt, voor kan blijven. Safe haven valuta, zoals de Zwitserse franc, zullen in trek blijven in de aanloop naar de nationale verkiezingen in veel EU-lidstaten in 2017. Indien daarna het gevoel van stabiliteit in Europa groter wordt en aan momentum wint dan kan de belangstelling voor safe haven valuta minder worden.

“In 2017 zullen we waarschijnlijk meer populisme in de politiek en meer volatiliteit op de markten waarnemen”, voorspelt de ETF-strateeg. Hij ziet als gevolg daarvan toenemend inflationair beleid. De huidige opleving in aandelen en risk-on activa dankzij de verkiezing van Trump kan van korte duur zijn. “Maar zijn presidentschap biedt gunstige vooruitzichten voor reële activa zoals grondstoffen, infrastructuur en vastgoed,” concludeert Butterfill.

Het bericht 'Trump laat reële activa schitteren in 2017' verscheen eerst op The Asset.

Als Trump hogere importheffingen doorvoert en veel geld pompt in de aanleg en onderhoud van infrastructuur loopt de inflatie op, zo is de verwachting. De markt wordt al jaren gedomineerd door de verwachting dat de rente heel lang laag zal blijven. “Met de verkiezing van Trump kan bij deze zienswijze voor het eerst echt een vraagteken worden gezet”, zegt Anand.

De markten hebben volgens hem de laatste jaren een hoge prijs betaald voor zogenaamde zekerheid. In de komende periode kan de interesse bij beleggers worden aangewakkerd voor sectoren die het moeilijk hebben gehad de afgelopen jaren, zoals financials en gezondheidszorg.

“Het is buitengewoon fascinerend dat de overwinning van Trump eigenlijk heel weinig teweeg heeft gebracht op de aandelenmarkt”, merkt Anand op. Hij geeft daar ook een reden voor. “Dit komt waarschijnlijk voort uit de wetenschap dat veranderingen uiteindelijk langzaam gaan in de politiek.” De ontwikkelingen na het referendum over de Brexit zijn in dit opzicht een leercurve geweest voor beleggers.

Overigens wijst Anand er fijntjes op dat de marktreactie waarschijnlijk in grote lijnen gelijk zou zijn geweest als Clinton had gewonnen. Ook zij had plannen om te investeren in infrastructuur.

Het bericht Vraagtekens over rente na winst Trump verscheen eerst op The Asset.

De sterke stijging van de aandelkoersen is vooral een reactie op de daling van 35% in 2015. Veel beleggers hebben goede hoop dat president Michel Temer in staat is het beleggersvertrouwen terug te winnen en de economische groei weet te herstellen.

Brazilië staat bekend om de chronische onderinvestering in de infrastructuur, aldus Gether. “De logistieke uitdagingen zijn enorm en verklaren voor een deel de ondermaatse economische prestaties van het land ten opzichte van andere opkomende markten. Investeringen in de infrastructuur zijn nu beleidsprioriteit voor Brazilië en noodzakelijk om de economische groei te stimuleren.”

Rumo Logistica

Spoorwegvervoerder Rumo Logistica, een van de deelnemingen van Skagen Kon-Tiki, zal van deze hervormingsmaatregel profiteren, zo meent de fondsbeheerder. Het bedrijf domineert het transport van sojabonen, maïs en suiker naar de havens. Het aandeel verloor 80% van zijn waarde aan het begin van het jaar, onder meer door zorgen over de enorme schuldenlast. “Op hetzelfde moment stapte de Braziliaanse Ontwikkelingsbank in met financiering voor investeringen in het spoornet. Daar profiteren uiteindelijk Rumo, zijn klanten en de Braziliaanse economie van.”

Rumo staat volgens Gether voor een kantelpunt, met kansen op lagere kosten, groeiende efficiency en uitbreiding van de capaciteit door verdere investeringen. Daarnaast beschikt het bedrijf over een ervaren managementteam dat zijn sporen heeft verdiend met het realiseren van een soortgelijke omslag. Maar voorop staat dat Rumo kan bijdragen aan de groei van de Braziliaanse export als meer landbouwgrond ontsloten wordt en logistieke bottlenecks worden opgelost door grotere efficiency en meer capaciteit.

Niet repliceerbaar

Het businessmodel van Rumo is niet repliceerbaar en het bedrijf profiteert van hoge toetredingsdrempels tot de markt, zegt Gether. “De spoorvervoerder is de enige in de regio met een concessie om gebruik te kunnen maken van het spoornet en is actief in de belangrijkste graan-producerende regio’s van Brazilië.”

