Nu het monetaire beleid zijn grenzen bereikt, lijkt een ruimhartige overheid een aantrekkelijke optie. Als de bestedingen zijn gericht op hoogwaardige infrastructuurprojecten en vergezeld gaan van belasting- en bestedingshervormingen, dan kan een ruim begrotingsbeleid helpen groei op de lange termijn te realiseren. “Geld lenen is goedkoop, dus waarom niet”, meent James McCann, econoom Europa bij Standard Life Investments (SLI).
De speculatie over een verschuiving naar een ruimer begrotingsbeleid wereldwijd neemt toe. In veel opzichten is dit zinvol volgens McCann. De economische groei blijft teleurstellend en er zijn zorgen over de inflatie in veel landen. Europa heeft een grillige relatie met begrotingsbeleid. In de nasleep van de wereldwijde financiële crisis, breidden begrotingstekorten zich uit in de kern- en periferielanden van de Europese Unie (EU). Vergezeld van een snelgroeiende overheidsschuld.
De resulterende schuldencrisis in de periferie en de vrees voor besmetting naar andere landen in de eurozone werd pas gedempt toen de Europese Centrale bank (ECB) beloofde te doen “wat nodig is” om de euro te ondersteunen. De landen die hulp kregen werden onderworpen aan strikte budgettaire regels die vaak agressieve bezuinigingen vereisten. “Het gevolg was ook dat de hele regio een sober begrotingsbeleid ging voeren. Dat werd versterkt door het nieuwe begrotingspact dat voorzag in een strengere handhaving van het groei- en stabiliteitspact”, kijkt McCann terug.
Solide groei
Na een aantal jaren begint het tij nu langzaam te keren. De eurozone kent een solide groei ondersteund door het monetaire beleid van de ECB. Toch is er in de optiek van McCann meer nodig om de structurele problemen die de eurozone teisteren op te lossen. De productiviteit en de potentiële groei blijven laag en de werkloosheid, met name onder de jeugd, is nog steeds verontrustend hoog in een aantal landen in de periferie.
Zoals het vertrouwen op het beleid in de kernlanden sterk aanwezig was, is er nu behoefte aan overheden die de economie stimuleren met begrotingsbeleid. “Sterker nog, tijdens de laatste vergadering van de ECB benadrukte Draghi een rol voor een ruim begrotingsbeleid in landen die het zich kunnen veroorloven”, stelt McCann. “Draghi noemde Duitsland in het bijzonder.”
McCann denkt dat er een sterk argument is voor budgettaire expansie in de EU-lidstaten. Hoewel de overheidsschuld in verhouding tot het bbp hoog blijft, kan een weloverwogen ruim begrotingsbeleid op de lange termijn positief uitpakken voor de overheidsfinanciën omdat het de groei en inflatie stimuleert. “Het moment is ook gunstig aangezien de rente extreem laag staat waardoor de financieringskosten laag blijven”, stelt de econoom. De vorm die de stimulering krijgt, is volgens McCann van groot belang om de voorwaarden voor toekomstige groei te creëren.
Duitsland
Uit een analyse blijkt dat in een aantal landen van de eurozone overheidsinvesteringen zich moeten richten op verbetering van de productiecapaciteit. Dat moet de potentiële groei op de lange termijn verhogen. “Duitsland is een goede kandidaat”, meent ook McCann. “Dat heeft te maken met de bestedingsruimte die het land heeft. De lage kwaliteit van de infrastructuur ten opzichte van het bbp per hoofd van de bevolking speelt ook mee.”
De Duitse regering heeft aangekondigd om de publieke investeringen met 0,2% van het bbp jaarlijks tot 2018 te verhogen. “Dat is een welkom begin”, vindt McCann. “Maar zolang de politieke belangstelling voor een sober begrotingsbeleid zich voortzet, beperkt dit de mogelijkheid om werkelijk transformerend beleid te voeren.”
