De markten hebben volledig buiten proportie op een aantal recente verkiezingen gereageerd en hebben er zware incidenten van gemaakt waar verstandig mee moet worden omgegaan. Zoals altijd zal de economie weldra de bovenhand krijgen en haar beperkingen opleggen.
Zoals de meeste opiniepeilingen hadden voorspeld, stemden de Italiaanse kiezers tegen het voorstel van Matteo Renzi om de rol van de senaat te hervormen. Na zijn ontslag luidt het resultaat van het referendum een periode van onzekerheid in, al is een dergelijke periode niet ongebruikelijk in de Italiaanse politiek.
In 2018 komen er waarschijnlijk vervroegde verkiezingen en er is geen zekerheid dat de populistische Vijfsterrenbeweging een meerderheid zal vinden om een regering te vormen. Als een uitstap uit de eurozone wordt voorgesteld, dan zal dat bovendien ook bij referendum moeten worden beslist.
Een paradox
Het Griekse voorbeeld toont aan dat de kiezers niet noodzakelijk overtuigd zijn van de voordelen van een uitstap uit de eurozone. Het resultaat heeft tot dusver slechts een beperkte impact gehad op de Italiaanse rentevoeten. De spread met de Duitse rentevoeten op staatsobligaties is gestabiliseerd op zo’n 170 basispunten. Opvallend is echter dat de Italiaanse staatsobligaties op 10 jaar een rente bieden van bijna 2%, in vergelijking met 2,4% voor Amerikaanse staatsobligaties met dezelfde looptijd.
Dat is een paradox voor wie gelooft dat de Italiaanse economie op instorten staat. Hoewel de herkapitalisering van het Italiaanse banksysteem werd bemoeilijkt door chronische politieke instabiliteit, hebben de mechanismen voor een financiële injectie die de eurozone en de bankenunie hebben doorgevoerd op zijn minst voor een voorlopige oplossing gezorgd die vóór de crisis van 2011 nog niet bestond.
Opec doet goede zet
De vergadering van de Opec leverde een aangename verrassing op voor de beleggers en duwden de olieprijzen vlot de hoogte in. Een stabilisering van de olieprijzen betekent goed nieuws voor de olieproducenten en voor de sector als geheel, die de grootste industriesector in de wereld is in termen van investeringen. De Opec besliste de productie met 1,2 miljoen vaten per dag te verminderen, met een productiedoel van 32,5 miljoen vaten per dag.
De overeenkomst kan enkel standhouden als ook de olieproducenten die niet tot de Opec behoren hieraan meedoen, wat erop neerkomt dat ze zullen moeten instemmen met een productievermindering van 600.000 vaten per dag. Rusland en Oman hebben blijkbaar al ingestemd. Het is altijd moeilijk om na te gaan of die productiebeperkingen al zijn doorgevoerd, omdat de producenten ze vaak omzeilen of niet naleven.
Maar hoe dan ook is dit vanuit economisch en politiek oogpunt een goede zet. Ten eerste zou deze ingreep, vanuit economisch perspectief, vraag en aanbod voor olie in 2017 in balans moeten brengen, en ten tweede vermindert ze, op politiek vlak, tijdelijk de spanning tussen de twee grootste moslimlanden, Saudi-Arabië en Iran.
Als grote projecten worden hernomen bij hogere olieprijzen, dan zou dat het rendement op het geïnvesteerde kapitaal voor grote olienamen een duw in de rug moeten geven. Ook vermeldenswaardig is dat de oliesector, en de grondstofwinningssector als geheel, de grootste industrie ter wereld is in termen van kapitaalinvesteringen. De overeenkomst van de Opec werd op de internationale financiële markten warm onthaald.
Niet in rampspoed
Na de drie politieke schokken, namelijk de Brexit, de overwinning van Donald Trump en het Italiaanse referendum zal de economie zoals gewoonlijk weer de bovenhand krijgen en haar beperkingen opleggen. Voorlopig blijft de Europese economie groeien tegen een achtergrond van stabielere vraag, laag blijvende financieringskosten en de zwakke euro.
Het meest recente rondje winstrapporten bevestigde een mondiale groei van zo’n 3% voor 2017. Tegen alle verwachtingen in werd de wereld niet in rampspoed gestort, economisch noch financieel, en uiteindelijk is dat misschien de les die we mogen trekken uit dit jaar met drie grote verkiezingen, waarvan er twee op een gigantische verrassing zijn uitgedraaid.
Amerikaanse en Britse beleggers probeerden telkens de markten in de eurozone af te straffen, terwijl de Amerikaanse markten echt in het voorgeborchte lijken te blijven hangen. Maar toch houdt de eurozone stand en keren de Europese bedrijven genereuze dividenden uit, dankzij hun sterke balansen en degelijk cashflowbeheer. Indices in de eurozone evenals een aantal Franse graadmeters (CAC 40) laten betere relatieve rendementen optekenen dan andere, bredere, generische Europese indices.
Hoewel het nog te vroeg is om al iets definitiefs te zeggen over 2017 moeten gebeurtenissen die voor veel volatiliteit zorgen niettemin worden gebruikt om tactisch posities te versterken in de meest verwaarloosde vermogenscategorieën. Bijvoorbeeld Europese waardeaandelen.
