Mensen menen snel patronen en oorzakelijkheid te herkennen in totaal willekeurige gegevens, met verkeerde keuzes tot gevolg. Voor beleggers levert dit een risico op. Peter Shapiro, analist bij Comgest, waarschuwt in een white paper voor de verwisseling van 'bijgeluiden' of willekeur en werkelijke signalen, een fenomeen dat ook in de financiële markten voor kan komen.

Toen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog V2's op Londen afgeschoten, dachten de geallieerden een patroon te herkennen in de willekeurig afgeschoten raketten. Paniek was het gevolg en verkeerde conclusies werden getrokken. Na de oorlog toonde een Britse statisticus aan, dat alle inslagen willekeurig waren en voldeden aan de wet van de toevalligheid.

Shapiro trekt de volgende conclusies. Ten eerste dat mensen zich vaak niet realiseren in hoeverre geluk (willekeur) een rol speelt in de financiële markten, vooral op de korte termijn. Ten tweede heffen zorgvuldige strategieën gericht op de lange termijn een groot deel van de willekeur weliswaar op, maar op de korte termijn blijft kans een belangrijk rol spelen.

Prijskaartje
Een soortgelijk probleem doet zich ook voor bij de beoordeling van beleggingsfondsen. In dat proces spelen twee factoren vaak een grote rol. Het verwachte rendement en de verwachte tracking error (de mate waarin het rendement afwijkt van het rendement van de benchmark). Het rendement op jaarbasis stelt men deterministisch vast, maar de tracking error is een willekeurig gegeven. Statistisch gezien wordt de kans op outperformance kleiner naar mate de evaluatiemomenten elkaar snel opvolgen.

Het punt dat Shapiro maakt is dat hoe langer de evaluatieperiode duurt des te meer bijgeluiden worden uitgefilterd en des te duidelijker de signalen doordringen. In een korte tijdspanne overheerst de willekeur van de tracking error, of het relatieve rendement. Het heeft daarom weinig zin om de prestaties van een fondsmanager op korte termijn te evalueren. Toeval speelt dan een overheersende rol, terwijl kundigheid bepalend is voor de lange termijn resultaten.

"Helaas is de mens van nature ongeduldig en is de verleiding groot om op korte termijn data af te gaan. Ook beleggers zijn zich steeds meer op de korte termijn gaan richten. Was in 1960 de gemiddelde tijd dat een aandeel in portefeuille bleef nog meer dan acht jaar, in 2010 was dit geslonken tot zes maanden, Aan dit korte termijn denken hangt wel een prijskaartje, waaronder niet in de laatste plaats de transactiekosten."

Forever
Lange termijn-strategieën moeten de tijd krijgen zich te bewijzen, aldus Shapiro. Hij haalt topbelegger Warren Buffett aan. Die schreef ooit: "Als we aandelen in een voortreffelijk bedrijf in portefeuille hebben, dan is de aanhoudperiode daarvan bij voorkeur voor altijd." De kans van een fonds op topprestaties op korte termijn stijgt volgens Shapiro niet uit boven het tossen van kop of munt, maar als een belegger langere tijd aan zijn positie vasthoudt, groeit de kans op outperformance.

"Let wel, een strategie gericht op lange termijn maakt ook perioden van karige prestaties door. Dit fenomeen is eerder regel dan uitzondering. Fondsen die topprestaties leveren, kennen tussentijds perioden waarin de prestaties achterblijven."

Om willekeur uit te sluiten moeten beleggers focussen op het proces, beklemtoont de analist. "Het najagen van rendement doen doorsnee beleggers, die slechts de helft van het rendement behalen van een doorsnee fonds. Verkeerd getimede instap- en uitstapmomenten zijn een zware last. Een lange termijn-strategie is daarmee beduidend meer dan een aaneengeregen reeks van korte termijn-beleggingen."

Lees meer in de bijgevoegde White Paper van Peter Shapiro

Het bericht Stinkende wonden door beleggen op korte termijn verscheen eerst op The Asset.

