De revolutionaire opmars van artificiële intelligentie kent enkele boegbeelden: Nvidia voor de processors, SK Hynix en Samsung voor geheugen en TSMC voor de chipproductie. Die reuzen zijn echter stuk voor stuk afhankelijk van één ander, cruciaal bedrijf. En dat bedrijf is – wie had het ooit kunnen denken –Europees: ASML. Dat stelt Alexis Bienvenu, portefeuillebeheerder bij La Financière de l’Échiquier (LFDE).
Met een beurswaardering van nagenoeg vijftigmaal de volgens de Bloombergconsensus verwachte winst per aandeel in 2026 is het een van de duurste Europese largecaps. Nu het in één jaar tijd met bijna 130% is gestegen (per 8 juli) is het ook het waardevolste Europese bedrijf, met een beurskapitalisatie van momenteel zo’n 600 miljard euro. Daarmee ligt het ver achter op de Amerikaanse mastodonten, maar ook ver voor op de rest van de Europese beurzen.
Waaraan dankt het die wonderbaarlijke positie? Hoofdzakelijk aan het feit dat het uniek is in de wereld. Terwijl zelfs de allergrootste digitale spelers elkaar beconcurreren, heeft ASML zo’n grote technologische voorsprong uitgebouwd dat niemand met zijn meest geavanceerde producten kan wedijveren.
Toonaangevende technologie
Wat het doet, is dan ook niet eenvoudig: het bouwt de lithografiemachines waarmee computerchips worden gemaakt. Daarvoor gebruikt het een toonaangevende technologie: extreem ultraviolet licht (EUV). Die straling produceren is een huzarenstukje: op microscopische druppeltjes tin wordt een laser afgevuurd om een plasma te creëren dat heel even een temperatuur bereikt die heter is dan het oppervlak van de zon. Met dat licht kunnen vervolgens de meest complexe elektronische componenten ter wereld worden geëtst.
Zonder ASML geen Nvidia-chips van de nieuwste generatie, geen geavanceerde producten bij TSMC, Samsung of Intel. In de wereldwijde AI-goldrush is ASML niet de verkoper van houwelen, maar de bouwer van de machines waarmee houwelen worden gemaakt.
Het opmerkelijkst van al is dat ASML helemaal niet voorbestemd was om alleenheerser over deze markt te worden. Toen het in 1984 werd opgericht als joint venture van Philips en ASM International, was het weinig meer dan een outsider die het opnam tegen de Japanse reuzen Nikon en Canon. De Nederlanders waagden echter een enorme gok: ondanks talloze moeilijkheden en torenhoge kosten investeerden ze bijna twintig jaar lang in EUV. Nu die technologie eindelijk productierijp is, is de voorsprong van ASML bijna niet meer in te halen. Het is Nikon en Canon nooit meer gelukt om aan te haken.
ASML is overigens geen exclusief Nederlands succesverhaal, maar een Europees. De uiterst nauwkeurige optische componenten komen hoofdzakelijk van het Duitse Zeiss, de krachtige lasers van het Duitse Trumpf, en een dicht netwerk van onderaannemers strekt zich uit over Nederland, Duitsland, België en Frankrijk. Dit is Europa op zijn allerbest: dankzij industriële samenwerking tussen bedrijven is een van de meest complexe technologieën tot stand gebracht die de mens ooit heeft ontwikkeld.
Blijvende inkomsten
ASML dankt zijn succes bovendien niet alleen aan de verkoop van nieuwe machines. Een groot deel van de apparatuur die het bouwt, blijft tientallen jaren in productie. Daardoor haalt de groep blijvend inkomsten uit onderhoud, onderdelen en de modernisering van zijn unieke industriële machinepark.
En het verhaal van ASML is nog lang niet uit. Het bedrijf werkt al aan de volgende generatie van zijn producten, zogeheten ‘High-NA EUV’ machines. Die zijn buitengewoon duur – bijna 400 miljoen euro per stuk, meer dan een modern groot passagiersvliegtuig – en maken het overwicht van het bedrijf nog groter.
Het spreekt voor zich dat die dominantie ook risico’s inhoudt. De halfgeleidermarkt kan vertragen. Een eventuele aanval op Taiwan zou TSMC verzwakken. China zou zijn technologische achterstand op dit gebied kunnen inhalen. Maar ook in elk van die scenario’s zal het nog heel wat jaren duren voor de voorsprong van ASML bedreigd wordt.
Soms lijkt het alsof Europa niet meedoet in de digitale race en hopeloos achterloopt op de Verenigde Staten, China en Zuid-Korea, maar ASML, de specialist van het licht, ontkracht die stelling op oogverblindende wijze: zonder die stralende Europese ster ís er eenvoudigweg geen digitale revolutie. Een inspirerend lichtpunt voor de Europese industrie.
