Geen chips, geen auto’s

0

De prijzen van veel producten schieten omhoog. De oorzaak ligt in een combinatie van factoren.

Geen chips, geen auto’sZo werd de productie in maart 2020 afgeschaald. Het was de verwachting dat er een wereldwijde recessie aan zou komen. Dat zou de vraag naar producten doen kelderen. Door de massale fiscale en monetaire steun is dat voorkomen. Door alle fiscale steun enerzijds en doordat consumenten vanwege de lockdown niet in staat waren geld uit te geven anderzijds, bleef er veel geld over.

De bestedingen gingen vooral naar (ondersteunende) producten als mobiele telefoons en auto’s. Als je thuis werkt, wil je goede apparatuur. En als je van A naar B wilt gaan, doe je dat het liefst met een eigen auto in plaats van met het openbaar vervoer. Voor al deze producten zijn semiconductors nodig. De vraag nam dus niet af, maar juist toe! Als laatste is het marktaandeel van elektrische auto’s harder gestegen dan eerder verwacht. In dergelijke auto’s zijn meer chips nodig dan in een traditionele auto.

Aan de aanbodkant is er juist een lange lijst met bijzondere factoren die de productie van semiconductors beperkten. In Taiwan is er een grote droogte, wat de productie van semiconductors bemoeilijkt. Voor de productie is veel water nodig om te koelen. Daarnaast was er een grote brand bij de Japanse maker Renesas Electronics Corporation. Dat heeft de productie voor enkele maanden stilgelegd. En door de sneeuwstormen in Texas lag ook daar de productie volledig stil. Al met al een zogenaamde “perfect storm” aan de aanbodkant van chips.

Deglobalisatietrend

De kortetermijneffecten zullen in de loop van de tijd vanzelf oplossen. Maar beleggers moeten ook rekening houden met de langetermijntrends. Een belangrijke ontwikkeling is deglobalisatie. Toen China als eerste door corona tot stilstand kwam, groeide het besef hoe afhankelijk de westerse economieën van China zijn. Daarnaast blijkt het totalitaire regime van China ook zijn donkere kanten te kennen die we voorheen niet wilden zien. En als China een bijna monopoliepositie in cruciale sectoren heeft, kan dat als machtswapen worden ingezet. Taiwan is één van s ‘werelds grootste producenten van semiconductors, terwijl China op een steeds agressievere manier heeft aangegeven dat ze Taiwan wilt inlijven.

Die ogen van de politieke leiders zijn nu wel geopend. In vrijwel alle regio’s worden in sneltreinvaart plannen ontwikkeld om eigen productiecapaciteit voor semiconductors op te bouwen. Dat geldt overigens ook voor andere sectoren, zoals de farmaceutische industrie en batterijproductie. Biden heeft gezegd dat hij U$ 50 miljard (€ 42 miljard) in de semiconductorindustrie wil investeren. China kwam met een plan om 214 miljard yuan (€ 28 miljard) te investeren. Japan wil met 100 miljard yen (€ 1 miljard) 20% marktaandeel veroveren. Dat is veel marktaandeel voor weinig geld. En de EU heeft onder de noemer “Digital Compass” een budget van € 140 miljard beschikbaar gesteld. Opmerkelijk dat zij daar ook een marktaandeel van 20% mee willen bereiken.

Kortetermijngevolgen

Door het tekort aan semiconductors, staat de autoproductie onder druk. Logisch: in 2000 was elektronica, waaronder semiconductors, nog slechts goed voor 18% van de totale kostprijs. Tegenwoordig is dat al 40%. Diverse autofabrikanten hebben de ontwerpen van hun auto aangepast, zodat er minder chips hoeven te worden gebruikt. In bepaalde Nissan-modellen wordt bijvoorbeeld de standaardnavigatie eruit gelaten. En in de nieuwe Dodge RAM heeft u geen dodehoekendetectie meer.

Maar deze beperkingen zijn niet voldoende om het tekort op te lossen. Diverse autofabrikanten hebben productiebeperkingen aangekondigd. Daimler Benz zei deze maand de werktijden in de fabrieken in Bremen en Rastatt te reduceren, omdat de auto’s niet kunnen worden afgemaakt. De auto kan klaar zijn, maar als het laatste onderdeel er niet is, kan de auto de fabriek niet verlaten.

Ook Volkswagen gaat de werktijden in haar fabriek in Wolfsburg verkorten. CEO Herbert Diess van Volkswagen zei dat het bedrijf nu in “crisismodus” opereert: in het eerste kwartaal lag de productie al 100.000 stuks onder de verwachting. Diess verwacht dat de impact in de komende maanden nog groter zal worden. Hij waarschuwde dan ook dat de tweedekwartaalcijfers daardoor negatief worden beïnvloed.

Beide bedrijven hebben overigens aangegeven dat ze de voorraden met cruciale componenten, waaronder semiconductors, zullen opbouwen. De oude logistieke wet van “just-in-time” wordt daarmee verlaten. Een systeem dat wel heel erg kostenefficiënt is. Tesla probeert voorrang in leveringen te krijgen door de bestelde semiconductors vooruit te betalen. Ook zoeken ze naar mogelijkheden om zelf semiconductorfabrieken te kopen. Op korte termijn zorgen deze ontwikkelingen juist voor nog meer vraag naar semiconductors, waardoor de stress in het systeem alleen maar groter wordt.