De verklaring van de Federal Reserve van woensdag wijst erop dat een renteverhoging in juni 2015 niet van tafel is, aldus Erik Weisman, portefeuillebeheerder bij vermogensbeheerder MFS. Hij denkt dat de Amerikanen de rente al in juni omhoog gooien. "Het past in dit scenario dat de Fed zijn intenties waarschijnlijk pas bij zijn vergadering in december zal aangeven."

Een grote verslechtering in de macro-economische of financiële omstandigheden daargelaten, bereidt de jongste Fed-verklaring de markt voor op een aankondiging van verdere strengere beleidsvoornemens na de volgende bijeenkomst Federal Open Market Committee (FOMC), zo meent Weisman.

"Volgens mij kan de Fed beter eerder dan later beginnen met renteverhogingen. We hebben al lange tijd te maken met negatieve reële rentes en dat heeft bijna zeker tot een verkeerde allocatie van middelen geleid. Ik denk dat de Fed langzaam maar zeker de sterke drank weg moet halen, ook al komt het feestje nog maar net op gang."

Daar voegt Luke Bartholomew, Investment Manager bij Aberdeen, het volgende commentaar aan toe. "De verandering van de toon in de verklaring maakt duidelijk dat de Fed vertrouwen heeft in het herstel van de Amerikaanse economie. De Fed vertelt ons dat er geen probleem is met de huidige stand van de inflatie en dat de problemen op de arbeidsmarkt verminderen. De Verenigde Staten zijn echter nog niet uit de problemen."

Hij stelt dat het momenteel moeilijk te voorspellen is of het aantal mensen dat deel uitmaakt van de economie ooit terugkeert naar niveaus van vóór de crisis. "De Fed mag dan minder bezorgd zijn om de inflatie, maar wereldwijd weigert die vooralsnog aan te trekken."

Bartholomew benadrukt dat we nooit echt zullen weten wat het positieve effect van 'Quantitative Easing' (QE) op de Amerikaanse economie is geweest, omdat we niet weten waar we hadden gestaan zonder deze ingreep. "Maar het contrast tussen het Amerikaanse herstel en de zwakke economie in Europa is schril. Je kunt je afvragen in hoeverre dat herstel ook zonder QE zou hebben plaatsgevonden."

Het bericht Renteverhoging VS waarschijnlijk al in juni verscheen eerst op The Asset.

De Nederlandse particuliere belegger maakt zich geen illusies over de hoogte van zijn toekomstig pensioen en is het afgelopen jaar massaal aan het sparen en het beleggen geslagen voor (aanvullend) pensioen. Een voldoende oudedagsvoorziening is dit jaar veruit de belangrijkste reden geworden voor beleggers om geld opzij te zetten.

Dat blijkt uit de Schroders Beleggingsbarometer, een grootschalig onderzoek van fondshuis Schroders (uitgevoerd door TNS Nipo) onder relatief vermogende Nederlandse beleggers. De bewustwording van de noodzaak om iets te doen aan het pensioen is recentelijk zeer sterk gegroeid, zelfs in vergelijking met begin dit jaar.

Op dat moment noemde 51% pensioenopbouw als een van de drie belangrijkste beleggingsdoelen, terwijl dit nu is opgelopen tot 65%. Minder dan de helft van de beleggers (44%) heeft de overtuiging dat het huidige pensioen voldoende zal zijn en 61% belegt of spaart al extra.

Fondsbeleggen wordt aantrekkelijker
"Aan de ene kant ben ik blij met de grotere bewustwording rond de pensioenproblematiek", reageert Michel Vermeulen, algemeen directeur van Schroders Benelux. "Het heeft even geduurd maar de Nederlandse belegger lijkt nu definitief doordrongen van het feit dat de oudedagsvoorziening meer en meer een individuele verantwoordelijkheid wordt. Wie zich bewust is dat hij zelf zal moeten zorgen voor zijn (aanvullend) pensioen, wordt ertoe aangezet om tot individuele actie te komen."

Toch is het volgens hem van belang dat de belegger ervan doordrongen is dat voor zoiets belangrijks als het pensioen het 'zelf doen' niet per se de beste oplossing is. "Gedegen maatwerk is van groot belang. Wij blijven erop aandringen dat de belegger professioneel advies zoekt om tot passende oplossingen te komen."

Voorts tonen de onderzoeksresultaten aan dat beleggen in beleggingsfondsen in toenemende mate populair wordt onder Nederlandse beleggers. Van het geld dat Nederlanders hebben om te beleggen, is 29,4% belegd in beleggingsfondsen. Dit is een sterke toename ten opzichte van vorig jaar, toen dat percentage uitkwam op 26,5%. Het gedeelte van het vermogen dat op spaarrekeningen staat, is dit jaar gedaald van 44% naar 34%.

Aandelenfondsen blijven het meest populair onder die beleggers, terwijl multi-assetfondsen bij een kwart van de fondsbeleggers in portefeuille zitten en goed zijn voor 11% van het vermogen. Exchange Traded Funds (ETF's) en andere passieve beleggingsproducten blijken nog niet populair bij particuliere beleggers, althans volgens de uitkomsten van dit onderzoek. Slechts 12% van de beleggers belegt hierin en slechts 3% van het vermogen is hierin ondergebracht.

Twijfels over de markten
Uit het onderzoek blijkt verder dat beleggers op dit moment onzeker zijn over de marktomstandigheden, onder meer door de geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Rusland. Ze weten niet goed in welke beleggingscategorie ze moeten beleggen om nog voldoende rendement te halen.

Gevraagd naar de drie categorieën die de komende maanden het beste zullen renderen, kiest maar liefst 36% voor het antwoord dat geen enkele beleggingsmogelijkheid naar verwachting voldoende zal opleveren om hierin te beleggen. Een vergelijkbaar aantal noemt Europese aandelen als veilig alternatief, op ruime afstand gevolgd door Amerikaanse aandelen en wereldwijde aandelen. Politieke instabiliteit en uitblijvend economisch herstel vormen de belangrijkste zorgpunten.

Beleggers zijn, zo blijkt uit de uitkomsten van het onderzoek in het afgelopen jaar sterk teruggekomen naar de aandelenmarkt, maar twijfelen op dit moment of de koersen nog verder kunnen stijgen en aarzelen om nieuw geld te beleggen. Er bestaat op dit moment minder optimisme in de beleggingskansen dan eerder dit jaar:

Beleggers hebben een uitgesproken voorkeur voor aandelen uit ontwikkelde markten. Dat komt niet alleen tot uitdrukking in de grote posities in West-Europa en Noord-Amerika (resp. 60% en 15% van de aandelenportefeuilles) maar ook in het voornemen om deze weging de komende zes maanden per saldo verder op te hogen.

Beleggers zijn van plan om de blootstelling aan alle andere regio's juist terug te brengen. Beleggingen in opkomende markten hebben nemen op dit moment tussen 1% en 5% van de portefeuille in, afhankelijk van de regio.

Het bericht Onderzoek: onzekerheid is troef bij beleggers verscheen eerst op The Asset.

De val van Washington Mutual (WaMu) in 2008 was de grootste uit de Amerikaanse geschiedenis. Daar kon ook het verhullen van een bankrun niets aan veranderen. Uiteindelijk ontstond er toch een kettingreactie die catastrofaal uitpakte.

In het Californische Pasadena kijken twee Washington Mutual-managers vertwijfeld naar de nieuwsuitzending. Ze zien de lange rij mensen voor een vestiging van IndyMac Bank, nog geen twee blokken verderop. Allemaal op zoek naar hun spaargeld. De bankrun is groot, nationaal nieuws. Hetgeen de afgang van de bank alleen maar versnelt.

Dat nooit, denkt de WaMu-leiding. Ze stellen een plan op en verspreiden dat onder de managers van alle 2239 vestigingen. Ze schatten de omvang van een eventuele bankrun in, proberen ongeruste klanten gerust te stellen en bereiden zelfs de bankbediendes voor op een eventuele chaos. Daarmee kunnen ze een bankrun niet voorkomen. Sterker nog, gedurende de laatste twee weken van juli 2008 halen klanten maar liefst 9,4 miljard dollar van hun WaMu-rekeningen.

Subprime
Maar vanwege de voorzorgsmaatregelen blijft de chaos uit. Rijen staan er niet, waardoor ook de media onwetend blijft. Een fatale kettingreactie komt er niet. Zelfs de aandeelhouders weten van niets. Pas een jaar na de definitieve val van WaMu komt de bankrun boven water.

