De wereld kent meer indices dan er beursgenoteerde aandelen zijn. De Index Industry Association (IIA) kwam medio 2019 uit op 2,96 miljoen indices. Dat was weliswaar zo’n 20% minder dan het jaar ervoor, maar niettemin een indrukwekkend aantal. Het duurzame segment is met zo’n 1% procentueel bescheiden in omvang, maar in absolute aantallen valt er voor duurzame beleggers steeds meer te kiezen.

Het aantal indices dat op basis van financiële criteria en Environmental-, Social- en Governance-factoren selecteert, groeit sterk: 14% per medio 2019 en het jaar ervoor zelfs met 60%. Brancheorganisatie IIA ziet in de snelle toename in aantal en variëteit ‘een indicatie dat beleggers op zoek zijn naar benchmarks die aansluiten op hun (duurzame) beleggings-doelen en -overtuigingen’.

ESG-indices bieden pensioenfondsen en verzekeraars dan ook een kompas voor de eigen duurzame beleggingen. Zo bieden ze inzicht in ESG-gerelateerde risico’s en kansen. Dat is relevante informatie voor de eigen portefeuille-allocatie. Ook fungeren indices als benchmark, als toetssteen voor zowel de beleggingsresultaten als de eigen ESG-competenties.

Maar welk kompas sluit het beste aan op de eigen ESG-koers? Tussen indices zijn er grote verschillen, allereerst door de selectiemethode.

Verschillen in indexmethodologie

De diversiteit in duurzame indices is om te beginnen een definitiekwestie. Wat is duurzaam? Er zijn indices die zich grotendeels richten op het ‘donkergroene’ social responsible investing (SRI), op impactbeleggen, indices die financiële kengetallen met ESG-factoren combineren en er zijn indices die zich tot één thema beperken, zoals CO2-uitstoot, schoon water of biodiversiteit (zie kader: Indices in verschillende smaken).

Thema-indices die zich richten op specifieke duurzame thema’s zijn onder andere: de S&P 500 Fossil Fuel Free Index, de MSCI Low Carbon Target Indexes, de Solactive Clean Water Index, de Solactive Vigeo Eiris Biodiversity Index en de FTSE Developed Climate Index.

Een ESG-index sluit doorgaans aan bij een bekende traditionele market cap-gewogen index, waarbij bedrijven met de laagste ESG-score worden geschrapt. Maar hoe streng is die selectie? Is er hierbij sprake van een best-in-class benadering of worden de bedrijven met de beste ratings uit een breed universum opgenomen? Hoe omvattend zijn de uitsluitingen?

Alleen al binnen het assortiment van één indexbouwer is er variatie, om tegemoet te kunnen komen aan de verschillende klantbehoeftes. Illustratief is de indeling van indexbouwer MSCI van duurzame spin-offs van de traditionele MSCI All Country World index. Beleggers die minimale uitsluitingen (geen controversiële wapens) wensen en bedrijven die een hoge, aantrekkende ESG-score prefereren, kunnen kiezen voor de MSCI ACWI ESG Universal Index.

De MSCI ACWI ESG Focus Index sluit iets meer uit (tabak) en mikt op een zo hoog mogelijke ESG-score, maar binnen strikte grenzen van tracking error (versus de moederindex) en sectordeviatie. The MSCI ACWI ESG Leaders Index en MSCI ACWI SRI Indices ten slotte, kennen meer uitsluitingen en selecteren op basis van een ‘best-in-class’-benadering de bedrijven met de hoogste ESG-score, waarbij de leaders de beste 50% (als percentage van de market-cap van de moederindex) selecteert en de SRI-varianten het strengst selecteren; alleen de beste 25%.

ESG-score en uitsluitingen van MSCI-indices
(versus MSCI ACWI Index)

Bron: MSCI. Peildatum: 31 december 2018, Omvang market coverage na uitsluitingen, maar vóór toepassing ESG-ratings. Alleen voor illustratieve doeleinden.

De variatie in ESG-indices kan voor keuzeproblemen zorgen, maar vergroot ook de kans om een geschikte benchmark te vinden. Bovendien kan een onderlinge vergelijking van verschillende indices nuttige informatie opleveren, bijvoorbeeld het effect van een strengere ESG-selectie op het rendement. Door bijvoorbeeld de Leaders-index met een SRI-index van indexbouwer MSCI op behaalde rendementen te vergelijken.

ESG-data: nog relatief schaars en niet uniform

Ook de beschikbaarheid van goede ESG-data is een belangrijke factor. Het aantal bedrijven dat over ESG rapporteert is de laatste jaren stevig toegenomen, maar veel bedrijven zitten bij het meten en rapporteren van specifieke ESG-kengetallen nog in een leerproces. Daarbij is met name het gebrek aan uniformiteit een probleem. Grote ondernemingen hebben hierbij een voorsprong, omdat ze doorgaans over meer middelen beschikken (zoals een grotere administratieafdeling).

Groeiend aantal bedrijven met ESG-rapportages
S&P 500® Companies Sustainability Reporting

Bron: Governance & Accountability Institute, Inc. 2018 Research – http://www.ga-institute.com. Alleen voor illustratieve doeleinden.

Het gebrek aan uniformiteit is ook zichtbaar bij de verwerkers van de ESG-data, dataproviders en indexbouwers, die dit ‘in-house’ doen. De procedures en analyses wijken onderling af, er is doorgaans nog relatief veel ruimte voor menselijke interpretatie door analisten. Dat levert opmerkelijke verschillen in ESG-ratings op.

MSCI bijvoorbeeld, beoordeelt Facebook als een ESG-middenmoter in zijn sector. S&P daarentegen, bevond het bedrijf bij de jaarlijkse herweging in 2019 te licht voor de S&P500 ESG Index. Het bedrijf behoorde niet langer bij de beste 75% in zijn bedrijfstak, vanwege een lage ESG-score van 21 op een schaal van 0 tot 100. Debet daaraan waren de lage scores op Governance en Social, voortvloeiend uit de machtspositie van topman Zuckerberg en een reeks privacy-schandalen. Wel scoorde Facebook erg goed op Environmental, maar S&P kent in de bedrijfstak aan Governance en Social een hogere weging toe bij de bepaling van het eindoordeel.

Het voorbeeld van Facebook laat de impact zien van de onderlinge waardering van de E, S en G. Een andere weging zou mogelijk tot een ander (ESG-)oordeel leiden. Daarbij komt dat ook allerlei subsegmenten van E, S en G een eigen rapportcijfer krijgen en ook deze onderling verschillen qua weging.

Facebook-rating door S&P, DJI ESG-score

Bron. Data per 30 april 2019. Alleen voor illustratieve doeleinden.

Facebook-rating door S&P, DJI ESG Dimension-scores (2018)

Bron. Data per 30 april 2019. Alleen voor illustratieve doeleinden.

Facebook-rating door MSCI

Bron: MSCI. Alleen voor illustratieve doeleinden.

Het onderzoek ‘Aggregate Confusion: The Divergence of ESG Ratings’ van de MIT School of Management toonde in augustus vorig jaar een lage correlatie aan tussen de ESG-ratings van ruim 800 beursgenoteerde ondernemingen door vijf grote ratingbedrijven: Sustainalytics, RobecoSAM, Vigeo-Eiris, Asset4 en KLD. De gemiddelde correlatie bedroeg 0,61 waarbij een correlatie van 1 duidt op een overeenkomst van 100%. Het onderzoek trekt een vergelijking met de ratings van Moody’s en S&P voor kredietwaardigheid; die hebben een correlatie van 0,99!

Lage correlaties tussen de ESG-ratings van ratingbedrijven

* Sustainalytics. Bron: Rapport ‘Aggregate Confusion: The Divergence of ESG Ratings’ van MIT Sloan School of Management

Dergelijke afwijkingen zenden een duidelijke boodschap naar benchmarkgebruikers om in te zoomen op de gebruikte ratingmethodiek en dataproviders en indexbouwers daarop te toetsen.

Het Japanse Government Pension Investment Fund, het grootste pensioenfonds ter wereld, kondigde onlangs een strengere due diligence aan van indexbouwers en ESG-ratingbedrijven. Dit om de ‘continuïteit, transparantie en objectiviteit’ te bewaken. Beleggers zouden deze bedrijven op dezelfde manier moeten evalueren als een asset manager, aldus het Japanse fonds.

Actualiteit en toekomstgerichtheid

Los van de verschillen in indexsystematiek en ESG-scores is er nog een uitdaging voor volgers van een ESG-benchmark: actualiteit. Verreweg de meeste indices baseren zich op historische gegevens, zoals rendementen en koersvolatiliteit. In feite is dit een momentopname van een punt in het verleden.

Dit drukt relatief zwaar op ESG-indices, omdat ESG-data minder snel gemijnd en geactualiseerd worden dan harde financiële data. De opkomst van nieuwe technologieën en verdere inspanningen om tot ESG-standaardisatie te komen, kunnen voor verbetering zorgen. Ook zijn er inmiddels ESG-indices die zich niet beperken tot een momentopname, maar die een vooruitblik willen bieden door bijvoorbeeld ESG-momentum mee te wegen. Een voorbeeld hiervan is de S&P Eurozone 30 ESG-Momentum Select Equal Weight Index.

Beleggers die een bepaalde index als benchmark gebruiken zullen daarbij steeds moeten beseffen dat benchmark en realiteit uit elkaar kunnen gaan lopen. Een index kent doorgaans één keer per jaar of halfjaar een herweging, waardoor bedrijven nog lang in een benchmark kunnen zitten, ook al voldoen ze overduidelijk niet meer aan de indexcriteria wegens bijvoorbeeld een ingrijpende gebeurtenis. Maatschappelijke druk kan het dan voor een institutionele belegger erg lastig maken om zo’n bedrijf in de tussentijd nog in de portefeuille te handhaven.

Bovendien volstaat het tegenwoordig niet meer om duurzaamheid van bedrijven te beoordelen op basis van hun impact in het verleden. Om zich voor te bereiden op de mondiale maatschappelijke uitdagingen is het belangrijk dat asset owners en vermogensbeheerders naast een toekomstgerichte blik op de verwachte marktontwikkelingen, ook een toekomstvisie hebben over de impact van de duurzaamheidstransities op bedrijven.

Vermogensbeheerders hebben de fiduciaire plicht om hun klanten uit te leggen hoe zij hun geld op een verantwoorde wijze beleggen. Hiervoor is het belangrijk om te weten hoe toekomstbestendig bedrijven zijn op het gebied van de mondiale duurzaamheidstransities. Dat vergt ook andere (of een ander gebruik van) ESG-indices, waarbij vooruit wordt gekeken met een focus op financiële materialiteit van duurzaamheidstransities. Dit vraagt bovendien om inzicht in de materialiteit van niet-duurzaam gedrag.

Conclusie

De aandacht voor ESG groeit razendsnel, bij beleggers en indexbouwers. De grote verschillen in ESG-ratings vormen daarbij nog wel een uitdaging; ze tonen aan dat beleggers niet blind kunnen varen op uitsluitend externe ESG-oordelen. Ook is het zaak om de indexmethodologie van een benchmark goed onder de loep te nemen. Sluit deze echt aan op de eigen duurzame insteek?

Er is wel steeds meer keuze in indices en maatwerk-oplossingen zijn eveneens mogelijk. Daarbij is de actualiteit van de data en de index zelf een extra punt van aandacht.

Het bericht Op zoek naar de juiste ESG-index verscheen eerst op The Asset.

Vermogensbeheerders hebben steeds meer aandacht voor sociale en ethische waarden en voor het milieu. Deze aandacht uit zich op vele manieren: van het beheersen van de risico’s tot aan het actief maximaliseren van beleggingen die positieve waarden bevorderen. Hoe vindt u uw weg in deze snel veranderende beleggingswereld?

Impact Investing onmisbaar in een verantwoord beleggingsbeleid

In 2006 zijn de Principes voor Verantwoord Beleggen van de Verenigde Naties (UN PRI) uitgebracht, wat heeft geleid tot een groep van ondertekenaars die gezamenlijk USD 45 biljoen aan activa vertegenwoordigen. Dit getal is inmiddels verdubbeld tot bijna USD 90 biljoen in 2017.

Ondertekenaars verbinden zich ertoe kwesties op het gebied van milieu, maatschappij en goed ondernemingsbestuur (environmental, social and governance ook wel ESG genoemd) op te nemen in het beleggingsbeleid, in overeenstemming met hun fiduciaire plicht. Een tak binnen maatschappelijk verantwoord beleggen gaat nog verder dan het uitsluiten van bedrijven voor beleggingen en het aangaan van de dialoog (engagement) met ondernemingen over producten of bepaalde manieren van zakendoen die niet stroken met ESG-waarden, en ook nog verder dan het kiezen van “best-in-class”-spelers. Deze groep van impact investeerders is actief gericht op het genereren van een meetbaar positief effect.

De 229 beleggers die hebben meegedaan aan de achtste Annual Impact Investor Survey van het Global Impact Investing Network (GIIN) hadden circa USD 228 miljard aan activa per ultimo 2017. Deze activa zijn grotendeels belegd op de private markt.

Figuur 1: Spectrum impact investing

Tegengaan van “impact washing”

Volgend op de introductie van de Sustainable Development Goals en door de grotere externe druk van overheden, consumenten en maatschappelijke organisaties, zoeken institutionele beleggers nu naar manieren om beleggingen gericht op een positieve impact naar een hoger niveau te tillen. Deze ontwikkeling  wordt zowel vanuit een zakelijk als een maatschappelijk oogpunt toegejuicht en ondersteund.

“Ondanks de grotere belangstelling voor en het grotere aanbod van producten die worden gepresenteerd als impact investments, is er geen gemeenschappelijke discipline voor de wijze waarop op effect gerichte beleggingen moeten worden beheerd en ontbreken systemen om deze te ondersteunen. Hierdoor is voor beleggers een ingewikkelde en verwarrende situatie ontstaan, en ontbreekt het aan een duidelijk onderscheid tussen impact investing en andere vormen van verantwoord beleggen” (International Finance Corporation - IFC, 2018).

Het risico bestaat dat de integriteit van de markt zou kunnen afnemen. Als zodanig kunnen vermogensbeheerders producten aanbieden die claimen een positieve impact te creëren en bij te dragen aan de SDG's, terwijl deze claim in werkelijkheid soms vergezocht of te kortzichtig is. Deze investering is dus feitelijk niet meer of minder dan een reguliere belegging.

Verdere groei van het impact-investingsegment moet daarom vergezeld gaan van zorgvuldige aandacht voor “impact washing”. Meer transparantie en het vaststellen van normen zijn twee ontwikkelingen waarmee het risico van impact washing kan worden aangepakt. In de meest recente GIIN impact investor survey koos 80% van de respondenten voor “meer transparantie van impact investors over hun impactstrategie en -resultaten”, terwijl 41% zei dat het zou helpen als “door derden wordt gecertificeerd wat als een impact investment moet worden aangemerkt” (GIIN).

Fondsbeheerders moeten transparant zijn over zowel de financiële als de niet-financiële doelstellingen van hun beleggingsproducten. Zo wordt het voor het publiek duidelijk op welk deel van het impact-spectrum de belegging zich richt en hoe een fonds in hun beleggingsportefeuille past (figuur 1).

Het meer gemeengoed maken van impact investing is een uitdagende taak, vanwege de vereiste zorgvuldige selectie van (private) portfoliobedrijven, variëteit tussen bedrijven, risiconiveaus en verwachte rendementen. Het is daarom van groot belang dat institutionele beleggers kritisch zijn ten aanzien van het (marketing)potentieel van de term impact investing en waakzaam zijn om zorgvuldig gespecialiseerde vermogensbeheerders te selecteren. Een gedegen managerselectie kan hierbij helpen. Onlangs zijn verschillende richtlijnen gepubliceerd, om dit proces te vergemakkelijken.

Standaardisatie en handige tools voor het beoordelen van Impact Investing

Vanaf het moment dat in 2007 de term impact investing zijn intrede deed, heeft de sector zich razendsnel ontwikkeld; zowel met betrekking tot het aantal beleggingen als de ontwikkeling van standaarden. Deze betreffen voornamelijk de investeringszijde, ter bescherming van kwetsbare groepen.

In een fase waarin de bedrijfstak last heeft van groeipijnen bij de omschakeling van een nichemarkt naar een reguliere beleggingsmogelijkheid voor een diverse groep beleggers, reageert de markt door eveneens nieuwe standaarden op dit gebied te ontwikkelen. Als beleggers willen kunnen beoordelen of er een oprechte bedoeling, inspanning en mogelijkheid is om een positieve impact te genereren, kunnen deze normen een goed hulpmiddel zijn om mogelijkheden in de markt te bekijken zonder een ervaren deskundige daarvoor te hoeven inschakelen.

De volgende, driestapsbenadering helpt bij het beoordelen van het impactpotentieel als onderdeel van een efficiënte due diligence van beleggingsmogelijkheden.

1. Selectie van beleggingscategorie en thema

Op basis van de ALM-vereisten kunnen institutionele beleggers screenen op mogelijkheden voor impact investing. Een algemene vuistregel is dat private investeringen een groter impactpotentieel hebben dan beursgenoteerde beleggingen, net zoals investeringen gericht op ontwikkelingslanden.

Daarnaast kan een beleggingsthema worden geselecteerd op basis van de match met de sponsor of met het potentieel om impact te genereren. De onlangs ontwikkelde marktkaart van de VN Principles kan ondersteuning bieden.

De PRI Market Map

De PRI Market Map verbindt 10 maatschappelijke thema’s aan specifieke Sustainable Development Goals en hun respectievelijke targets/indicatoren en geeft informatie ter vergroting van de kennis over en vertrouwdheid met impact investing. Dankzij de PRI Market Map wordt het proces van het identificeren van bedrijven en thema’s op het gebied van impact investing duidelijker, zodat vermogens- en fondsbeheerders de mogelijkheden in deze markt beter kunnen beoordelen.

2. Interne ontwikkeling of managerselectie

Om een snelle scan te maken van het werkelijke impact-potentieel van een belegging (of in het geval dat stap 1 wordt uitbesteed, een mandaat) kunnen beleggers zich nu wenden tot de IFC-principles voor Impact Management (figuur 2). Door simpelweg deze 9 vragen te behandelen in een zoektocht naar een manager of beoordeling van de eigen belegging, kunnen beleggers gemakkelijk informatie verzamelen en vergelijken over de mate van “impact washing” en het potentieel om positieve impact te genereren.

IFC - Investing for Impact: Operating Principles for Impact Management

IFC heeft onlangs in samenspraak met externe belanghebbenden een conceptversie gepubliceerd van “Investing for Impact: Operating Principles for Impact Management” (hierna: Principles). Het doel ervan is om een gemeenschappelijke discipline en marktconsensus te bewerkstelligen rond het beheren van beleggingen gericht op impact en een bijdrage te leveren aan de vormgeving en ontwikkeling van deze vorm van beleggen. De Beginselen vormen een basis om impact investing te toetsen.

Figuur 2: Operationele principes voor impact investing

Bron: IFC, 2018

3. Oog voor detail: verantwoordelijkheden en daadwerkelijke impact

Na de eerste twee stappen is het van cruciaal belang om de daadwerkelijke impact samen met de risico- en rendementsvereisten binnen het gehele beleggingsproces nader te bekijken. Figuur 3 beschrijft een proces met betrekking tot verantwoordelijkheid en impact voor elke fase van een belegging.

Ten slotte ondersteunt he GIIN Initiative for Institutional Impact Investment institutionele vermogensbeheerders die de markt voor impact investing willen betreden of hun betrokkenheid daarin willen intensiveren door het verstrekken van educatiemateriaal, onderzoeksresultaten en concrete voorbeelden.

Vergroten van daadwerkelijk positieve impact bepaalt groei van Impact Investing

Impact investing ontwikkelt zich sneller dan ooit tevoren en ook de hulpmiddelen voor beleggers om “impact washing” te identificeren, nemen toe. Deze zijn zeer welkom, omdat institutionele beleggers niet altijd de middelen in huis hebben om dit te doen. Het lijdt geen twijfel dat de vermogensbeheerders die actief op zoek zijn naar een positieve impact, ernaar streven om de sector verder te ontwikkelen. Hierdoor neemt het groeipotentieel toe. Dit artikel biedt een driestapsbenadering die kan helpen het potentieel voor het genereren van impact te vergroten en het “impact washing” te voorkomen door een aantal vooraf gedefinieerde vragen te stellen. De gerealiseerde impact kan dan ook hand in hand toenemen met de intentie en claim van veel beleggers om het niveau van impact investing te verhogen.

Figuur 3: Proces rondom verantwoordelijkheden en daadwerkelijke impact

Bekijk ook:

• Populisme laat oude tijden herleven
• Sturen op impact steeds belangrijker

Het bericht Impact investing: oog voor detail verscheen eerst op The Asset.