Het is voor de auto-industrie wel pijnlijk dat het productietekort komt op het moment dat de het orderboek voor de Duitse auto-industrie op het hoogste punt ooit staat.

Index voor de Duitse autoproductie en ordervolume

Geen chips, geen auto’s

Bron: Refinitiv Datastream, 16 juni 2021. *2015=100

Hoelang gaat het duren?

Als er een tekort aan producten is, zal bij een gelijkblijvende vraag de prijs van producten stijgen. Dit zal voorlopig nog wel even aanhouden. Deze effecten zullen in de komende kwartalen duidelijk worden. De consensus is dat het tekort aan semiconductors minimaal tot het eerste kwartaal van 2022 zal aanhouden.

Overigens zien we niet alleen een tekorten in de semiconductorsector/ auto-industrie, maar in nog veel meer segmenten van de economie. De ISM subindex voor de voorraden staat op een laagterecord, terwijl die voor het orderboek juist op een hoogterecord staat.

ISM subindex voor de voorraden versus subindex voor orderboek

Geen chips, geen auto’s

Bron: Refinitiv Datastream, 16 juni 2021

Een bijkomend gevolg is de explosie in de prijzen van tweedehandsauto’s. Op zich logisch: als je geen nieuwe auto kan kopen, dan koop je een tweedehands exemplaar. De Manheim used vehicle value index steeg in mei met maar liefst 48%. Autodealers bieden topprijzen om maar iets in de verkoop te hebben.

Het heeft ook een flink macro-economische impact. Tweedehandsautoprijzen hebben een relatief grote weging (2,53%) in het totale consumptiemandje. In april droeg de prijsstijging van tweedehandsauto’s 0,35 procentpunten en in mei 28 procentpunten bij aan de totale inflatie. In mei was de kerninflatie 3,8%. Hoewel dit waarschijnlijk tijdelijk effecten zijn, zal het door de verlagingen van de autoproductie nog wel enkele kwartalen aanhouden. Een voordeel is dat nu de economie weer opengaat, consumenten overgaan van het kopen van producten naar het kopen van diensten. Dat kan de vraag naar nieuwe auto’s wat verminderen.

Manheim used vehicle value index

Geen chips, geen auto’s

Bron: Refinitiv Datastream, 16 juni 2021

Verwacht allocatie-effect

Het tijdelijke tekort aan semiconductors zal de prijzen opdrijven en de productie belemmeren. Dat zal een negatieve impact hebben op die economieën die erg op deze industrieën leunen, zoals Duitsland en Frankrijk. Reken dus op teleurstellende economische groeicijfers in de tweede helft van dit jaar. Minder economische groei betekent ook dat de Europese Centrale Bank (ECB) wat minder haast zal hebben om de rente snel te verhogen.

Op korte termijn zijn de marktomstandigheden voor de semiconductorindustrie door de huidige krapte nog bijzonder goed, maar veel van de tijdelijke factoren zullen verdwijnen. Voor de lange termijn is de deglobalisatietrend belangrijk. Als deze doorzet en alle overheidsplannen daadwerkelijk worden uitgevoerd, dan zal dat een permanent hoog aanbod veroorzaken. Logischerwijs krijgen we daardoor een varkenscyclus: van een aanbodtekort naar een aanbodoverschot.

De productie-uitbreiding is wel goed voor de toeleveranciers, zoals semiconductormachinemaker ASML. Niet voor niets zit het orderboek propvol, terwijl de productie-uitbreiding plannen in de diverse regio’s nog niet eens uitgeschreven zijn. Op korte termijn zal de semiconductorindustrie blijvend kunnen profiteren van de krapte in de markt. Over een aantal jaar zal er zoveel overcapaciteit zijn dat dit een sterk negatief effect op de winsten zal hebben. Dat zal ongetwijfeld in de koersen terug te zien zijn.

Deel dit artikel

Over de auteur

Corné van Zeijl

Corné startte zijn carrière bij ACTIAM in september 1994 als portfoliomanager, verantwoordelijk voor het beheer van zowel aandelen als obligaties. Hij is betrokken bij de samenstelling van ACTIAM’s modelportefeuilles. Corné is een bekend spreker in verschillende media en op conferenties en schreef verschillende boeken (o.a.: ”Centen en sentiment”, een boek over de psychologische aspecten van het gedrag van beleggers). Corné begon zijn carrière in 1986 bij Staalbankiers als analist en werkte o.a. voor Robeco Effectenbank, Zurich Insurance en SNS REAAL. Corné is afgestudeerd in Bedrijfseconomie aan de Haagsche Hoogeschool, VBA-gecertificeerd en is geregistreerd als Investment Manager bij het Dutch Securities Institute.


Kennispartners

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies om u de beste surfervaring te geven. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op 'Accepteren' hieronder, dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten