Toen Ben Bernanke, destijds voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, aankondigde dat de Fed een einde wilde maken aan zijn nulrentebeleid, schoten de rentes in Indonesië omhoog, terwijl de roepie op hetzelfde moment daalde. In 2014 koos Indonesië een nieuwe president. Joko Widodo deed grote hervormingsbeloftes, maar had te maken met een aantal flinke politieke problemen. De grootste uitdaging was een parlement dat tegen hem was, omdat de oppositie een duidelijke meerderheid had.

Widodo, beter bekend als Jokowi, nam in december 2014 meteen de moedige beslissing om de gesubsidieerde brandstofprijzen te verlagen. Voor dit besluit was geen parlementaire goedkeuring nodig en het scheelde de overheid miljarden aan brandstofsubsidies. Het was de bedoeling dat de kostenbesparingen zouden worden gebruikt voor de broodnodige investeringen in de infrastructuur. Toen duidelijk werd dat de infrastructurele uitgaven moeizaam verliepen en achterbleven bij de verwachtingen werd de markt opnieuw sceptisch.

Terughoudendheid

De terughoudendheid werd nog sterker toen de centrale bank van Indonesië (BI) in februari 2015 de beleidsrente verlaagde, direct nadat zij beleggers had verzekerd dit niet te zullen doen. Een lagere rente kan, ceteris paribus, de uitstroom bevorderen en resulteren in negatieve valutadruk. Belangrijker was echter dat het verschil in woorden en daden van de BI ertoe leidde dat de markt de onafhankelijkheid van de centrale bank in twijfel trok. Zo werd 2015 een jaar waarin de valutadruk de uitstroom uit de obligatiemarkt bespoedigde en de rentes hun winst van een jaar eerder weer inleverden.

Onder leiding van Janet Yellen beëindigde de Fed zijn nulrentebeleid uiteindelijk in december 2015. De impact van de vrees hiervoor bleek groter dan die van de daadwerkelijke stap. Ondertussen bleef president Jokowi zijn machtsbasis in het parlement vergroten. Hij bereikte zelfs een coalitie met een absolute meerderheid, bekend als de ‘Awesome Indonesia’-coalitie. En de BI leerde zijn les over het belang van communicatie.

Dalende olieprijzen

Terwijl de scherp dalende olieprijzen de inkomsten van Indonesië aantastten, bleef president Jokowi de subsidies afschaffen. Tegelijkertijd was de binnenlandse vraag, geholpen door de beloofde uitgaven voor infrastructuur die eindelijk op gang kwamen, gunstig voor de economische groei. Daarbij nam de inflatie sterk af, dankzij positieve basiseffecten in verband met verlagingen van de brandstofprijzen en gecontroleerde voedselprijzen. Dit bood de centrale bank de ruimte om de markt te laten weten dat ze haar beleidsrente wilde gaan verlagen om de groei te ondersteunen. De mededeling vooraf werd goed ontvangen en de BI verlaagde de beleidsrente in 2016 driemaal zonder problemen.

Alles bij elkaar zijn de fundamentals van Indonesische obligaties in lokale valuta aantrekkelijk in vergelijking met Maleisië, Zuid-Afrika, Brazilië, Rusland en Turkije. Het plaatje ziet er in 2016 dan ook heel anders uit dan een paar jaar geleden: politici lijken mee te werken, de investeringen in de infrastructuur zijn in volle gang en de centrale bank voert een verstandig monetair beleid (waaronder een hervorming van haar beleidsmechanismen om meer effect te sorteren). Het eindresultaat: de Indonesische obligatiemarkt heeft in 2016 tot nu toe de beste prestatie in Azië neergezet.

Het bericht Indonesië van ‘Fragiele Vijf’ naar boegbeeld verscheen eerst op The Asset.

Aan de andere kant van de oceaan, duizenden kilometers weg van de opwinding in de Verenigde Staten maken de Filipijnen zich op voor hun presidentsverkiezingen op 9 mei 2016. Deze kandidaten zijn niet minder fascinerend dan de personen die we in de Amerikaanse voorverkiezingen voorbij hebben zien komen.

Bovenstaand citaat is afkomstig van presidentskandidaat Rodrigo Duterte, burgemeester van Davao City met als bijnaam ‘Dirty Harry’ vanwege zijn controversiële misdaadbestrijding. Net als Trump is Duterte een meester in markante uitspraken. Hij heeft publiekelijk gepleit voor het inzetten van doodseskaders om verdachte criminelen gestructureerd uit de weg te ruimen en hij heeft beloofd er nog eens 100.000 te executeren als hij wordt verkozen.