De katalysatoren voor een sterke prestatie van het aandeel zijn de herfinanciering van de schuld en vervroegde vernieuwing van de lange termijn spoorwegconcessies, die voor een verbeterde zichtbaarheid moeten zorgen. Andere aanzwengelende krachten vormen de potentiële verbeteringen in efficiency en de mogelijkheid om ook andere dan alleen agrarische producten via het spoor te gaan vervoeren.

Het bericht Infrastructuur is tevens mooie beleggingskans in Brazilië verscheen eerst op The Asset.

De American Society of Civil Engineers gaven in 2013 de Amerikaanse openbare infrastructuur een uiterst lage score van D+. Deze instelling besloot dat de VS tegen 2020 zo’n 3,6 biljoen dollar zou moeten investeren voor herstellingen en moderniseringswerken.

Dat geldt vooral voor bruggen en wegen. Infrastructuurwerken zijn dan ook een belangrijk thema in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarover zowel de presidentskandidaten Donald Trump als Hillary Clinton het uitzonderlijk eens zijn.

Clinton versus Trump

RARE Infrastructure wijst erop dat Clinton het federaal budget voor infrastructuurwerken met 275 miljard dollar wil oprekken over een periode van vijf jaar. Ze wil ook een nationale infrastructuurbank oprichten. Privékapitaal moet een bijkomende 225 miljard dollar opleveren. Verder pleit Clinton voor een universeel breedbandnetwerk tegen 2020 en meer focus op de creatie van een schoon elektriciteitsnetwerk.

Trump wil 500 miljard dollar spenderen via nieuwe schulduitgaven. “Hij moet nog met details komen waaraan hij het bedrag zal uitgeven, maar hij heeft zijn steun voor de traditionele infrastructuur op fossiele brandstof wel benadrukt.” Wie het ook wordt, de verschillende voorstellen zullen eerst door het Amerikaanse congres moeten goedgekeurd worden. RARE Infrastructure verwacht dat de infrastructuuruitgaven van de twee kandidaten een extra boost van 0,5% aan het Amerikaanse bbp geven.

Nodige katalysator

Oxford Economics, één van de adviseurs van RARE Infrastructure, bekeek ook de impact van de voorstellen op de economische groei. Indien Clinton wint, dan zou de economische impact zich situeren tussen neutraal en een bescheiden positieve stimulans. Als Trump het haalt, dan zou de impact op de economische groei zich situeren tussen een bescheiden vertraging en een recessie binnen de achttien maanden van zijn presidentschap.

De wereldwijde aandelenmarkten zouden Clinton als een status quo beschouwen. Trumps beleid daarentegen zou tot een grotere onzekerheid en volatiliteit op de financiële markten kunnen leiden. De uitslag van de verkiezingen is nog onbekend, maar de politieke aanvaarding van meer overheidsinvesteringen zou de nodige katalysator kunnen zijn om de verouderde infrastructuur van de VS terug op de weg naar herstel te zetten.

De volledige tekst leest u in ‘Election 2016, the road ahead for infrastructure’

Het bericht Zet vooral in op Amerikaanse infrastructuur verscheen eerst op The Asset.

Hij is portfoliomanager van het Multi-Asset Income Team van Newton, een boutique van BNY Mellon. Flood meent dat centrale banken en beleidsmakers in de Verenigde Staten en in Europa de negatieve impact van het huidige monetaire beleid onderschatten op sectoren als Fixed Income en de complexiteit van de wereldeconomie buiten beschouwing laten.

Er wordt te weinig rekening gehouden met individuele factoren die van invloed zijn op de economie. Flood levert zijn kritiek op het moment dat Europese bedrijven fors nieuwe obligatieleningen aangaan om optimaal te profiteren van de extreem lage financieringskosten.

Volgens Flood presenteren de afnemende rendementen nieuwe uitdagingen voor beleggers. Zij zoeken oplossingen die tegemoet komen aan een veranderde omgeving waarin duurzaamheid van inkomen, vermogensgroei en liquiditeitsoverwegingen een grotere rol spelen. Zij herbezinnen zich op hun blootstelling aan mainstream activa zoals obligaties en verleggen de aandacht naar portfoliodiversificatie en alternatieve beleggingscategorieën.

Infrastructuur en duurzame energie zijn daarvan goede voorbeelden. “Die hebben de afgelopen maanden bijzonder goed gepresteerd. Een multi-asset beleggingsstrategie kan wat dat betreft hierin een nuttige rol spelen.”

Een dergelijke strategie met blootstelling aan alternatives biedt beleggers voordelen op dit moment. Flood sluit niet uit dat een herstel op de wereldwijde kapitaalmarkten in de toekomst obligaties weer aantrekkelijker maakt voor multi-asset managers en de blootstelling aan alternatieve beleggingen weer afneemt. “Multi-asset beleggen draait vooral om het vinden van een juiste balans.”

Het bericht Alternatives aantrekkelijker door marktverstoringen verscheen eerst op The Asset.