De subtiele wijze waarop de WaMu-leiding de bankrun het hoofd biedt, vormt het laatste kunststukje van de bank. Maar het is slechts uitstel van executie. De grove, onomkeerbare fouten zijn al veel eerder gemaakt, waardoor het eigenlijk wachten is op de definitieve nekslag.

WaMu heeft zich in het decennia voor 2008 opgewerkt tot de grootste spaarbank van de Verenigde Staten. Maar dat heeft de bank vooral gedaan door honderdduizenden hypotheken te verstrekken aan klanten met een verre van gedegen of stabiel inkomen: de zogenaamde subprime- of 'rommelhypotheken'. De woningen, die op dat moment nog sterk in waarde stegen, fungeerden als het onderpand.

Halverwege 2007 gaat het mis. Zodra de aflossingsvrije periode van de hypotheken afloopt, hebben veel klanten moeite met hun aflossingen. Omdat ook de huizenmarkt ineenstort, blijft WaMu achter met grote aantallen slechte leningen. De bank besluit aan het einde van dat jaar zijn subprime-divisie volledig op te doeken. Maar het is dan eigenlijk al te laat. In juni 2008 staat er nog 69 miljard dollar aan subprimehypotheken uit, liefst 58% van alle WaMu-hypotheken.

Moody's
De slechte hypotheken dwingen WaMu geld opzij te zetten, 5,9 miljard dollar in totaal. Maar dat heeft vanzelfsprekend zijn weerslag op de eerste kwartaalcijfers van 2008. Het eerste kwartaal schrijft de bank een verlies van 1,14 miljard dollar, het tweede kwartaal is het verlies 3,3 miljard dollar.

De publicatie van de cijfers doet de bank vanzelfsprekend weinig goeds. De aandelen kelderen, ondanks dat de bankleiding de bankrun uit de publiciteit weet te houden. En dus schuifelt de financiële top in september angstig het kantoor van kredietbeoordelaar Moody's in New York binnen.

Daar volgt een spervuur aan vragen van een legertje beoordelaars. Alle aanwezigen beseffen het belang van het gesprek. Een verdere verlaging van de kredietwaardigheid kan de bank het beslissende zetje richting de afgrond geven.

Junk
Dat is ook precies wat er gebeurt. WaMu krijgt de 'junk-status'. Dit keer is de bank wél landelijk nieuws. Cliënten krijgen opnieuw het signaal dat hun spaargeld wellicht niet zo veilig is als oorspronkelijk gedacht. Een tweede bankrun is een feit. Miljarden dollars vliegen de komende dagen naar buiten. Alleen al op 18 september nemen klanten 2,8 miljard dollar op. Een internationaal record.

De leiding zoekt nog twee weken naar kopers. Maar zodra het nieuws doorsijpelt dat de federale toezichthouders WaMu in beslag willen nemen en vervolgens willen veilen, haken alle potentiële kopers af. De bank gaat zo formeel failliet. Uiteindelijk betaalt JPMorgan Chase op die veiling 'slechts' 1,9 miljard dollar voor de activa.

Zo komt er een einde aan 119 jaar Washington Mutual. Het is de grootste omgevallen bank uit de Amerikaanse geschiedenis. De grootste slachtoffers? De aandeelhouders en crediteuren. Met dank aan het ingrijpen van de overheid en daardoor het formele faillissement, houden zij immers niets over aan de overname.

Het bericht Washington Mutual: een bankrun te veel verscheen eerst op The Asset.

"Een regionale professional kan het niet beter weten dan de Robeco's van deze wereld." Daarom kiest beleggingsadviseur Marco Knulst van De Jonge & Knulst Vermogensadvies steevast voor wereldwijd gespreide beleggingsfondsen en Exchange Traded Funds (ETF's).

Eerlijk is eerlijk, stelt Knulst. Hoe kunnen vier mannen uit de provincie bepalen in welk deel van de wereld het beste investeringsklimaat heerst? Moeilijk. "We lezen veel, zijn constant bezig met onze klanten. Maar wij hebben met ons vieren niet de tijd voor studiereisjes naar Zuid-Amerika of China. Wij moeten daarom niet willen bepalen in welke regio's, sector of individuele aandelen we willen handelen. Daar hebben wij de kennis niet voor."

De grote, mondiale beleggingsfondsen hebben die expertise wel, is zijn mening. Die instelling tekent volgens Knulst de handelswijze van De Jonge & Knulst Vermogensadvies. De relatief kleine onderneming weet heel goed welke onderdelen van het vak het wel beheerst, voor de overige onderdelen vertrouwt Knulst op de bewezen expertise van externe partijen.

Trackrecord
De toegevoegde waarde schuilt vervolgens in de keuze van die mondiale beleggingsfondsen. Het bedrijf hanteert strenge selectiecriteria. "De fondsen moeten onder meer een trackrecord van minimaal vijf jaar hebben, waarin ze de benchmark hebben verslagen. Dat zijn er niet veel, hooguit tien." Voldoet een fondsenhuis aan alle criteria, dan is Knulst bereid 'slechts' 5% van het vermogen van een klant te beleggen.

De beleggingsadviseur is een groot voorstander van gedisciplineerd en gestructureerd spreiden. "Emotie is de grootste valkuil." Dat komt ook tot de uiting in de keuze neutraal, over of onder te wegen. De Jonge & Knulst maakt voor de asset allocatie in eerste instantie gebruik van een fundamentele analyse. "Die is voor ons absoluut overheersend", vertelt Knulst.

"Van rente- en wisselkoersen tot consumentenvertrouwenscijfers en handelsbalansen: die factoren zijn leidinggevend voor het allocatieproces. Daarbij kijken we ook naar de grote banken en fondsenhuizen van Nederland en vooral de rest van de wereld. Wat voor visie hebben zij? Vanuit de totaal verschillende invalshoeken die vervolgens tot ons komen, componeren wij onze eigen visie."

Die is deels gebaseerd op technische analyse. Knulst: "Ons risicosysteem." Bevestigt de technische analyse niet de positieve indicatoren van de fundamentele analyse, dan wordt maximaal voor een neutrale weging gekozen. Omgekeerd geldt dat de technische analyse nooit de doorslag mag geven.

Grondstoffen
Uit deze werkwijze volgt dat vorig jaar niet in grondstoffen werd belegd. Knulst is sowieso geen voorstander van beleggen in goud. "Wij geloven niet in een fundamentele visie op goud. Dat is een vluchthaven voor emotie." Maar ook andere grondstoffen behoorden vorig jaar niet tot de portefeuille.

"Oordeelt onze technische analyse negatief over grondstoffen, dan zijn we geneigd helemaal geen grondstoffen in onze portefeuille op te nemen. Ook al voorspelde de fundamentele analyse een stijging van de grondstofprijzen. Dus vorig jaar hebben we niet in grondstoffen gezeten.

Achteraf een goede keuze." Zijn beide analyses wel positief, dan hanteert Knulst een gestructureerd systeem van overwegen. "Afhankelijk van de indicatoren overwegen we vervolgens een x-percentage van de normweging. Die ligt zo goed als vast en kent slechts een kleine subjectieve factor."

Doelstelling van dit systeem is niet alleen het uitsluiten van emotie. "Reden is dat het besluitvormingsproces onnodig stroperig en lang kan zijn. Zeker in het geval van grote partijen, waar hele investment committees bij elkaar komen, kan de besluitvorming een heikel punt zijn." Daar hebben die vier regionale professionals uit Goes in elk geval geen last van.

In het kort...
Naam: Marco Knulst
Onderneming: De Jonge & Knulst
Leeftijd: 43
Bewondert: "Daar waag ik me niet aan, dan doe ik iemand te kort."
Motto: "Beleggen is discipline."

6 uitgangspunten van Marco Knulst:
1. Focus je op asset allocatie. Dat is het allerbelangrijkste.
2. Structureer het beleggingsproces.
3. Spreid over de verschillende assets en fondsenhuizen.
4. Beleggen is voor de lange termijn.
5. Twijfel niet aan jezelf.
6. Houd vast aan het proces.

Het bericht Marco Knulst: 'Emotie is grootste valkuil' verscheen eerst op The Asset.