Beter dan Indonesië

Een andere Filipijnse kandidaat is senator Grace Poe. Zij dankt haar populariteit aan haar overleden adoptievader, een geliefd acteur die ooit ook een presidentskandidaat was. Ondanks haar relatief beperkte politieke ervaring is zij populair bij de massa en gaat zij aan de leiding in de verkiezingsrace.

Dan hebben we nog de huidige vicepresident Jejomar Binay, naar wie een onderzoek loopt vanwege vermeende corruptie tijdens zijn ambtsperiode als burgemeester van Makati. In het rijtje kandidaten komen we vervolgens de oud-minister van Binnenlandse Zaken Mar Roxas II tegen. Aan hem kleven geen schandalen en hij heeft de steun van president Aquino, maar vanwege zijn rijke komaf vraagt men zich af of hij wel weet wat er bij de gewone man speelt.

De nieuwe leider erft een goed georganiseerde regering van de zittende president Benigno Aquino III. Gedurende zijn zesjarige ambtstermijn bedroeg de groei gemiddeld meer dan 6%, is de corruptie teruggebracht en is de verantwoordingsplicht van de regering versterkt. Het bewijs van zijn succes is de investment grade-rating die het land heeft van de drie grote kredietbeoordelaars. Daarmee doen de Filipijnen het beter dan Indonesië, dat voorheen hoger werd beoordeeld.

Veelbelovend

Ondanks hun verschillende partijen, ervaring en persoonlijke achtergronden, hebben alle kandidaten aangegeven dat zij het economische beleid van Aquino grotendeels zullen voortzetten. Om zich toch met hun campagnes te onderscheiden, leggen ze de nadruk op verschillende gebieden, zoals buitenlandse investeringen, armoede of criminaliteit. Vanuit beleggingsoogpunt is de voortzetting van het beleid van Aquino veelbelovend, ongeacht wie de overwinning straks grijpt.

Maar elke verandering in leiderschap gaat gepaard met risico. Het gebrek aan sturende ervaring in het geval van Poe en Roxas vormt een uitdaging. Zorgwekkender is de potentiële negatieve perceptie rond Binay en Duterte gezien de verdenkingen van respectievelijk corruptie en schendingen van de mensenrechten.

Mogelijkheden voor beleggers

Als belegger in Filipijnse effecten volg ik de verkiezingen met enige spanning. In de aanloop naar de verkiezingen kan er enige neerwaartse druk op binnenlandse activa ontstaan, omdat buitenlandse beleggers zich buigen over de implicaties van een nieuwe regering. Dit kan de sterk opgelopen waarderingen wat meer lucht geven.

De Filipijnen gaven onlangs bijvoorbeeld een in Amerikaanse dollars luidende 25-jarige obligatielening uit met een coupon van 3,7%. Dit was het laagste percentage ooit op een dollarobligatie. Maar met de hoop op een verdere verbetering van de onderliggende economische factoren kunnen deze prijsveranderingen worden gezien als aantrekkelijke instapmomenten.

Het bericht Het Filipijnse verkiezingsspektakel vanuit beleggingsoogpunt verscheen eerst op The Asset.

De steeds sterkere aanwezigheid van China op het wereldtoneel heeft ertoe geleid dat wijzigingen in zijn binnenlandse beleid, het meest recent die in verband met de Chinese munt en beurs, in de hele wereld voelbaar waren.

De reden is simpel: verandering. China is in ontwikkeling en de wereld is er niet klaar voor. Verandering staat gelijk aan onzekerheid, zeker als China niet helemaal open is over zijn bedoelingen. Sommigen beweren dat het gebrek aan transparantie van Peking komt doordat de overheid niet weet waar ze naartoe wil. Wij zijn een andere mening toegedaan.

Positie verstevigen

Volgens ons weten de Chinese beleidsmakers precies waar ze in de toekomst willen staan. Hun uiteindelijke doel, zoals wij het zien, is om de positie van China in de wereld te verstevigen door economische en commerciële banden. In eigen land willen ze een betrouwbare en continue groei handhaven, die op zijn beurt de macht van de Communistische Partij legitimeert. De binnen- en buitenlandse hervormingen en initiatieven van China zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vereisen dat de spreekwoordelijke muur rond de economie langzaam wordt afgebroken.

Dergelijke wijzigingen zijn onder meer de liberalisering van de munt en openstelling van de kapitaalrekening, grotere internationale betrokkenheid bij geopolitieke zaken, binnenlandse financiële hervormingen zoals lokale overheidsfinanciering en rentes, het initiatief onder de naam Nieuwe Zijderoute om de handelsroutes naar Centraal-Azië over land en over zee nieuw leven in te blazen en de oprichting van de Aziatische Infrastructuur Investeringsbank (AIIB), die de wereldwijde invloed van China vergroot.

