Australië heeft het allemaal: grondstoffen, oppervlakte, een slimme bevolking en een sterke bevolkingsgroei. Toch stevent het land nu af op een recessie. Om het tij te keren zijn hervormingen en vernieuwingen nodig. Macro-economische ontwikkelingen kunnen die noodzakelijke veranderingen de komende periode afdwingen.
Een economie kan niet groeien door onproductieve investeringen in vastgoed, het bankwezen en de dienstensector. Dat is echter wel precies het antwoord van Australië geweest op het ineenstorten van de investeringen en van de groei in de mijnbouw.
Met het einde van 2015 in zicht stevent Australië angstaanjagend direct af op een recessie. Het tweede kwartaal vertoonde een groei van 0,2% ten opzichte van het eerste kwartaal. Een negatief groeicijfer werd slechts vermeden doordat de overheidsbestedingen met 2,2% zijn gestegen. Een groei van 0,2% is zwak, aangezien er sprake is van een stijging van de bevolkingsgroei met 1,5%.
Worsteling
Hoewel het twijfelachtig is of Australië, de one trick pony, zelf het vermogen heeft om te hervormen en te vernieuwen, kunnen macro-economische trends in de wereldeconomie uiteindelijk wel de noodzakelijke veranderingen teweegbrengen. Australië blijft politiek gezien een puinhoop, met een gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel, zelfs binnen de politieke partijen. Door de aanwezigheid van sterke vakbonden, ingewikkelde wetten op de arbeidsmarkt en weinig flexibiliteit op het gebied van regelgeving is ondernemen relatief duur in Australië
De inzakking van investeringen in mijnbouw was voor iedereen zichtbaar, maar geen enkele beleidsmaker reageerde. Erger nog, zij duwden beleggers en spaarders richting meer speculatief vastgoed om hiermee de verloren groei te vervangen. Gezien de aanwezige positieve factoren, zoals grondstoffen, land, demografische groei en een slimme bevolking, zou Australië mijns inziens een ambitieuzere agenda moeten opstellen.
Dat het land worstelt om vooruit te komen, wordt geïllustreerd door de ruilvoet (de verhouding van de prijs van goederen tussen Australië en zijn handelspartners). Die ruilvoet is met meer dan 30% gedaald sinds de grondstoffencyclus piekte in 2010/2011 en net als in de rest van de wereld is het ‘tekort’ aan bbp-groei opgevuld door het krediet van (in het geval van Australië) huishoudens significant uit te breiden.
Perfecte graadmeter
Australië en de Australische dollar zijn een perfecte graadmeter voor de wereldgroei. Long gaan op de Australische dollar betekent long gaan op China, de groei van de wereldeconomie, ijzererts, landbouw, metalen en short gaan op de Amerikaanse dollar. Dus precies de dingen waarin je als belegger nu een longpositie wilt hebben. De macrotrends van de laatste paar kwartalen waren een perfect storm voor opkomende markten en Australië, maar de redding is nabij.
De storm is aangewakkerd door de wereldwijde schuldenlast, die sinds de Grote Financiële Crisis is toegenomen met 57 biljoen dollar. Dat is een toename van de schuld in verhouding tot het bbp van gemiddeld 17% naar maar liefst 286%. Met andere woorden, de lichte groei sinds de Grote Financiële Crisis werd en wordt bijna volledig gefinancierd door de uitbreiding van goedkoop krediet.
De helft van de 57 biljoen dollar aan nieuwe schuld is afkomstig van de grootste handelspartners van Australië: opkomende landen en China. Zij hebben hun tekorten en negatieve kapitaalstromen gefinancierd door naar de Amerikaanse kapitaalmarkt te gaan en vermogen in Amerikaanse dollars aan te trekken.
Dit werkt prima zolang de rentestanden voor de langere termijn laag zijn en de Amerikaanse dollar goedkoop is. Maar wanneer de dollar in waarde stijgt, beginnen de problemen zich voor te doen. Een sterke dollar vermindert de vraag naar grondstoffen, waardoor er meer kapitaal nodig is om de economieën van de opkomende landen te financieren. Deze zullen dan minder kapitaalgoederen en andere goederen importeren, hetgeen ten koste gaat van de export door ontwikkelde markten zoals de Verenigde Staten, Europa en Australië.
Lichtpunten
Bovendien profiteert niemand van een sterkere Amerikaanse dollar in een wereldeconomie waar geld is gebaseerd op een fiduciair geldsysteem, gefinancierd in Amerikaanse dollars, met Amerikaanse dollarreserves en waar de Amerikaanse dollar de transactievaluta is voor de meeste verhandelde goederen
Maar er zijn ook lichtpuntjes. Een aantal factoren die Australië kunnen redden van een recessie. De Federal Reserve zal de rente niet verhogen in 2015. De Amerikaanse groei is teleurstellend, de Chinese en wereldgroei blijven dalen en de lagere grondstofprijzen drukken de inflatie. We zullen een zwakkere Amerikaanse dollar zien.
Goud (en zilver) zal de best presterende activaklasse zijn tot aan het einde van het eerste kwartaal 2016. Mijn- en metaalbedrijven verkopen tegen fors lagere prijzen en alleen bij aandelen van opkomende landen zullen we opportunistische acties en fundamentele waarde kunnen zien.
De groei van de Chinese economie zal weliswaar verder afzwakken, maar ik begrijp uit de logistieke hoek dat het vrachtvervoer naar China onverstoord door gaat. Dat is een signaal dat kan wijzen op een verrassend positief Chinees verhaal eind 2015. Bovendien is China in het eerste kwartaal van 2015 begonnen met het verlagen van de rente. Normaliter duurt het zes tot negen maanden voordat de effecten van monetair beleid ook zichtbaar zijn in de economie.
De macrofactoren zijn aanwezig om de blootstelling aan de Australische dollar en Australische mijnsector de komende maanden te verhogen. We kunnen optimistisch zijn over Australië, zij het slechts omdat het niet erger lijkt te kunnen.