Horten en stoten

De grote hoeveelheid gelijktijdige veranderingen is zonder meer complex, dus het komt voor ons niet als een verrassing dat het land met horten en stoten vooruitgaat. Zo wil China in het kader van de openstelling van zijn kapitaalrekening de handen wat meer van de eigen munt afhouden. Daarom werd op 11 augustus 2015 het valutamechanisme aangepast. Na een verrassend negatieve reactie van de markt kwamen de beleidsmakers echter toch weer in actie, dit keer om de buitensporige valutavolatiliteit terug te dringen. Wij verwachten dat China uiteindelijk doorgaat met de voorgenomen valutahervorming, maar zeer waarschijnlijk op een geschikter moment.

Critici van China wijzen vaak op gebeurtenissen als deze om aan te tonen dat beleidsmakers de controle kwijtraken, niet alleen over hun financiële markten, maar ook over de economie als geheel. Deze visie is wellicht wat sensatiebelust. Het is voor beleidsmakers over de hele wereld niet ongewoon om initiatieven in de wacht te zetten of zelfs terug te draaien in reactie op veranderende omstandigheden. Helaas voor China waren critici niet zo vergevingsgezind.

China beweegt met een ongelooflijke snelheid, maar zal zijn voortgang naar behoefte vertragen of versnellen. Tot grote ergernis van de rest van de wereld zorgen de schijnbaar willekeurige besluiten van Peking voor onzekerheid, maar omdat het land de zinnen op het einddoel heeft gezet, blijft het masterplan overeind.

Het bericht Het masterplan van China onthuld verscheen eerst op The Asset.

Premier Najib Razak raakte verwikkeld in een politiek schandaal nadat bijna 700 miljoen dollar van een onbekende investeerder uit het Midden-Oosten op zijn persoonlijke bankrekening was beland. Volgens het anti-corruptiebureau in Maleisië was het geld niet afkomstig van het door schulden geteisterde overheidsinvesteringsfonds 1Malaysia Development Berhad (1MDB), waarvan de premier voorzitter van de Raad van Advies is.

Hoe dan ook, door het schandaal daalde de koers van de 1MDB-obligatie in september vorig jaar tot 72 cent per dollar, omdat beleggers bang waren voor een mogelijk faillissement. Ook bestond de vrees dat de politieke partij van Najib in elkaar zou klappen door een interne machtsstrijd en demonstranten die opriepen tot het aftreden van de premier.

Geen systeemrisico

De ringgit daalde ondertussen in 2015 met bijna 19% ten opzichte van de Amerikaanse dollar en was daarmee de slechtst presterende munt in Azië. Dit is een weerspiegeling van de politieke risicopremie van Maleisië.

In de meeste landen zou een verwikkeling in duistere schandalen het einde van de carrière van een politicus betekenen. Najib heeft de laster echter van zich af weten te schudden. Hoewel het vorig jaar in eerste instantie onzeker was of hij politiek zou kunnen overleven, is de algemene stemming op dit moment dat hij zijn positie heeft zeker gesteld, want er is geen duidelijke opvolger opgestaan.

Verder hebben maatregelen om de schulden van het 1MDB af te bouwen, zoals de verkoop van energiecentrales en percelen, beleggers ervan overtuigd dat het fonds waardevolle activa heeft en dat het van plan is om zijn financiële verplichtingen ten volle na te komen. Eerder deze maand stelde kredietbeoordelaar Moody’s dat het bedrijf “geen systeemrisico vormt voor de economie, het bankwezen of de overheidsfinanciën van Maleisië”.

Ringgit ondergewaardeerd

Voor een belegger die Maleisië nu weer in overweging neemt, kan het te laat zijn om te profiteren van een belegging in 1MDB-obligaties, omdat de rente is gedaald van ongeveer 9,5% in september tot minder dan 7% nu. Maar de ringgit lijkt ondergewaardeerd, want de notering van de munt is niet in overeenstemming met de economische fundamentals.

Het land heeft een A-rating bij de drie grote kredietbeoordelaars, de lopende rekening vertoont nog steeds een overschot (al is dit onlangs afgenomen als gevolg van lage grondstoffenprijzen) en de economie groeit met ongeveer 5% per jaar. Toch is de ringgit de meest ondergewaardeerde munt in Azië, zo blijkt uit de berekening van de reële effectieve wisselkoers door de Bank of International Settlements (BIS).

Het bericht De politieke risicopremie van Maleisië verscheen eerst op The Asset.